Türk süsleme sanatları açısından geleneksel Zile yöresi kadın kıyafetlerinin incelenmesi
An examination of traditional women's clothing of the Tokat region in terms of Turkish decorative arts
- Tez No: 1010191
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Giyim Endüstrisi, Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Clothing Industry, Fine Arts, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Orta Karadeniz Bölgesi'nin İç Anadolu'ya sınır olan kesiminde yer alan Zile ilçesi ve çevresine ait geleneksel kadın giysilerinin Türk süsleme sanatları açısından incelenmesini konu edinmektedir. Çalışmada, Zile yöresine özgü geleneksel kadın kıyafetleri ayrıntılı biçimde ele alınmış, bu giysiler hem biçimsel ve teknik özellikleri bakımından hem de kültürel yapının giyim-kuşam üzerindeki etkileri ve yansımaları açısından değerlendirilmiştir. Tarih boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapmış olan Zile, toplumsal, ekonomik ve geleneksel değerleriyle öne çıkan önemli bir yerleşim yeridir. Bu çok katmanlı kültürel yapı, yörede kullanılan giyim-kuşam unsurlarının biçimlenmesinde belirleyici olmuş, doğal çevre koşullarıyla birlikte kültürel faktörler, geleneksel kıyafetlerin tasarımında etkili rol oynamıştır. Bu bağlamda kültürel yapı ile giyim alışkanlıkları arasında karşılıklı bir etkileşim söz konusudur. Araştırma, Tokat'ın Zile ilçesine ait geleneksel kadın giysileri ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler, doğrudan araştırmacı tarafından Zile yöresinde gerçekleştirilen saha çalışmaları, gözlemler ve yerel kaynaklardan elde edilen malzemelerden oluşmaktadır. Saha ziyaretleri sırasında, geleneksel kadın kıyafetlerinin tarihsel süreç içerisindeki kullanım biçimleri ile günümüzdeki kullanım amaçları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Zile'nin tarihi, coğrafi yapısı ve geleneksel Türk süsleme sanatları bağlamında yöresel giyim kültürü ele alınmıştır. İkinci bölümde geleneksel Zile kadın kıyafetleri, baş giysileri, üst ve alt giyim unsurları ile aksesuarlar başlıkları altında sistematik bir şekilde sınıflandırılarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise geleneksel Zile kadın kıyafetlerinde kullanılan dokuma ve kumaş türleri, süsleme teknikleri, motifler ve sanatçı üretimleri Türk süsleme sanatları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Zile yöresine ait geleneksel kadın giysilerinin yalnızca giyim unsuru değil, kültürel kimliği, estetik anlayışı ve toplumsal belleği yansıtan önemli birer kültürel değer olduğunu ortaya koymaktadır. Geleneksel Zile kadın kıyafetlerinin belgelenmesi ve incelenmesiyle, bu alanda yapılacak gelecekteki çalışmalara kaynak oluşturulması ve kültürel mirasın korunmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines traditional women's garments belonging to the district of Zile, located in the part of the Central Black Sea Region bordering Central Anatolia, within the framework of Turkish decorative arts. The study analyzes traditional women's clothing specific to the Zile region in detail, evaluating these garments both in terms of their formal and technical characteristics and their cultural reflections on clothing and adornment practices. Zile, which has hosted various civilizations throughout history, is a significant settlement distinguished by its social, economic, and traditional values. This multi-layered cultural structure has played a decisive role in shaping local clothing practices. Alongside natural and environmental conditions, cultural factors have been influential in the design and diversification of traditional garments. In this context, a reciprocal interaction between cultural structure and clothing habits is observed. The scope of the research is limited to traditional women's garments of Zile district in Tokat Province. The data used in the study were obtained directly by the researcher through fieldwork conducted in the Zile region, including observations and materials collected from local sources. During the field studies, the historical use of traditional women's garments and their contemporary functions were comparatively examined. The thesis consists of three main chapters. The first chapter discusses the historical background of Zile, its geographical characteristics, and local clothing culture within the context of traditional Turkish decorative arts. The second chapter systematically classifies and examines traditional Zile women's garments under the headings of headwear, upper and lower garments, and accessories. The third chapter evaluates weaving techniques, fabrics, decorative practices, motifs, and artistic production used in traditional Zile women's clothing from the perspective of Turkish decorative arts. In conclusion, this study demonstrates that traditional women's garments of Zile are not merely items of clothing but significant cultural values reflecting cultural identity, aesthetic perception, and collective memory. By documenting and analyzing these garments, the study aims to contribute to the preservation of cultural heritage and to provide a source for future research in this field.
Benzer Tezler
- Geleneksel yazmacılık sanatı ve kullanılan motifler
Traditional block printing art and motifs used
MEHMET AKTÜRK
- Türk süsleme sanatları açısından geleneksel Akçaabat yöresi kıyafetleri
Traditional costumes of Akçaabat region in the sense of Turkish decoration arts
NAGİHAN GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiOndokuz Mayıs Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ CAN
- İstanbul'daki çağdaş camilerin iç mekân dekorasyonunun geleneksel türk islam süsleme sanatları açısından incelenmesi
Examination of the interior decorations of modern mosques in İstanbul in terms of traditional turkish islamic decorative arts
ABDULLAH SAİD TAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Aydın ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ERARSLAN GÖÇER
- Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi açısından Bitlis/Ahlat taş işlemeciliği
Bitlis/Ahlat stonework in terms of the Convention for the Protection of Intangible Cultural Heritage
NİHAT İNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
El SanatlarıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELCAN GÜRÇAYIR TEKE
- Klasik Türk kitap kaplarının süsleme özellikleri ve Katı` Sanatının bunlar içindeki yeri
The ornamentation properties of classic Turkish book covers and the importance of Carving Craft in covers
BERRİN COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Sanat TarihiGazi ÜniversitesiEl Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VİLDAN ÇETİNTAŞ