Dil bozukluğu olan okul öncesi çocuklarda akran ilişkileri ile duygu düzenleme, sosyal beceriler ve problem davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between peer relationships and emotion regulation, social skills, and problem behaviors in preschool children with language disorder
- Tez No: 1010279
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ABANOZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Psychiatry, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Akran ilişkileri, Duygu düzenleme, Okul öncesi dönem, Peer relationships, Emotion regulation, Preschool period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, okul öncesi dönemde Dil Bozukluğu (DB) tanısı alan çocuklarda akran ilişkileri, duygu düzenleme, sosyal beceri düzeyleri ve problem davranışlar arasındaki ilişkilerin bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi ve bu özelliklerin sağlıklı akranlarla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, DB'li çocuklarda dilsel yetkinliğin sosyal ve duygusal işlevsellik üzerindeki yansımalarının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Araştırmaya, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 36-72 ay aralığındaki 55 DB tanılı çocuk ile yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip 52 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tanılar, çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders Fifth Edition, Text Revision - Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, Beşinci Baskı, Metin Revizyonu) ölçütlerine dayalı klinik değerlendirme ile konulmuştur. Gelişim düzeylerinin belirlenmesinde Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde ailelere sosyodemografik veri formu, Duygu Düzenleme Ölçeği (DDÖ), Okul öncesi ve Anaokulu Problem Davranış Ölçeği (OÇDÖ) ve Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) uygulanmış; öğretmenlerden ise Çocuk Akran İlişkileri Öğretmen Değerlendirme Ölçeği (ÇAİÖDÖ) aracılığıyla veri toplanmıştır. Gruplar, yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik özellikler açısından benzer bulunmuştur (p>0.05). DB grubunda ailede geç konuşma öyküsü (p<0.001) ve düşük doğum ağırlığı (p=0.020) daha yüksek oranlarda saptanmıştır. AGTE sonuçlarına göre DB grubunun dil (p<0.001), genel gelişim (p<0.001) ve sosyal beceri (p=0.004) düzeyleri anlamlı olarak daha düşüktür. Ayrıca DB grubunda ilk kelime ve cümle kurma yaşlarının geciktiği (p<0.001; p=0.033) ve 1–3 yaş döneminde ekran maruziyet süresinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0.001). Öğretmen değerlendirmelerine göre DB grubunda akran ilişkileri ve sosyal beceri puanları daha düşük, saldırganlık puanları ise daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). Ebeveyn bildirimlerine dayalı DDÖ sonuçları, DB grubunda duygu düzenleme puanlarının daha düşük (p<0.001), değişkenlik-olumsuzluk puanlarının ise daha yüksek olduğunu gösterdi (p=0.035). GGA ve OÇDÖ bulguları, DB grubunda dikkat eksikliği, davranış sorunları, duygusal sorunlar ve toplam problem davranış düzeylerinin daha yüksek; sosyal becerilerin ise daha düşük olduğunu ortaya koymuştur (p<0.001). Korelasyon analizlerinde, DDÖ“Değişkenlik-Olumsuzluk”puanı ile OÇDÖ toplam problem davranış (r=0.537), sorunları ifade etme (r=0.508) ve öğrenme problemi (r=0.492) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0.001). Ayrıca öğretmen bildirimli akran ilişkileri ile ebeveyn bildirimli sosyal iş birliği (r=0.402) ve toplam sosyal beceri (r=0.382) puanları arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulunmuştur (p<0.05). Elde edilen bulgular, DB'li çocuklarda dilsel yetkinliğin yalnızca iletişim alanıyla sınırlı kalmayıp; duygu düzenleme, sosyal beceri, akran ilişkileri ve davranışsal uyum ile ilişkili çok boyutlu bir yapı sergilediğini düşündürmektedir. Özellikle duygu düzenleme güçlükleri ve erken dönemdeki yüksek ekran maruziyetinin sosyal işlevselliği olumsuz etkileyebileceği değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, DB tanılı çocukların değerlendirme ve izleminde yalnızca dil becerilerine odaklanmak yeterli olmayıp; sosyal beceri eğitimi, akran ilişkilerini destekleyici yaklaşımlar ve duygu düzenleme odaklı müdahalelerin birlikte planlanması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationships among peer relationships, emotion regulation, social skills, and problem behaviors in preschool children diagnosed with Language Disorder (LD), and to compare these characteristics with those of typically developing peers within a comprehensive framework. In this context, the broader impact of language abilities on social and emotional functioning in children with LD was investigated. The study sample consisted of 55 children aged 36–72 months diagnosed with LD who were referred to