Metro istasyonlarında yangın güvenliğinin yaya tahliye performansı açısından simülasyon tabanlı analizi
Simulation based analysis of fire safety in metro stations in terms of pedestrian evacuation performance
- Tez No: 1008918
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. YAVUZ DELİCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ulaşım, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ulaştırma ve Lojistik Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Büyükşehirlerde ve yüksek yoğunluklu kentlerde toplu taşımaya olan talep giderek artmakta ve buna bağlı olarak etkin bir toplu taşıma sisteminin kurulma gerekliliği daha belirgin hâle gelmektedir. Trafik sorunu, lastik tekerlekli toplu taşıma sistemlerinin işletme verimliliğini düşürmekte ve bu sistemlerin çekiciliğini azaltmaktadır. Bu nedenle, yüksek kapasitesi ve işletme hızı ile öne çıkan metro sistemleri, kalabalık kentlerde toplu ulaşımın ana omurgasını oluşturmaktadır. Metro istasyonları, yoğun yolcu hareketlerinin gerçekleştiği mekânlar olduğundan, yolcuların konforlu ve güvenli biçimde seyahat edebilmesi için verimli, sürdürülebilir ve yüksek performanslı istasyonların tasarlanması kritik öneme sahiptir. İstasyonların çoğunlukla yeraltında inşa edilmesi yapım sürecini zor ve maliyetli kılarken, giriş-çıkışların sınırlı noktalardan sağlanması acil durumlarda tahliyeyi güçleştirmektedir. Bu nedenle, olası bir felaket anında istasyondaki yolcuların en kısa sürede ve eksiksiz biçimde tahliye edilmesi kritik bir süreçtir. Kalabalık, çok katlı ve karmaşık yapılı istasyon projelerinde yaya simülasyonu teknolojilerinin kullanılması, normal ve acil durumlardaki yolcu davranışının ve sirkülasyonunun daha tasarım aşamasında öngörülmesine olanak tanımaktadır. Böylece yapı inşa edilmeden önce gerekli tasarım değişiklikleri yapılabilmekte ve bu değişikliklerin performansa etkisi ölçülebilmektedir. Bu yaklaşım, olası darboğazların erken tespit edilmesini ve risklerin azaltılmasına olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada, PTV Viswalk yazılımı kullanılarak İstanbul Uluslararası Finans Merkezi'nde yer alan bir metro istasyonu ve istasyondaki yaya hareketleri üç boyutlu olarak modellenmiş; yangın senaryosu üzerinden simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Simülasyon sonuçları doğrultusunda tahliye süreleri, yaya yoğunlukları ve gecikmelerin yoğunlaştığı kritik bölgeler belirlenmiş; elde edilen bulgular hizmet düzeyi kriterleri ve mevcut tasarım standartları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Tespit edilen problemlere yönelik çözüm ve iyileştirme önerileri geliştirilerek istasyonların daha verimli kullanılması ile güvenlik ve yolcu konforunun artırılması hedeflenmiştir. Böylece, yaya simülasyonu yöntemlerinin metro istasyonu tasarımında ve yangın güvenliği değerlendirmelerinde sunduğu katkı ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Demand for public transportation in metropolitan and high-density cities is steadily increasing, making the need to establish an effective transit system ever more evident. Traffic congestion reduces the operational efficiency of rubber-tired public transport systems and diminishes their attractiveness. For this reason, metro systems, which stand out for their high capacity and operating speed, form the backbone of public transportation in crowded cities. Since metro stations are spaces where intense passenger movements occur, designing efficient, sustainable, and high-performance stations is of critical importance to ensure that passengers can travel comfortably and safely. While the fact that stations are mostly built underground makes the construction process difficult and costly, providing access and egress through a limited number of points complicates evacuation in emergencies. Therefore, in the event of a potential disaster, evacuating passengers from the station as quickly and completely as possible is a critical process. In crowded, multi-level, and complex station projects, the use of pedestrian simulation technologies makes it possible to anticipate passenger behavior and circulation under both normal and emergency conditions at the design stage. In this way, necessary design changes can be implemented before construction, and the effects of these changes on performance can be measured. This approach enables early identification of potential bottlenecks and helps reduce risks. In this study, using PTV Viswalk software, a metro station located in the Istanbul International Finance Center and the pedestrian movements within the station were modeled three-dimensionally, and a simulation was conducted based on a fire scenario. In line with the simulation results, evacuation times, pedestrian densities, and critical areas where delays concentrated were identified, and the findings were evaluated within the framework of level-of-service criteria and existing design standards. Solution and improvement proposals were developed for the identified problems, aiming to increase safety and passenger comfort through more efficient use of stations. Thus, the contribution of pedestrian simulation methods to metro station design and fire-safety assessments was demonstrated.
Benzer Tezler
- Yeraltı metro istasyonlarında pasif yangın güvenlik önlemleri: tahliye sürecinin incelenmesi ve bir örneklem
Passive fire safety measures in underground metro stations: assessment of evacuation process and a case study
EMİNE DENİZ ÖZDAMAR
- Comparative analysis of emergency ventilation strategies for fire safety in metro stations
Metro istasyonlarında acil durum havalandırma yöntemlerinin yangın güvenliğine etkisinin karşılaştırmalı analizi
BURAK BALLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Ulaşımİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAHSİN ENGİN
- İstanbul metrosunda havalandırma sistemleri ve duman tahliyesi
Ventilation systems and smoke evacuation in Istanbul metro
ABDULGAFFAR YETGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Makine MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA BURCU ÖZKAN
- Güney Ege ve Batı Akdeniz bölgelerinde meydana gelen orman yangınlarının hava kalitesiyle olan ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between forest fires and air quality in the Southern Aegean and Western Mediterranean regions
CANSU AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH TUNCAY ÖZDEMİR
- İstanbul metro istasyonlarında iş güvenliği uygulamaları
Occupational health and safety applications in Istanbul metro stations
ARİF DAMAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kazalarİstanbul Aydın Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAFER UTLU