Proclus ile Philoponus bağlamında İbn Sīna, Gazzālī ve İbn Meymūn'da âlemin kıdemi
The eternity of the world in Ibn Sīna, al-Ghazālī and Maimonides, in the context of Proclus and Philoponus
- Tez No: 1009390
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜRBÜZ DENİZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Din, Philosophy, Religion
- Anahtar Kelimeler: Alemin kıdemi, Gazzali, Metafizik, Philoponus, John, Proclus, İbn Meymun, İbn Sina, Eternity, Gazali, Metaphysical, Philoponus, John, Proclus, İbn Meymun, Ibn Sina
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Âlemin kıdemi meselesi başlangıcı insanlık tarihine dayanana bir meseledir. Âlemin kıdemine ilişkin soruların cevaplarını araştırmak için pozitif bilimler çeşitli deneylerle bulmaya gayret etmiştir. Sosyal bilimler ise kıdeme ilişkin soruların cevabını metafizik boyutu da konu ile ilişkilendirerek ele almıştır. Pozitif bilimler enerjinin yok olamayacağı kabulünden hareketle âlemin yoktan var edildiği kabulüne karşı çıkmakta ve bu konudaki anlaşmazlıklar kıdem tartışmaları olarak nitelendirilmektedir. Bu tartışmaların kaydedilen temelleri Antik Yunan filozoflarının düşüncelerine dayanmaktadır. Aristoteles ve Platon ekseninde şekillenen tartışmalar zamanla farklı filozofların düşüncelerinin eklenmesi ile bir düşünce mirası olarak sonraki filozoflara aktarılmıştır. Proclus yazdığı eserle kıdemin en büyük savunucularından olmuştur. Kıdemi savunmak için yazdığı eserde Platon ve Aristoteles'in düşüncelerini harmanlamıştır. Proclus gibi Yeni Eflâtûncu bir düşünür olan Philoponus ise hudûsu savunmaktadır. Philoponus, Proclus ve Aristoteles'e yazdığı şerhlerle düşüncesini pek çok argüman ile kanıtlamaya çalışmıştır. Hristiyan bir filozof olan Philoponus her ne kadar felsefi yöntem kullanma gayretinde olsa da eserlerinde dini argümanlardan da faydalanmıştır. İslam felsefesi tarihine bakıldığında Proclus ve Philoponus arasında cereyan eden tartışmaların tarafları İbn Sīna ve Ġazzālī'dir. İbn Sīna kıdem savunucusudur ve eserlerindeki argümanlar kimi zaman Proclus ile benzer minvaldedir. Aynı şekilde Ġazzālī'nin İbn Sīna'ya karşı kullandığı argümanlar da Philoponus ile benzerlik göstermektedir. Yahudi düşünür İbn Meymūn daha sonraki dönemlerde kıdem tartışmaları üzerine düşüncelerini kaleme almış bir düşünürdür. İbn Meymūn düşüncelerini felsefi bakış açısı ile ortaya koymaya gayret etmiştir. İbn Meymūn'un eseri incelendiğinde onun kıdem karşıtı olduğu görülmektedir. Kıdeme karşı kullandığı argümanları Ġazzālī ile benzerlik göstermektedir. İbn Meymūn kimi zaman birebir alıntı yaparak faydalandığı İslam düşünürlerine çok az atıf yapmasıyla dikkat çekmektedir. Bu tez kıdeme ilişkin söz konusu filozofların düşünceleri ve bu düşüncelerin birbirleri olan ilişkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The question of the eternity of the universe is one that dates back to the beginning of human history. The positive sciences have endeavored to find answers to questions concerning the age of the universe through various experiments. The social sciences, on the other hand, have addressed questions about eternity by relating the metaphysical dimension to the subject. The positive sciences, based on the assumption that energy cannot be destroyed, oppose the assumption that the universe was created from nothing, and disagreements on this subject are characterized as eternity debates. The recorded foundations of these debates are based on the ideas of ancient Greek philosophers. The discussions, are based on the ideas of ancient Greek philosophers. The debates, which took shape around Aristotle and Plato, were passed on to later philosophers as a legacy of thought, with the ideas of different Philosophers being added over time. Proclus became one of the greatest defenders of eternity in his writings. In his work defending eternity, he blended the ideas of Plato and Aristotle. Philoponus, a Neoplatonic thinker like Proclus, defended creationism. Philoponus attempted to prove his ideas with numerous arguments in his commentaries on Proclus and Aristotle. Although Philoponus, a Christian philosopher, endeavored to use philosophical methods, he also drew on religious arguments in his works. Looking at the history of Islamic philosophy, the parties to the debates between Proclus and Philoponus are Ibn Sīna and Ghazali. İbn Sīna is a defender of eternity and the arguments in his works are sometimes similar to those of Proclus. Similarly, the argument al-Ghazali uses against İbn Sīna, also show similarities to Philoponus. The Jewish thinker Ibn Meymūn is a thinker who wrote his thoughts on the eternity debate in later periods. Ibn Meymūn strove to present his ideas from a philosophical perspective. An examination of Ibn Meymūn's work reveals that he was opposed to eternity. The arguments he used against eternity are similar to those of Ghazali. Ibn Meymūn sometimes draws on Islamic thinkers by quoting them directly, yet he makes very few references to them, which is noteworthy. This thesis aims to reveal the thoughts of the aforementioned philosophers regarding eternity and the relationships between these thoughts.
Benzer Tezler
- Proclus ve İbn Sînâ'da âlemin ezelîliği ile ilgili argümanların değerlendirilmesi
An evaluation of Proclus and Avicenna's arguments concerning the eternity of the world
ZEYNEP NUR ÜNÜGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYÜP ŞAHİN
- Proclus ve El-Fᾱrᾱbῑ'de âlemin ezelîliği
The eternity of the world in Proclus and Al-Fārābī
RAVZA NUR BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EYÜP ŞAHİN
- Fârâbî ve İbn Sinâ'da sudûr nazariyesi
The theory of emanation in Fârâbî and Avicenna
MEHMET DEMİR
Doktora
Türkçe
2023
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ DURUSOY
- İbn Sînâ felsefesinde nedensellik ve özgür irade
Causality and free will in Avicenna's philosophy
MERVE KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜFİT SELİM SARUHAN