Genç basketbolcularda yön değiştirme ve yavaşlama açığının sürat, reaktif kuvvet ve ekstremiteler arası asimetri ile ilişkisinin cinsiyete göre incelenmesi
The relationship among speed, reactive strength, and interlimb asymmetry with change of direction and deceleration deficits in young basketball players according to gender
- Tez No: 1010148
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE KİN İŞLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Takım Sporları, Yön Değiştirme Açığı, Yavaşlama Açığı, Reaktif Kuvvet, Ekstremiteler Arası Asimetri, Cinsiyet, Genç Basketbolcular, Team Sports, Change of Direction Deficit, Deceleration Deficit, Reactive Strength, Asymmetry Index, Gender, Youth Basketball Players
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Antrenman ve Hareket Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, genç basketbolcularda yön değiştirme ve yavaşlama açığının sürat, reaktif kuvvet ve ekstremiteler arası asimetri ile olan ilişkisinin cinsiyete göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya, en az 3 yıldır aktif basketbol geçmişi olan ve farklı lig seviyelerinde mücadele eden 21 kadın ve 18 erkek olmak üzere toplam 39 gönüllü sporcu katılmıştır. Çalışma antropometrik ölçümler ile başlatılmış, katılımcıların biyolojik olgunlaşma düzeyleri Mirwald ve arkadaşları tarafından geliştirilen formül kullanılarak belirlenmiştir. Ekstremiteler arası asimetrinin (ASİ) ve baskın bacağın belirlenmesi için katılımcılar unilateral aktif sıçrama (UAS) testine katılmış ve UAS verileri kullanılarak ASİ yüzdesi hesaplanmıştır. UAS testinde daha yüksek sıçrama değerinin kaydedildiği bacak baskın bacak olarak kabul edilmiştir. Reaktif kuvvet indeksi (RKİ), 30 cm yükseklikten gerçekleştirilen düşüş sıçraması (DS) testi ile değerlendirilmiş ve sıçrama yüksekliğinin yerde kalış süresine oranı olarak hesaplanmıştır. Doğrusal süratin belirlenmesi amacıyla 20 m sprint testi uygulanmış; 10 m (DST10), 15 m (DST15) ve 20 m (DST20) ara ölçümleri elde edilmiştir. Ayrıca, DST20 süresinden DST10 süresinin çıkarılmasıyla hızlanmalı 10 m (H10) değeri hesaplanmıştır. Yön değiştirme hızı (YDH), 505 testi ile değerlendirilmiş; yön değiştirme açığı (YDA), 505 test süresi ile DST10 süresi arasındaki farktan hesaplanmıştır. Yavaşlama açığı (YA) ise 505 testi ve sprint testinden elde edilen veriler kullanılarak belirlenmiştir. Verilerin analizinde cinsiyetler arası farkların belirlenmesinde bağımsız gruplarda t-testi, değişkenler arası ilişkilerin incelenmesinde ise Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular YDHSağ, YDHSol ve YDHEn İyi değerleri ile DST10, DST15, DST20 ve H10 performanslarında cinsiyetler arasında bir fark olduğunu göstermiş ve erkek sporcuların daha iyi performans sergilediği görülmüştür (p<0,001). Ancak yön değiştirme verimliliğini temsil eden YDA ve yavaşlama becerisini temsil eden YA değerlerinde cinsiyete bağlı anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). ASİ, RKİ ve DS performanslarında cinsiyetler arasında anlamlı bir fark gözlemlenmezken (p>0,05), UAS performansında erkek sporcuların her iki bacakta da daha yüksek değerlere ulaştığı saptanmıştır (p<0,001). Korelasyon analizi sonuçlarına göre her iki cinsiyette de YDA ve YA değerleri ile YDH arasında farklı düzeylerde pozitif yönde anlamlı ilişkiler gözlemlenmiştir (p<0,05). Kadın sporcularda YDA'nın H10 ile pozitif, RKİ ile ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler sergilediği görülürken(p<0,05), erkek sporcularda YDA ve YA'nın sürat parametreleri ile negatif yönlü orta düzeyde ilişkili olduğu, ayrıca sadece YDASol değeri ile ASİ arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, genç basketbolcularda erkek sporcular DST ve YDH açısından kadın sporculara oranla daha iyi performans sergilemelerine rağmen, sürat bileşeninin izole edildiği YDA ve YA değişkenleri açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bu durum, erkek sporcuların sahip olduğu sürat avantajının yön değiştirme ve yavaşlama sırasında teknik verimliliğe doğrudan yansımadığını göstermektedir. Başka bir ifadeyle, sürat etkisi elimine edildiğinde, genç kadın ve erkek basketbolcuların yön değiştirme performanslarının benzer düzeyde olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between change of direction deficit (CODD) and deceleration deficit (DD) with linear speed, reactive strength, and inter-limb asymmetry in youth basketball players according to gender. A total of 39 volunteer athletes (21 females, 18 males) with at least 