Müzelerde artırılmış gerçeklik uygulamalarının incelenmesi: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Özel Ahmet Yakupoğlu Müzesi örneği
An analysis of augmented reality applications in museums: The case of Kütahya Dumlupınar University Private Ahmet Yakupoğlu Museum
- Tez No: 1009261
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT MERCİN
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Müzecilik, Fine Arts, Museology
- Anahtar Kelimeler: Artırılmış gerçeklik, Sanal müze, Sanat müzeleri, Sanatçı müzeleri, Yapay zeka, Augmented reality, Virtual museum, Art museums, Artist museums, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital dönüşüm, günümüzde kültürel mirasın korunması ve yaşatılması için yapısal dönüşümlere imkân hazırlamış, müzelerin ziyaretçilerine yönelik geliştirdikleri sergileme teknikleri sayesinde kurdukları iletişim, müzelerin işlevlerini yerine getirmesine büyük katkı sağlamıştır. Yeni yaklaşımlar geleneksel sergileme anlayışlarının ötesine geçmiş, tarihi objelerin, kültürel değerlerin ve sanat eserlerinin teknolojik araçlar aracılığıyla yeni bir bağlama oturtulmasına imkân tanımıştır. Bu çerçevede ortaya çıkan artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, hologram gibi çeşitli dijital sergileme teknikleri, ziyaretçilerin mekân ile fiziksel temasın ötesinde etkileşimli ve çok katmanlı bir deneyim yaşamasını mümkün kılmıştır. Artırılmış gerçeklik uygulamaları ve yapay zekâ araçları, ziyaretçileri pasif birer izleyici konumundan çıkarmış, içeriği yönlendirebilen ve bilgiye ulaşabilmek için aktif rol alabilen birer katılımcıya dönüştürebilmiştir. Bu dönüşüm ile beraber sadece sergileme teknikleri değil, bunun yanı sıra müzelerin eğitsel rolü de yeniden biçimlenmiş; müzeleri statik bir arşiv mekânı olmanın ötesine taşıyarak dinamik, katılımcılığı teşvik eden ve yenilikçi bir öğrenme alanı olmasını sağlamıştır. Ancak Türkiye ve Dünya Sanatında önemli bir yere sahip olan çok yönlü Sanatçı Ahmet Yakupoğlu adına oluşturulan müzenin, yukarıda belirtilen sergileme tekniklerine sahip olmadığı belirlenmiştir. Bu eksiklik bu araştırmanın problemi olarak kabul edilmiş ve çözümüne yönelik artırılmış gerçeklik müze uygulaması tasarlanmıştır. Bu araştırmada öncelikle müzeler, müzelerin geleneksel sergileme teknikleri ve çağdaş dijital uygulamalara dair çeşitli sergileme araçları incelenmiştir. Artırılmış gerçeklik ve yapay zekâ kavramına dair tarihsel süreç ele alınmış ve Türkiye ile Dünya'nın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren 20 müzede kullanılmakta olan artırılmış gerçeklik uygulamaları analiz edilmiştir. Alanyazın taraması ve doküman incelemesinden elde edilen araştırmanın deneysel boyutunda Ahmet Yakupoğlu Müzesi'nde sergilenen 5 eser, yapay zekâ destekli artırılmış gerçeklik uygulaması ile tasarlanmış ve kullanılabilir hale getirilmiştir. Bu yöntem ile müze, yalnızca fiziksel bir sergileme alanı değil, eserlerin teknoloji ile deneyimlenebildiği; bilişsel ve duygusal etkileşimin sağlanabildiği yapıya dönüşmüştür. Araştırma kapsamında tasarlanan uygulama ile genç bireylerin çok yararlandığı teknoloji sayesinde, farklı hedef kitlelerinin de müzeye erişiminin sağlanabileceği, dolayısı ile bu uygulamanın müzedeki diğer eserleri de kapsayabileceği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Digital transformation has paved the way for structural changes in the preservation and revitalization of cultural heritage, significantly enhancing the communication established by museums with their visitors through the exhibition techniques they have developed. These new approaches have gone beyond traditional exhibition concepts, allowing historical objects, cultural assets, and works of art to be re-contextualized through technological tools. In this framework, various digital exhibition techniques such as augmented reality (AR), virtual reality (VR), and holograms have enabled visitors to engage in interactive and multi-layered experiences that transcend mere physical interaction with the exhibition space. Augmented reality applications and artificial intelligence (AI)-based tools have transformed visitors from passive observers into active participants who can navigate content and actively engage in the process of acquiring knowledge. Along with this transformation, not only exhibition practices but also the educational role of museums has been redefined, turning museums from static archive spaces into dynamic, participatory, and innovative learning environments. However, it has been determined that the museum established in honor of Ahmet Yakupoğlu a versatile artist with a significant place in Turkish and international art history does not incorporate the above-mentioned exhibition techniques. This shortcoming has been identified as the core problem of the research, and an augmented reality-based museum application has been designed to address it. Within the scope of this study, museums and both traditional and contemporary digital exhibition tools were examined in detail. The historical development of augmented reality and artificial intelligence was explored, and AR practices currently implemented in 20 museums from Turkey and other countries were analyzed. In the experimental phase of the research grounded in literature review and document analysis five artworks displayed in the Ahmet Yakupoğlu Museum were adapted into an AI-supported augmented reality experience. Through this method, the museum was transformed from a purely physical exhibition space into a cognitive and emotional environment in which artworks can be experienced through technology. The application designed within the scope of this research demonstrates that, by leveraging technology widely used by young individuals, access to the museum can be extended to various target groups. Consequently, it is proposed that this application could be expanded to include other works in the museum.
Benzer Tezler
- Artırılmış gerçeklik destekli müzecilik (Mevlana Müzesi uygulama örneği)
Augmented reality supported museology (Mevlana Museum application example)
RIFKI CAN SARI
- Müze sergilerinde artırılmış gerçeklik uygulamaları
Augmented reality applications in museum exhibitions
AYÇA BAYRAK ULUĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MüzecilikYıldız Teknik ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. NEVRA ERTÜRK
- Oyunlaştırılmış artırılmış gerçeklik ile müze deneyimini geliştirme: İstanbul Oyuncak Müzesi
Enhancing museum experience with gamified augmented reality: Istanbul Toy Museum
BELİZ AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. DERYA GÜLEÇ ÖZER
DOÇ. DR. AYŞEGÜL AKÇAY KAVAKOĞLU
- Görsel kültür eğitimi bağlamında müzelerin geleceği
The future of museums in the context of visual cultural education
MERVE EKİZ KAYA
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. SEVGİ SOYLU KOYUNCU
- Erken çocukluk eğitiminde bir müze ziyareti: Artırılmış gerçeklik uygulamasının geliştirilmesi, kullanılması ve değerlendirilmesi
A museum visit in early childhood education: The development, implementation, and evaluation of an augmented reality application
SEMA BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE FERDA BEDEL