Tersanelerde gemi yapım, bakım, onarım ve söküm işlerinde iş sağlığı ve güvenliği
Occupational health and safety in shipbuilding, maintenance, repair, and dismantling activities in shipyards
- Tez No: 1009150
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDURRAHMAN ASAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, Occupational health and safety
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği (disiplinlerarası) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, tersanelerde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını kapsamlı bir şekilde inceleyerek mevcut durumun analiz edilmesi ve geliştirilmesi gereken alanların belirlenmesini amaçlamaktadır. Gemi inşa sektörü, ağır sanayi sınıfında yer almakta olup iş kazaları ve meslek hastalıkları açısından yüksek risk taşıyan bir sektördür. Bu nedenle, sektördeki İSG uygulamalarının etkinliğinin değerlendirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı (mixedmethod) benimsenmiş olup hem nicel hem de nitel veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma betimsel (tanımlayıcı) bir araştırma deseniyle yürütülmüş, veri toplama sürecinde iki temel yöntem kullanılmıştır: nicel kısımda tersane çalışanlarına yönelik yapılandırılmış anket uygulanmış, nitel kısımda ise yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Anketler aracılığıyla çalışanların iş güvenliği algısı, güvenlik ekipmanlarının kullanımı, denetim süreçleri ve eğitim düzeylerine ilişkin görüşleri analiz edilmiştir. Mülakatlarda ise 4 iş sağlığı ve güvenliği uzmanı ile iş güvenliği süreçlerine dair deneyimleri ve gözlemleri derinlemesine değerlendirilmiştir. Elde edilen nicel veriler istatistiksel yöntemlerle çözümlenirken, mülakat verileri içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, sektörde iş sağlığı ve güvenliği kültürünün tam anlamıyla oturmadığını göstermektedir. Anket sonuçlarına göre, çalışanların önemli bir kısmı iş sağlığı ve güvenliği konusunda yeterli bilgilendirmeye sahip olmadığını belirtmiştir. Eğitim düzeyine göre yapılan analizlerde, yüksekokul ve üniversite mezunu çalışanların İSG kurallarına daha fazla uyum sağladığı, lise ve altı eğitim seviyesindeki çalışanların ise kuralları daha az benimsediği ortaya çıkmıştır. Medeni durum açısından bakıldığında ise, bekar çalışanların evlilere kıyasla daha eleştirel ve sorgulayıcı bir tutum sergilediği tespit edilmiştir. Bekar çalışanlar, denetim süreçlerini ve iş kazası yaşama olasılığını daha yüksek değerlendirmiş ve mevcut güvenlik önlemlerini yeterli bulmadıklarını ifade etmiştir. Mülakat bulguları ise iş güvenliği süreçlerinin etkinliğinde yönetim desteğinin belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışanlar, sahada yönetim desteğinin eksikliğini hissettiklerini ve üst yönetimin iş güvenliği konusundaki sorumluluğunun artırılması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, bu tez çalışması, tersanelerde iş sağlığı ve güvenliğinin iyileştirilmesi için proaktif risk yönetimi, sıkı denetim mekanizmaları, çalışan katılımının artırılması, yönetimin sahada daha aktif rol alması ve teknolojik entegrasyonun sağlanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Eğitim programlarının saha uygulamalarıyla desteklenmesi ve sanal gerçeklik gibi yenilikçi yöntemlerle çalışanların bilinçlendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, acil durum planlarının daha etkili hale getirilmesi ve düzenli tatbikatlarla test edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, tersanelerde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik kapsamlı bir analiz sunarak, sektördeki eksikliklere dikkat çekmekte ve daha güvenli bir çalışma ortamı oluşturulmasına katkı sağlayacak öneriler geliştirmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to comprehensively examine occupational health and safety (OHS) practices in shipyards, analyze the current situation, and identify areas requiring improvement. The shipbuilding industry is classified as heavy industry and is one of the sectors with high risks of occupational accidents and diseases. Therefore, evaluating the effectiveness of OHS practices in the sector and developing recommendations for their improvement are of great importance. Both quantitative and qualitative research methods were employed in this study. Surveys conducted among shipyard employees were used to analyze perceptions of occupational safety, the use of protective equipment, inspection processes, and levels of training. In addition, field interviews provided in-depth assessments of the experiences and observations of management and field workers regarding occupational safety processes. The findings revealed that the occupational health and safety culture in the sector has not been fully established. According to the survey results, a significant proportion of employees reported insufficient awareness and information about occupational health and safety. Analyses based on education level showed that employees with higher education (associate degree or university) were more compliant with OHS rules, while those with lower educational attainment (high school or below) were less likely to follow safety practices. In terms of marital status, single employees were found to exhibit a more critical and questioning attitude compared to married employees. Single workers also perceived inspection processes and accident risks to be higher and considered existing safety measures insufficient. Interview findings indicated that management support plays a decisive role in the effectiveness of occupational safety processes. Employees emphasized the perceived lack of management involvement in the field and suggested that senior management should assume greater responsibility for occupational safety. Experienced workers particularly highlighted the need for mentorship programs for newly hired employees and for transferring practical experience gained in the field. In conclusion, this study demonstrates that improving occupational health and safety in shipyards requires proactive risk management, stricter inspection mechanisms, enhanced employee participation, more active management involvement in field operations, and technological integration. It is recommended that training programs be supported by on-site applications and innovative methods such as virtual reality to raise awareness among employees. Moreover, emergency response plans should be made more effective and regularly tested through drills. This research provides a comprehensive analysis of occupational health and safety practices in shipyards, highlights existing deficiencies in the sector, and develops recommendations to contribute to the creation of a safer working environment.
Benzer Tezler
- Osmanlı donanmasında zırhlı gemilerin modernleşmesi: Asar-ı Tevfik Firkateyni örneği (1867-1913)
Modernization of armored ships in the Ottoman navy: The case of the Asar-i Tevfik Frigate (1867-1913)
ZÜBEYDE ÖZBİLGİÇ
- Tersanelerde iş kazaları, risk analizi ve iş güvenliği
The occupational accident, risk analysis and work safety in shipyards
YUSUF ÖZKAN BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DenizcilikGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. CAN ELMAR BALAS
- Liman kentlerinde koruma ve yaşatma prensipleriyle değerlendirilen gemi inşa endüstrisi yapıları: Tersane-i Amire üzerine yeni bir senaryo“Haliç tersanesi bilinç platformu”
Buildings of shipyard industry evaluated with conservation and preservation principles in port cities: New scenario about Tersane-i Amire- Haliç shipyard awareness platform
ESİN SARIMAN ÖZEN
Doktora
Türkçe
2014
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAADET AYTIS
- Ship populsion bearings computer aided calculation and operation program for propulsion bearings
Gemi tahrik yatakları ve gemi tahrik yataklarını bilgisayar yardımıyla hesaplama ve işletme programı
LEVENT BALKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
1997
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN KEMAL SAĞ
- Tersanelerde alt işveren seçimi ve etkinlik ölçümü
Subcontractor selection and efficiency measurement in shipyards
ŞÜKRÜ SATILMIŞ