3 years of active basketball experience participating in various league levels took part in the study. The research began with anthropometric measurements, and biological maturation levels were determined using the Mirwald et al. formula. To determine the asymmetry index (ASI) and the dominant limb, participants performed the unilateral countermovement jump (UCMJ) test; ASI percentages were calculated based on UCMJ data. The limb with the higher jump height was defined as the dominant limb. Reactive strength index (RSI) was evaluated via the drop jump (DJ) test from 30 cm and calculated as the ratio of jump height to ground contact time. Linear speed was assessed using a 20-m sprint test, obtaining split times at 10 m (ST10), 15 m (ST15), and 20 m (ST20). Additionally, the flying 10-m (F10) value was calculated by subtracting ST10 from ST20. Change of direction speed (CODS) was evaluated using the 505 test, and the change of direction deficit (CODD) was calculated as the difference between the 505 test time and the ST10 time. The deceleration deficit (DD) was determined using data obtained from both the 505 and sprint tests. Independent samples T-tests were used for gender comparisons, and Pearson correlation analysis was used to examine relationships between variables. Findings showed significant gender differences in CODSRight, CODSLeft, CODSBest, and ST10, ST15, ST20, and F10 performances, with male athletes performing better (p<0.001). However, no significant gender differences were found in CODD and DD (p>0.05). While no significant gender differences were observed in ASI, RSI, and DJ performances (p>0.05), male athletes achieved significantly higher values in UCMJ performance for both limbs (p<0.001). According to the correlation analysis, significant positive relationships were observed between CODD/DD and CODS in both genders (p<0.05). In female athletes, CODD was positively correlated with F10 and negatively correlated with RSI (p<0.05). In male athletes, CODD and DD were moderately negatively correlated with speed parameters; furthermore, a positive correlation was found only between CODDLeft and ASI (p<0.05). In conclusion, although male youth basketball players outperformed females in linear speed and CODS, no significant differences were found in CODD and DD, which isolate the speed component. This suggests that the speed advantage of male athletes does not directly translate into technical efficiency during change of direction and deceleration. In other words, when the effect of speed is eliminated, the change of direction performances of youth male and female basketball players are at similar levels.
Benzer Tezler
- Genç basketbolcularda çeviklik ve yön değiştirme hızının biyolojik olgunlaşma ve cinsiyete göre incelenmesi
Examination of agility and change of direction speed in young basketball players according to biological maturation and gender
CEM ŞALDIRDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporHacettepe ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE KİN İŞLER
- Genç erkek basketbolcularda sagital ve frontal düzlemlerde uygulanan plyometrik antrenmanların yön değiştirme ve reaktif sürat performanslarına etkisi
The effect of plyometric training sagittal and frontal plane on change of directinon and reactive speed performancein young male basketball players
BAYRAM BURAK KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞRUL GELEN
- 6 haftalık kombine pliometrik ve yön değiştirmeli koşu antrenmanlarının genç erkek basketbolcularda fiziksel parametrelere etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of 6 weeks of combined plyometric and direction-diverse running trainings on physical parameters in young male basketball players
MEHMET KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN SÜEL
- Elit basketbolcularda süspansiyon antrenmanlarının çeviklik ve kuvvet performansına etkisi
Agility and strength performance of the effect of the elite basketball training in suspension
AHMET METİN KINIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
SporGedik ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ÖZGÜR NALBANT
- Genç kadın basketbolcularda çoklu sprint, çeviklik ve dikey sıçrama testlerinin şut performansına etkisi
The effect of multiple sprint, agility and vertical jump tests on shooting performance in young female basketball players
TOLGAHAN ULAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporMersin ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF ZİYAGİL