Tersanelerde iş sağlığı ve güvenliği kapsamında korunma politikaları
Protection policies within the scope of occupational health and safety in shipyards
- Tez No: 1009087
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAN OSMANŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Marine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Rumeli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yüksek riskli çalışma koşulları, yoğun alt yüklenici ağı ve yetersiz güvenlik kültürü ile karakterize edilen Türk tersanelerinde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) konusunu kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Türkiye, özellikle 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte mevzuat açısından önemli ilerlemeler kaydetmiş olsa da denizcilik inşaat sektöründe uygulama hâlâ yetersiz kalmaktadır. Araştırma, tersanelerde çalışanların sağlığını tehdit eden fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal risk gruplarını hem ulusal hem de uluslararası veriler ışığında incelemektedir. Bulgular, tersanelerdeki meslek hastalıklarının ve iş kazalarının büyük ölçüde önlenebilir olduğunu; ancak yetersiz eğitim, kişisel koruyucu donanıma (KKD) sınırlı erişim, denetim eksikliği ve taşeronlaşma gibi sistemsel sorunların ciddi tehditler oluşturmaya devam ettiğini ortaya koymaktadır. Kaza istatistikleri, yasal düzenlemeler, işyeri dinamikleri ve ISO 45001 gibi iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri analiz edilerek, güvenlik açıklarının temel nedenleri ve örgütsel kör noktalar belirlenmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin küresel en iyi uygulamalarla ne ölçüde uyumlu olduğunu değerlendirmek amacıyla uluslararası standartlarla karşılaştırmalar yapılmıştır. Sonuçlar, mühendislik ve idari kontroller, davranışsal değişim ve etkili liderlik ile desteklenen proaktif, risk temelli bir güvenlik yönetimi yaklaşımının gerekliliğine işaret etmektedir. Nihayetinde, çalışma; iş kazalarının azaltılması, çalışan refahının artırılması ve Türk tersanelerinde sürdürülebilir bir güvenlik kültürünün oluşturulmasına yönelik politika önerileri sunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, tersanelerde çalışan bireylerin iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına ilişkin algılarını, deneyimlerini ve değerlendirmelerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Marmara Bölgesi'nde faaliyet gösteren üç tersanede görev yapan ve en az bir yıl çalışma deneyimine sahip toplam 50 katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler Braun ve Clarke (2006) tarafından geliştirilen tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, iş sağlığı ve güvenliği politikalarının çoğu katılımcı tarafından çalışma düzenini olumlu yönde etkileyen uygulamalar olarak değerlendirildiğini göstermiştir. Çalışma alanlarında karşılaşılan en yaygın risklerin yüksekten düşme, elektrik kaynaklı tehlikeler, göze çapak kaçması ve vinç–yük taşıma riskleri olduğu belirlenmiştir. Koruyucu önlemler, KKD uygulamaları ve eğitim süreçleri genel olarak yeterli bulunmakla birlikte, bazı katılımcılar bu uygulamaların belirli yönlerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Ayrıca yönetimin iş sağlığı ve güvenliğine yaklaşımının çoğunlukla olumlu olduğu, ancak kurumsal düzeyde iyileştirmeye ihtiyaç duyulan alanların bulunduğu ortaya konmuştur. Çalışanların büyük kısmı fiziksel çalışma koşullarının iyileştirilmesi, eğitimlerin güçlendirilmesi ve kurumsal düzenlemelerin geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
This study provides a comprehensive analysis of occupational health and safety (OHS) in Turkish shipyards, a sector characterized by high-risk working conditions, intense subcontractor networks, and insufficient safety culture. Although Turkey has made notable legislative progress—particularly with the enactment of Law No. 6331 on Occupational Health and Safety—the implementation in the maritime construction industry remains inadequate. The research examines the physical, chemical, biological, ergonomic, and psychosocial risk groups that threaten worker health in shipyards, supported by both national and international data. The findings reveal that occupational accidents and diseases in shipyards are largely preventable, but systemic issues such as poor training, limited access to personal protective equipment (PPE), lack of supervision, and the casualization of labor through subcontracting practices continue to pose serious challenges. By analyzing accident statistics, legal frameworks, workplace dynamics, and safety management systems such as ISO 45001, the study identifies root causes of safety failures and organizational blind spots. It also draws comparisons with international standards to evaluate Turkey's alignment with global best practices. The results underscore the need for a proactive, risk-based safety management approach supported by engineering and administrative controls, behavioral change, and effective leadership. Ultimately, the study offers policy recommendations aimed at reducing occupational risks, improving worker well-being, and promoting a sustainable safety culture across Turkish shipyards. The aim of this research is to reveal the perceptions, experiences, and evaluations of individuals working in shipyards regarding occupational health and safety practices. Adopting a qualitative research approach, the study used a semi-structured interview technique as a data collection tool. Interviews were conducted with a total of 50 participants working in three shipyards operating in the Marmara Region and having at least one year of work experience. The data obtained were analyzed using the thematic analysis method developed by Braun and Clarke (2006). The findings showed that occupational health and safety policies were evaluated by most participants as practices that positively affected the work environment. The most common risks encountered in the workplace were identified as falls from height, electrical hazards, eye injuries, and crane-load handling risks. While protective measures, PPE applications, and training processes were generally found to be adequate, some participants stated that certain aspects of these practices needed improvement. Furthermore, it was revealed that the management's approach to occupational health and safety was mostly positive, but there were areas requiring improvement at the corporate level. The majority of employees suggested improvements in physical working conditions, strengthened training, and enhanced organizational regulations.
Benzer Tezler
- Tersanelerde meydana gelen atmosfer patlamalarının teorik ve uygulamalı olarak incelenmesi ve patlamadan korunma önlemlerinin alınması
Theoretical and practical investigation of atmospheric bursts in shipyards and determination of preventive measures against explosion
FURKAN ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
KimyaDumlupınar ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT BÜYÜKKIDAN
- İş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme süreci için yeni bir yaklaşım: Tersane işletmelerinde uygulama
New approach to risk asssessment process in health and safety at work: Practice in shipyard enterprises
GÜFTE CANER AKIN
Doktora
Türkçe
2020
Gemi Mühendisliğiİstanbul Aydın Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ALPAY HEPERKAN
- COVID-19 sürecinde tersane çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği algıları ve risklerin değerlendirilmesi
Occupational health and safety perceptions and risk assessment of shipyard employees during COVID-19 process
MUSTAFA SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriKocaeli Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEYHAN PEKEY
- PMI methodology utilization in shipbuilding project management
Gemi inşaati proje yönetiminde PMI metodolojisi kullanimi
ÜMRAN BİLEN DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI HELVACIOĞLU
PROF. DR. MUSTAFA İNSEL
- Tersane iş kazalarının önlemesi için bulanık çıkarım tabanlı bir risk değerlendirme modeli önerisi
A risk assessment model proposal based on fuzzy inference to prevent occupational accidents at ship building industry
ÖZGE ACUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK ÇEBİ