Yer yüzey sıcaklığı değişimlerinin uzun dönemli analizi: Konya ili örneği
Long-term analysis of land surface temperature changes: The case of Konya province
- Tez No: 1009389
- Danışmanlar: PROF. DR. FUSUN BALIK ŞANLI, DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Landsat, Uzaktan algılama, Yüzey sıcaklığı, Landsat, Remote sensing, Surface temperature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yer yüzey sıcaklığı (YYS), yüzey–atmosfer etkileşimlerinin ve arazi kullanım özelliklerinin belirlenmesinde temel bir parametredir. Özellikle yarı kurak bölgelerde YYS'nin uzun dönemli izlenmesi, iklimsel değişkenlik ve arazi kullanım dinamiklerinin değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Konya ili, geniş yüz ölçümü ve farklı arazi kullanım türlerini bir arada barındırması nedeniyle YYS çalışmalarında uygun bir çalışma alanı oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, Konya ili sınırları içerisinde YYS'nin uzun dönemli değişimi Landsat-5 TM, Landsat-8 OLI/TIRS ve Landsat-9 OLI-2/TIRS-2 uydu verileri kullanılarak GEE ortamında analiz edilmiştir. Üretilen YYS değerlerinin doğruluğu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'ne (MGM) ait 5 cm toprak üstü sıcaklık ölçümleri ile istasyon-temelli olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında kentsel, endüstriyel, tarım, orman ve dağlık alanlar arazi kullanım türlerine göre karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, YYS'nin Konya genelinde belirgin bir mevsimsel döngü sergilediğini ve arazi kullanım türüne bağlı olarak anlamlı mekânsal farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Uydu tabanlı YYS ile MGM ölçümleri arasındaki karşılaştırmalar, kentsel ve endüstriyel alanlarda yüksek doğrusal ilişki (R² ≈ 0,96) ve düşük hata değerleri (RMSE ≈ 1,9–2,1 °C) elde edildiğini göstermiştir. Tarım alanlarında doğruluk düzeyi benzer şekilde yüksek olup R² ≈ 0,93 olarak hesaplanmıştır. Buna karşılık, orman alanlarında hata değerlerinin arttığı (RMSE ≈ 3,5 °C) ve doğrusal ilişkinin görece zayıfladığı (R² ≈ 0,79) belirlenmiştir. Dağlık alanlarda ise yüksek R² değerlerine (≈0,96) karşın topoğrafik heterojenliğe bağlı olarak hata aralıklarının genişlediği saptanmıştır. Bu çalışma, Konya gibi geniş ve heterojen bir bölgede Landsat uydu arşivi ve GEE tabanlı yaklaşımın YYS'nin uzun dönemli izlenmesinde güvenilir ve tutarlı sonuçlar sunduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, yarı kurak alanlarda arazi kullanım türleri ile yüzey sıcaklığı arasındaki ilişkinin nicel olarak değerlendirilmesine olanak sağlayarak bölgesel iklim ve çevresel planlama çalışmalarına bilimsel bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Land Surface Temperature (LST) is a fundamental parameter for characterizing surface–atmosphere interactions and land-use characteristics. Long-term monitoring of LST is particularly important in semi-arid regions for evaluating climatic variability and land-use dynamics. Konya Province constitutes a suitable study area for LST analysis due to its large spatial extent and the coexistence of diverse land-use types. In this thesis, long-term variations in LST within the boundaries of Konya Province were analyzed using Landsat-5 TM, Landsat-8 OLI/TIRS, and Landsat-9 OLI-2/TIRS-2 satellite data processed in the GEE environment. The accuracy of the retrieved LST values was evaluated using station-based measurements of 5 cm above-ground soil temperature obtained from the Turkish State Meteorological Service (MGM). Urban, industrial, agricultural, forest, and mountainous areas were examined comparatively according to land-use type. The results indicate that LST exhibits a pronounced seasonal cycle across Konya Province and demonstrates significant spatial variability depending on land-use characteristics. Comparisons between satellite-derived LST and MGM observations revealed strong linear relationships and low error levels in urban and industrial areas (R² ≈ 0.96; RMSE ≈ 1.9–2.1 °C). Similarly, agricultural areas showed high agreement with an R² value of approximately 0.93. In contrast, forest areas exhibited increased error levels (RMSE ≈ 3.5 °C) and relatively weaker correlations (R² ≈ 0.79). In mountainous regions, although high R² values (≈0.96) were maintained, error ranges increased due to pronounced topographic heterogeneity. Overall, this study demonstrates that the Landsat satellite archive and the GEE-based approach provide reliable and consistent results for long-term LST monitoring in large and heterogeneous regions such as Konya. The findings offer a quantitative basis for assessing the relationship between land-use types and surface temperature patterns in semi-arid environments and contribute to regional climate analysis and environmental planning studies.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Türkiye'deki ramsar alanlarında su yüzey alanı değişimlerinin uydu görüntüleri, meteorolojik veri ve antropojenik etkilerle incelenmesi
Investigation of water surface area changes in ramsar sites in türki̇ye using satellite images, meteorological data, and anthropogenic effects
İLYAS BURSA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Karadeniz deniz yüzey sıcaklığının yersel ve uzaktan algılama teknikleriyle uzun dönemli analizi
Long term sea surface temperature analysis in Black Sea by in situ and remote sensing techniques
BARIŞ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Deniz Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BURCU ÖZSOY ÇİÇEK
- Uzaktan algılama ile karina lagününün nitel ve nicel değişim analizi
Qualitative and quantitative change analysis of karina lagoon by remote sensing
ELİF AKYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeodezi ve Fotogrametriİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZŞEN ÇORUMLUOĞLU
- İklim değişikliğinde kentsel hasar görebilirlik: İstanbul- Bağcılar örneği
Urban damage vulnerability in climate change: İstanbul- Bağcılar
KÜBRA ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYHAN KAHYA