the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic of Sivas Cumhuriyet University, and 52 age- and sex-matched healthy controls. Diagnoses were established through clinical interviews conducted by a child and adolescent psychiatrist in accordance with DSM-5-TR criteria. The Ankara Developmental Screening Inventory (ADSI) was used to assess general developmental levels. Data were collected using a sociodemographic form, the Emotion Regulation Checklist (ERC), the Preschool Behavioral Problems Scale (PBPS), and the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) completed by parents. In addition, teachers completed the Teacher-Reported Peer Relationship Scale (TPRS) to evaluate peer relationships. The groups were comparable in terms of age, sex, and socioeconomic characteristics (p > 0.05). A history of late speech in the family (p < 0.001) and low birth weight (p = 0.020) were significantly more frequent in the LD group. According to ADSI results, the LD group demonstrated significantly lower scores in language (p < 0.001), general development (p < 0.001), and social skills (p = 0.004). Children with LD also showed delayed onset of first words and sentence formation (p < 0.001; p = 0.033), as well as higher screen exposure between ages 1–3 (p = 0.001). Teacher reports indicated that children with LD had significantly lower peer relationship and social skill scores and higher aggression scores compared to controls (p < 0.001). Parent-reported ERC results showed lower emotion regulation scores (p < 0.001) and higher lability/negativity (p = 0.035) in the LD group. Findings from the SDQ and PBPS revealed significantly higher levels of attention problems, behavioral difficulties, emotional problems, and overall problem behaviors, along with lower social skills in the LD group (p < 0.001). Correlation analyses demonstrated significant positive associations between ERC Lability/Negativity scores and PBPS total problem behavior (r = 0.537), expression of problems (r = 0.508), and learning problems (r = 0.492) (p < 0.001). Additionally, teacher-reported peer relationships were positively correlated with parent-reported social cooperation (r = 0.402) and total social skills (r = 0.382) (p < 0.05). These findings suggest that language impairment in children with LD is not limited to communication difficulties but is associated with a multidimensional pattern involving emotion regulation, peer interactions, social competence, and behavioral adjustment. In particular, deficits in emotion regulation and increased early screen exposure may negatively influence social functioning. In conclusion, clinical assessment and intervention in children with LD should extend beyond language-focused therapies to include integrated approaches targeting social skills, peer relationships, and emotion regulation processes.
Benzer Tezler
- 2-6 yaş arasındaki otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara uygulanan oyun seansının sosyal beceri ve dil gelişiminde yol açtığı değişimin incelenmesi
Examination of the change in social skills and language development of the game session applied to children with autism spectrum disorder between 2-6 years of age
AYŞE BAYAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiBeykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ŞÜKRÜ GÜRBÜZ
- Okul öncesi kaynaştırma sınıfında akran ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik durum çalışması: Akran aracılı eğitim
Developi̇ng peer relati̇onshi̇p in an inclusive classroom at preschools: A case study, peer medi̇ated educati̇on
BURCU SULTAN ABBAK KAÇAR
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU DERETARLA GÜL
- Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki özel gereksinimli çocukların akran ilişkilerine dayalı sosyal yeterliklerine ilişkin görüş ve uygulamaları
Preschool teachers' opinion and practises on peer-related social competencies of children with special needs in their classrooms
MEHMET ONUR KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA DEMİR
- Gelişimsel dil bozukluğu olan ve tipik dil gelişimi gösteren okul öncesi çocukların duygu-durum eşleme becerileri ile pragmatik dil becerilerine yönelik performanslarının incelenmesi
An examination of emotion-state matching skills and pragmatic language skills in preschool children with developmental language disorder and typically developing language development
HİLAL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
- Kaynaştırılmış oyun grupları modelinin otizm spektrum bozukluğu olan okul öncesi çocukların oyun becerilerine etkisi
The impacts of integrated play groups model play skills of preschool children with autism spectrum disorder
FERDANE KARAYEL GÜLMEZ
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAKKALOĞLU