Eski Uygurca sağlık bilimi terimleri -morfolojik ve semantik bir inceleme
Old Uighur health science terms - a morphological and semantic analysis
- Tez No: 1008552
- Danışmanlar: PROF. DR. FERRUH AĞCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eski Uygur Türkçesi dönemi, tarihi Türk dili alanları içerisinde terim türetimi konusunda zengin dönemlerden biridir. Eski Uygurların geçirdiği sosyo-kültürel evreler bu zenginliğe zemin hazırlamıştır. Bu sebeple dini, siyasi, askeri vb. terimler Eski Uygurca metinlerde sıkça kullanılmıştır. Bunun yanı sıra tarım, iktisat, yazı teknolojisi ve matematik gibi bilimsel alanlara ait bilim terimleri de bu dönem içerisinde görülmektedir. Çalışmada bu saiklere dayanarak Eski Uygurlar özelinde Eski Türklerin diğer halklarla etkileşimleri, Eski Uygur Türkistan'ında bilimsel gelişmeler gibi konulara da değinilmiştir. Diğer terimlerin yanı sıra bu çalışmanın konusu olan sağlık bilimi terimleri de Eski Uygur Türkçesine ait metinlerde yer almaktadır. Özellikle sağlık bilgisine dayalı metinlerde hastalık adları, tedavi yöntemleri, tedavilerde kullanılan malzemeler, tedavi ediciler gibi sağlık bilimi alanına ait birçok terim tespit edilmiştir. Sağlık bilgisine dayalı metinler dışında dini literatüre ait metinlerde de yer yer bu terimlere rastlanmaktadır. Tespit edilen terimler, temel anlam, terim hakkında görüşler, terimin Eski Uygurcadaki tanıkları ile yorum ve değerlendirme başlıkları altında incelenmiştir. Bu yolla terimin temel anlamından terimleşme sürecine kadar geçirdiği evreler tanıklarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca terimler tematik bir tasnife tabii tutularak çalışmanın bütünlüğü sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The Old Uyghur Turkish period is one of the richest periods in terms of term derivation within the historical Turkish language. The socio-cultural stages experienced by the Old Uyghurs laid the groundwork for this richness. For this reason, religious, political, military, and other terms were frequently used in Old Uyghur texts. In addition, scientific terms related to fields such as agriculture, economics, writing technology, and mathematics are also seen during this period. Based on these motives, the study also touches upon topics such as the interactions of the Old Turks, particularly the Old Uighurs, with other peoples, and scientific developments in Old Uighur Turkistan. Along with other terms, medical science terms, which are the subject of this study, are also found in Old Uighur Turkish texts. Particularly in texts based on health knowledge, many terms belonging to the field of health science have been identified, such as disease names, treatment methods, materials used in treatments, and healers. Apart from texts based on health knowledge, these terms are also found in religious literature. The identified terms were examined under the headings of basic meaning, opinions about the term, witnesses of the term in Old Uyghur, and commentary and evaluation. In this way, the stages the term went through, from its basic meaning to the process of becoming a term, were attempted to be revealed with witnesses. In addition, the terms were subjected to a thematic classification to ensure the integrity of the study.
Benzer Tezler
- Eski Uygur Türkçesi metinlerinde organ adları
Names of organs in old Uyghur Turkic texts
BOTAN CUDİ EKMEN
- Eski Uygurca Altun Yaruk Sudur'dan ''Aç Bars'' öyküsü (metin-çeviri-açıklamalar-sözlük)
The Hungry Tigress Story of Golden Light (text-translation-commentar-index)
ZEMİRE AHMET
- Eski Uygurca Kuanşi-im Pusar. incelemesi-metin-çeviri-açıklamalar-sözlük
Old Uighur Kuansi im Pusar examination text- translation- explanations- glossary
CEYDA ÖZCAN
- Eski Uygurca İyi Niyetli Hanzade İle Kötü Niyetli Hanzade metninin rekonstrüksiyonu
Reconstruction of the Old Uyghur text: İyi̇ Ni̇yetli̇ Hanzade İle Kötü Ni̇yetli̇ Hanzade
KENAN AZILI
