İhtisab nezareti'nin kuruluşu ve faaliyetleri (1826-1855)
The establishment and functions of the ihtisab nezareti (1826-1855)
- Tez No: 1010168
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAN ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nda 1826 yılında kurulan ve 1855 yılına kadar faaliyet gösteren İhtisab Nezareti'ni idari, iktisadi, adli ve dini işlevleri bağlamında incelemektedir. Nezaretin merkez ve taşra teşkilatı, görev alanları, personel yapısı ve şehir hayatına yönelik düzenleyici müdahaleleri, arşiv belgeleri, kanunnameler ve ikincil literatür ışığında ele alınmıştır. Çalışmada İhtisab Nezareti'nin, klasik dönem hisbe düzeninin merkezî idare içinde yeniden örgütlenmiş bir devamı niteliği taşıdığı; özellikle Tanzimat sonrasında güçlenen merkezîleşme eğilimleriyle birlikte şehir denetimini devlet adına yürüten bir idari mekanizma olarak konumlandığı ortaya konmaktadır. İstanbul'un iaşesi, esnaf denetimi, fiyat kontrolü, ruhsatlandırma, mürur tezkiresi uygulamaları, kıyafet düzenlemeleri ve jurnal kayıtları gibi başlıklar üzerinden Nezaret'in şehir hayatındaki rolü değerlendirilmiş; 1846–1855 yılları arasında onun yerini alan Zabtiye Müşirliği, Es'ar Meclisi ve Şehremaneti ile kurumsal dönüşüm süreci karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the Ihtisab Nezareti, which was established in the Ottoman Empire in 1826 and remained in operation until 1855, within the framework of its administrative, economic, judicial, and religious functions. The institutional structure of the Nezaret at both the central and provincial levels, its areas of responsibility, personnel organization, and regulatory interventions in urban life are analyzed on the basis of archival documents, legal codes, and secondary literature. The study argues that the Ihtisab Nezareti constituted a reorganized continuation of the classical hisba system within the framework of the central administration, and that, particularly in the post-Tanzimat period, it was positioned as an administrative mechanism through which the state exercised urban regulation in accordance with increasingly centralized governance. The functions of the Nezaret are evaluated through themes such as the provisioning of Istanbul, supervision of guilds, price control, licensing practices, the mürur tezkiresi system, dress regulations, and journal records. In addition, the process of institutional transformation is examined comparatively through the institutions that replaced the Ihtisab Nezareti between 1846 and 1855, namely the Zabtiye Müşirliği, the Es'ar Meclisi, and the Şehremaneti.
Benzer Tezler
- Osmanlı'da modern kolluk teşkilatının kurumsallaşması ve kolluk faaliyetleri (1826-1846)
Institutionalisation of modern law enforcement organisation and law enforcement activities in the Ottoman (1826-1846)
YUNUS EMRE ÇAKIR
- İstanbul Kentiçi kara toplu ulaşım hizmetlerinin başlaması ve gelişimi: 1850 - 1900
Intrıduction and evolution of public trans portation sector in Istanbul: 1850 - 1900
İBRAHİM MURAT BOZKURT
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Osmanlı Dönemi'nde Adana Belediyesi ve sorunlar (1868-1910)
Municipality of Adana and its problems in The Ottoman Period (1868-1910)
KADİR TORAMAN
- 18 ve 19. yüzyıllarda, İstanbul'da üretim ve ticaretin denetiminde İhtisap Kurumu'nun yeri
The place of Ihtisap Foundation in terms of controlling production and trade in Istanbul in 18th and 19th century
GÖKÇE BİNBİR
