Türkiye'de kurumsal seçkinler 2000 sonrasında ekonomik güç ve otorite konumlarının dönüşümü
Corporate elites in Türkiye the transformation of economic power and authority positions after 2000
- Tez No: 1009073
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİ SUNAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de 2000 sonrasında kurumsal üst düzey yöneticilerin ekonomik güç ve otorite konumlarının hangi toplumsal, kültürel ve kurumsal dinamikler içinde biçimlendiğini incelemektedir. Araştırma, şirket hiyerarşisinin tepesinde yer alan yöneticilerin toplumsal kökenlerini, eğitim güzergâhlarını, kariyer rotalarını, sosyal ağlarını ve temsil pratiklerini ele almaktadır. Kuramsal çerçeve, C. Wright Mills'in iktidar seçkinleri teorisi ile Pierre Bourdieu'nün sermaye, habitus ve ayrım kavramlarını bir araya getirmektedir. Böylece yöneticilerin makro düzeydeki iktidarları ile gündelik hayatta kurdukları meşruiyet biçimleri aynı analiz içinde izlenebilmektedir. Araştırma, gömülü teori desenine dayalı nitel bir tasarımla yürütülmüştür. Türkiye'nin en yüksek cirolu şirketlerinde görev yapan 37 üst düzey yöneticiyle gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar, yöneticilerin eğitim, kariyer ve kurumsal geçmişlerini içeren veri setiyle birlikte değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kurumsal seçkinliğe erişimin ve bu konumlarda kalıcılığın yalnızca bireysel başarı anlatılarıyla açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Aileden aktarılan kültürel birikim, seçkin eğitim kurumları, profesyonel bağlantılar, uluslararası deneyim, görünürlük stratejileri ve temsil kabiliyeti, yönetici seçkinliğinin oluşumunda öne çıkan unsurlar arasında yer almaktadır. Çalışma, Türkiye'de kurumsal seçkinliğin miras meşruiyeti, diploma meşruiyeti ve bağlantı meşruiyeti etrafında örülen çok katmanlı bir statü rejimi olarak işlediğini ileri sürmektedir. Araştırmada üretilen prestij performansı, sembolik kalıcılık, seçkinlerarası seçkinlik ve statü makası kavramları aracılığıyla bu alanın hem sınıfsal olarak kapalı hem de yoğun performans baskısı üreten kırılgan bir yapı taşıdığı gösterilmektedir. Araştırmanın sonucunda, Türkiye'de kurumsal seçkinliğin bireysel başarıdan çok daha geniş bir toplumsal birikim, kültürel uyum ve ilişkisel meşruiyet zemini üzerinde kurulduğu; bu yapının da tabakalaşma, eşitsizlik ve sosyal hareketlilik örüntülerinin yeniden üretimine katkı sunduğu ortaya konmuştur. Bu yönüyle tez, Türkiye'de tabakalaşma, eşitsizlik ve sosyal hareketlilik tartışmalarına kurumsal seçkinler üzerinden özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the social, cultural, and institutional dynamics through which the positions of economic power and authority held by corporate senior executives in Türkiye have been shaped after 2000. The research addresses the social origins, educational trajectories, career routes, social networks, and representational practices of executives located at the top of corporate hierarchies. The theoretical framework brings together C. Wright Mills's theory of power elites and Pierre Bourdieu's concepts of capital, habitus, and distinction. In this way, the macro-level power positions of executives and the forms of legitimacy they construct in everyday life can be traced within the same analysis. The research was carried out with a qualitative design based on grounded theory. In-depth interviews conducted with 37 senior executives working in Türkiye's highest-grossing companies were evaluated together with a dataset containing the executives' educational, career, and institutional backgrounds. The findings reveal that access to corporate elite status and permanence in these positions cannot be explained solely through narratives of individual achievement. Inherited cultural accumulation, elite educational institutions, professional connections, international experience, visibility strategies, and representational competence emerge among the main elements shaping managerial elite status. The study argues that corporate elite status in Türkiye functions as a multilayered status regime woven around inherited legitimacy, diploma legitimacy, and network legitimacy. Through the concepts produced in the research, namely prestige performance, symbolic continuity, intra-elite distinction, and status gap, this field is shown to possess a fragile structure that is both class-bound and marked by intense pressures of performance. The research concludes that corporate elite status in Türkiye is built upon a much broader ground of social accumulation, cultural alignment, and relational legitimacy than individual achievement alone, and that this structure contributes to the reproduction of patterns of stratification, inequality, and social mobility. In this respect, the thesis offers an original contribution to discussions of stratification, inequality, and social mobility in Türkiye through the lens of corporate elites.
Benzer Tezler
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- Urban transformation as political and ideological intervention in space: A case study in Diyarbakır
Mekana politik ve ideolojik bir müdahale olarak kentsel dönüşüm: Diyarbakır örneği
DİREN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ MÜCEN
- Reading urban layers: transformation, memory and representation in Teşvikiye-Nişantaşı
Kentsel katmanlari okumak: Teşvikiye-Nişantaşi'nda dönüşüm, hafiza ve temsil
ZEYNEP CEYLAN GEZER ÇATALBAŞ
Doktora
İngilizce
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK AKPINAR AKSUGÜR
- Türkiye'de bürokrasi ve siyaset ilişkileri: Siyasi partilerin seçim beyannameleri üzerinden bir inceleme
Bureaucracy and political relations in Turkey: A study of political parties over election leaflets
SAMİ ÖZORAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal BilimlerKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA OKUR ÇAKICI
- Fiziksel engelli turistlerin karşılaştıkları fiziksel ve tutumsal engellerin tekrar ziyaret niyetlerine etkileri
The effects of accessibility and attitudinal barriers encountered by travelers who have physical disabilities on their revisit intention
ZAFER TÜRKMENDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVAT TOSUN