Mardin eğlence müziğinin incelenmesi
Review of Mardin entertainment music
- Tez No: 1008359
- Danışmanlar: PROF. DR. NUH FİKRİ SOYSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Eğlence kültürü, Kültürel kimlik, Mardin, Müzik, Müzik kültürü, Çok kültürlülük, Entertainment culture, Cultural identity, Mardin, Music, Music culture, Multiculturalism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mezopotamya'nın çok katmanlı kültürel yapısını yansıtan Mardin ilinde eğlence müziği pratiklerini tarihsel, sosyolojik ve müzikolojik boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Mardin'in çok dilli (Türkçe, Kürtçe, Arapça) ve çok dinli yapısı, Mardin müziğinin biçimlenmesinde belirleyici bir rol oynamakta; müzik, yalnızca estetik bir ifade aracı değil, aynı zamanda toplumsal kimliğin, kültürel belleğin ve kolektif aidiyetin yeniden üretildiği bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; saha çalışması kapsamında farklı yaş ve sosyokültürel arka planlara sahip kaynak kişilerle yapılan görüşmeler aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Bu veriler, Mardin eğlence müziğinin icra ortamları, çalgıları, repertuarı ve icracı profilleri açısından analiz edilmiştir. Bulgular, Mardin'de eğlence müziğinin düğünler, kına geceleri, sabahiyeler, şevbihêrk ve leyli geceleri gibi ritüel ve sosyal etkinlikler çerçevesinde icra edildiğini göstermektedir. Müzik, bu bağlamda bireysel eğlencenin ötesinde, toplumsal ilişkilerin yeniden kurulduğu ve kültürel değerlerin aktarıldığı bir performans alanı işlevi görmektedir. Ayrıca müzikal yapı, şehir merkezi ile kırsal alanlar arasında belirgin farklılıklar göstermekte; şehirde daha estetik ve“ince saz”geleneği hâkimken, kırsalda davul-zurna gibi güçlü ve ritmik çalgılar ön plana çıkmaktadır. Çalışmada ayrıca, Mardin'in çok kültürlü yapısının müzik repertuarına doğrudan yansıdığı; Arap, Kürt, Süryani ve Türk müzik geleneklerinin iç içe geçerek karma bir yapı oluşturduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte modernleşme ve dijitalleşme süreçlerinin, geleneksel icra biçimlerini dönüştürdüğü, canlı performansların yerini elektronik sistemlere bıraktığı ve bu durumun sözlü müzik gelenekleri üzerinde olumsuz etkiler yarattığı belirlenmiştir. Sonuç olarak; Mardin eğlence müziği, tarihsel derinliği olan, çok kültürlü etkileşimlerle şekillenmiş ve günümüzde dönüşüm süreci yaşayan dinamik bir kültürel pratik olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the entertainment music practices of Mardin, a city reflecting the multilayered cultural structure of Mesopotamia, from historical, sociological, and musicological perspectives. The multilingual (Turkish, Kurdish, Arabic) and multireligious structure of Mardin plays a decisive role in shaping its entertainment music. In this context, music functions not only as an aesthetic expression but also as a medium through which social identity, cultural memory, and collective belonging are reproduced. A qualitative research method was employed, and data were collected through fieldwork based on interviews with participants from diverse socio-cultural backgrounds. These data were analyzed in terms of performance contexts, instruments, repertoire, and performer profiles of Mardin entertainment music. The findings indicate that entertainment music in Mardin is performed within various ritualistic and social contexts such as weddings, henna nights, post-wedding celebrations (sabahiye), and traditional gatherings like şevbihêrk and leyli nights. In this sense, music functions beyond mere entertainment, serving as a performative space where social relations are reconstructed and cultural values are transmitted. Furthermore, the musical structure demonstrates a clear distinction between urban and rural settings. While a refined“urban ensemble”tradition dominates in the city center, rural areas emphasize high-volume and rhythm-oriented instruments such as drums and zurna. The study also reveals that Mardin's multicultural structure is directly reflected in its musical repertoire, forming a hybrid system through the interaction of Arab, Kurdish, Syriac, and Turkish musical traditions. However, the study highlights that modernization and digitalization processes have significantly transformed traditional performance practices. The replacement of live performances with electronic systems has negatively affected oral musical traditions. In conclusion, Mardin entertainment music is identified vii as a dynamic cultural practice shaped by historical depth, multicultural interaction, and contemporary transformation processes.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinin duygu durumlarına göre dinledikleri müzik türlerinin incelenmesi
Investigation of the kinds of music that middle school students listen to according to their emotional states
SEÇİL SEDA BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
MüzikGaziosmanpaşa Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZEYNEP DENİZ UYAN
YRD. DOÇ. DR. ONUR ZAHAL
- Türk popüler müziğinde aranjörlüğün dönüşümü
Transformation of arranging in the Turkish popular music
İSMAİL SINIR
Doktora
Türkçe
2014
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Kız sporcuların spora katılım güdülerinin incelenmesi ( Mardin ili örneği )
Investigation of motives for participation in sports of famale athletes (the example of Mardin province)
MURAT AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporMardin Artuklu ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ŞERİF ÖKMEN
- Kuşaklararası annelik ve çocuk yetiştirme deneyimleri: Mardin örneği
Intergenerational experiences of motherhood and child raising: The case of Mardin
FUNDA TAŞ ÇETİN
- Türkiye'deki geleneksel sohbet toplantıları üzerine bir inceleme
A review of traditional sohbet meetings in Turkey
SAGIP ATLI
Doktora
Türkçe
2016
Halk Bilimi (Folklor)Celal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KENAN ERDOĞAN