Güneydoğu karadeniz kıyıları fiziko-kimyasal parametrelerin değişimi:Yomra örneği
Changes in physicochemical parameters along the southeastern black sea coast: The case of Yomra
- Tez No: 1009015
- Danışmanlar: PROF. DR. ERTUĞRUL AĞIRBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Deniz suyu, Hidrojen sülfür, Sea water, Hydrogen sulfide
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Karadeniz'in üst 0–500 m su kolonundaki temel fiziksel ve kimyasal parametrelerin (sıcaklık, tuzluluk, sigma-t, pH, çözünmüş oksijen, hidrojen sülfür ve klorofil-a) mevsimsel ve düşey dağılımları üç istasyonda (kıyısal, şelf kenarı, açık deniz) ve üç sabit derinlikte (50, 200, 500 m) aylık gözlemlerle incelenmiştir. Sıcaklık profilleri, yüzeyde kışın yaklaşık 9,3 °C'den yazın 27,4 °C'ye kadar değişen geniş bir aralık ve 10–30 m bandında belirgin bir termoklin yapısı ortaya koymuştur. Yüzey tuzluluğu genel olarak ‰17,5–18,5 aralığında seyrederken, sigma-t değerleri üst tabakada yaklaşık 13–14 kg/m³ , derin sularda ise 16–17 kg/m³ düzeylerine ulaşmıştır. pH, yüzeyde 8,3–8,4, derin tabakalarda 7,7–7,8 aralığında değişmiş ve yüzeyden derine doğru azalan tipik Karadeniz karbonat sistemi yapısını yansıtmıştır. Çözünmüş oksijen konsantrasyonları yüzey ve üst karışık tabakada genel olarak 6–9 mg/l aralığında iken, yaklaşık 100–150 m derinlikten itibaren hızla azalarak suboksik koşullara inmiş ve 200 m'nin altında anoksik/sülfürlü tabakaya geçişi işaret etmiştir. Buna karşılık hidrojen sülfür 200 m'den sonra belirginleşmiş ve derine doğru artarak birkaç yüz µM mertebelerine kadar yükselmiştir. Klorofil-a konsantrasyonları, 0–500 m su kolonu genel ortalaması yaklaşık 0,21 ± 0,01 µg/L iken, özellikle ilkbahar–yaz döneminde üst 40 m'de 0,10–1,50 µg/L aralığında maksimumlar göstermiş, bu da üst tabakada artan trofik seviyeyle ve ışık/karışım koşullarıyla uyumlu bir üretkenlik rejimine işaret etmiştir. Yapılan istatistiksel analizler mevsim ve derinlik faktörlerinin sıcaklık, tuzluluk, sigma-t, pH, çözünmüş oksijen, hidrojen sülfür ve klorofil-a üzerindeki etkilerinin çoğu parametre için istatistiksel olarak anlamlı olduğunu (p < 0,05) ortaya koymuştur. Bulgular, Karadeniz'in belirgin termoklin-piknoklin/soğuk ara tabaka yapısı ile oksik–suboksik–anoksik zonlar arasındaki keskin geçişin, su kolonundaki oksijen ve sülfür rejimini ve buna bağlı biyolojik üretkenliği güçlü biçimde kontrol ettiğini göstermekte; bu yönüyle bölgesel çevresel izleme çalışmaları ve ekosistem temelli yönetim yaklaşımları için sayısal bir referans veri seti sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the seasonal and vertical distributions of key physical and chemical parameters (temperature, salinity, sigma-t, pH, dissolved oxygen, hydrogen sulfide, and chlorophyll-a) in the upper 0–500 m water column of the Black Sea were examined through monthly observations conducted at three stations representing coastal, shelf-edge, and open-sea conditions, and at three fixed depths (50, 200, and 500 m). Temperature profiles revealed a wide surface range from approximately 9.3 °C in winter to 27.4 °C in summer, with a well-defined thermocline within the 10–30 m layer. Surface salinity generally remained between 17.5 and 18.5 ‰, while sigma-t values ranged from ~13–14 kg/m³ in the upper layer to 16–17 kg/m³ in deep waters. pH varied between 8.3–8.4 at the surface and 7.7–7.8 in deeper layers, reflecting the typical Black Sea carbonate-system structure characterized by decreasing pH with depth. Dissolved oxygen concentrations were generally 6–9 mg/l in the surface and upper mixed layer but decreased sharply below ~100–150 m, leading to suboxic conditions and indicating a transition to the anoxic/sulfidic layer below 200 m. Conversely, hydrogen sulfide became detectable after 200 m and increased toward deeper waters, reaching several hundred µM. Chlorophyll-a concentrations showed a water-column mean of ~0.21 ± 0.01 µg/L, with pronounced maxima (0.10–1.50 µg/L) in the upper 40 m during spring–summer, consistent with enhanced trophic conditions driven by seasonal light and mixing dynamics. Statistical analyses demonstrated that both season and depth had significant effects (p < 0.05) on temperature, salinity, sigma-t, pH, dissolved oxygen, hydrogen sulfide, and chlorophyll-a. The results highlight the strong control exerted by the Black Sea's pronounced thermocline–pycnocline/Cold Intermediate Layer structure and the sharp oxygen–suboxic–anoxic transitions on the distribution of oxygen and sulfide and, consequently, on biological productivity. Overall, this study provides a quantitative reference dataset valuable for regional environmental monitoring and ecosystem-based management strategies.
Benzer Tezler
- Muson dolaşımının Doğu Akdeniz ve Türkiye yaz sıcaklıklarına etkileri
Influences of the monsoon circulation in Summer temperatures of the Eastern Mediterranean and Turkey
ZAHİDE ACAR DENİZ
Doktora
Türkçe
2013
CoğrafyaÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARBAROS GÖNENÇGİL
- Güneydoğu Karadeniz kıyıları (Artvin-Giresun) pigment kompozisyonun mevsimsel değişimi
Seasonal changes of pigment composition along the South-Eastern coasts (Artvin-Giresun) of the Black Sea
PINAR TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Su ÜrünleriRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiSu Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERTUĞRUL AĞIRBAŞ
- Güneydoğu Karadeniz kıyıları (Artvin-Giresun) birincil üretim miktarlarının mevsimsel değişimi
Seasonal changes of primary production along the south-eastern coasts (Artvin-Giresun) of the Black Sea
MUSTAFA BAKIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Su ÜrünleriRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERTUĞRUL AĞIRBAŞ
- Güneydoğu Karadeniz kıyıları hidrografik özelliklerinin mevsimsel değişimi
Seasonal change of hydrographic characteristics along the South-Eastern Black Sea coasts
SİBEL NUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Su ÜrünleriRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL AĞIRBAŞ
- Güneydoğu Karadeniz'de pigmente dayalı fitoplankton boy grupları ve pigment indeksleri
Phytoplankton pigment profiles and phytoplankton size classes along the South-Eastern Black Sea
MERVE NURİYE KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Su ÜrünleriRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL AĞIRBAŞ