Tehlikeli madde üretim ve depolama tesislerinin mekânsal kümelenmesi ve önceliklendirilmesi: Bulanık SWARA ve COCOSO yaklaşımı-İstanbul örneği
Spatial clustering and prioritization of hazardous material production and storage facilities: A Auzzy SWARA and COCOSO approach-The case of Istanbul
- Tez No: 1010236
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YILMAZ DELİCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ulaşım, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kayseri Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul il sınırları içerisindeki tehlikeli madde depo ve tesislerinin mekânsal dağılımını inceleyerek, bu tesislerin afet riski ve depo yeri seçimi kriterleri ile ilişkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tehlikeli madde ile ilişkili tesislere ait firma bilgileri ve NACE kodları İstanbul Sanayi Odası ve İstanbul Ticaret Odası kayıtlarından temin edilmiş; tesis konumları Google Earth aracılığıyla doğrulanarak enlem–boylam koordinatları elde edilmiştir. Elde edilen veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Quantum GIS (QGIS) yazılımı kullanılarak haritalandırılmış ve OpenStreetMap altlık haritası üzerinde görselleştirilmiştir. İstanbul ilçeleri; tehlikeli madde tesis türleri, nüfus yoğunluğu ve deprem riski değişkenleri dikkate alınarak hiyerarşik kümeleme analizi ile sınıflandırılmıştır. Veriler normalizasyon işlemine tabi tutulmuş, ilçeler arasındaki benzerlikler Öklid uzaklığı ile hesaplanmış ve Elbow yöntemi ile Davies–Bouldin indeksi (DBI) kullanılarak optimum küme sayısı belirlenmiştir. Bulgular, İstanbul'da tehlikeli madde riskinin tesis yoğunluğu ile birlikte nüfus ve afet etkilenebilirliği üzerinden farklılaştığını ortaya koymuştur. Çalışmanın son aşamasında, tehlikeli madde depo yeri seçimine ilişkin kriterlerin önem ağırlıkları Bulanık SWARA yöntemiyle belirlenmiş, ulaşım ve taşımacılık erişimi, pazar ve lojistik ağlara yakınlık ile afet ve güvenlik riskleri kriterlerinin öncelikli olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen kriter ağırlıkları kullanılarak alternatifler COCOSO yöntemi ile değerlendirilmiş ve en uygun depo yeri alternatiflerinin sıralaması belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma, mekânsal analiz, kümeleme ve çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerini bütünleştirerek tehlikeli madde yönetimi için karar vericilere bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the spatial distribution of hazardous material storage and facility sites in Istanbul and examines their relationship with disaster risk and site selection criteria. Data on hazardous material facilities, including firm information and NACE codes, were obtained from the Istanbul Chamber of Industry and the Istanbul Chamber of Commerce. Facility locations were verified via Google Earth and mapped using GIS-based QGIS software on an OpenStreetMap base map. Districts were classified through hierarchical clustering analysis based on facility types, population density, and earthquake risk. The data were normalized, similarities were calculated using Euclidean distance, and the optimal number of clusters was determined using the Elbow method and the Davies–Bouldin Index (DBI). The findings indicate that hazardous material risk in Istanbul varies depending on both facility density and population vulnerability. In the final stage, criterion weights for site selection were determined using the Fuzzy SWARA method, revealing that transportation accessibility, proximity to logistics networks, and safety risks are the most critical factors. Based on these weights, alternatives were evaluated using the COCOSO method, and the most suitable site alternatives were ranked. Overall, the study integrates spatial analysis, clustering, and multi-criteria decision-making (MCDM) methods to provide a comprehensive decision-support framework for hazardous material management.
Benzer Tezler
- Lityum iyon pil üretim tesislerinde yangın algılama ikaz ve yangın söndürme sistemlerinin incelenmesi
Investigation of fire detection, alarm and fire suppression systems in lithium-ion battery production facilities
KAYHAN KARAİSMAİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mühendislik BilimleriSakarya ÜniversitesiYangın ve Yangın Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SERHAD SOYHAN
- Sızıntı sularının örselenmesinde killi zeminler üzerindeki etkileri ve killi zeminlerin giderim mekanizmasının belirlenmesi
Influence of leachates on hydraulic conductivity of undisturbed (natural) clay
SERDAR TUTUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Çevre Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEŞE TÜFEKÇİ
- Bir doğalgaz kombine çevrim santralının fonksiyonel emniyet perspektifinden incelenmesi
Analysis of a natural gas combined cycle power plant with functional safety perspective
ZEKERİYA VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mühendislik BilimleriYıldız Teknik ÜniversitesiKontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR TURAY KAYMAKÇI
- Hasarlı bir betonarme acil durum su kulesinin hasar sebeplerinin incelenmesi, onarımı ve saha deneyleri ile kontrolü
Assessment, repair and in-situ experimental investigation of a damaged reinforced concrete emergency water tower
ALİ NAKİ ŞANVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Bisfenol A'nın sıfır değerlikli alüminyum ile hidrojen peroksit ve persülfat varlığında ileri oksidasyonuna su bileşenlerinin etkisi
Effect of inorganic and organic solutes on zero valent aluminum-activated hydrogen peroxide and persulfate oxidation of bisphenol A
TUĞÇE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İDİL ARSLAN ALATON