River, rice and city: The transformation of Plovdiv in The Early Modern Ottoman Period
Nehir, pirinç ve şehir: Erken modern Osmanlı Filibe'sinin dönüşümü
- Tez No: 1010405
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT TUĞLUCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, erken modern dönemde (14. yüzyıldan 16. yüzyılın sonuna kadar) Meriç Nehri ile Filibe şehri arasındaki ilişki incelenmiştir. Daha önce Meriç Nehri ve Filibe ilişkisi hakkında bir çevre tarihi çalışması yapılmamıştır. Bu nedenle, erken modern Osmanlısında Meriç Nehri'nin çevre tarihi yazımı bağlamında nasıl ele alınabileceği tartışılmıştır. Bu tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde Meriç Nehri ve Filibe şehrinin coğrafi konumu ve özellikleri ele alınmış, ikinci bölümünde nehrin ve şehrin vakıflar aracılığıyla nasıl yönetildiği üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise nehir ile şehir arasındaki ilişkinin temel bileşeni olan insan unsuruna odaklanılmaktadır. Bu bağlamda I. bölümde öncelikle Meriç Nehri'nin coğrafyasına ve nehrin Osmanlı fethinden önceki konumuna ve sonrasına odaklanılmıştır. Osmanlıların Balkan fetihlerine başlamalarıyla birlikte, yalnızca nehir değil, aynı zamanda nehir havzasının da doğal bir fetih koridoru olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu fetihlerin en önemlilerinden birisi de Filibe'nin fethidir. Şehrin fethiyle beraber, Osmanlıların bölgeye tanıtmış oldukları pirinç tarımı da başlamış, nehrin ve şehrin sağlamış olduğu çevresel unsurlardan faydalanılmıştır. Bu bölümde ayrıca Filibe'nin doğal unsurları ele alınmış; ormanlar, korular, yaylaklar ve meraların Osmanlı yönetimi altındaki kullanımları incelenmiştir. II. bölümde ise, Osmanlı fethinin ardından, nehrin ve şehrin Osmanlı yönetimi dışında vakıflar aracılığıyla nasıl idare edildiği ele alınmıştır. Öncelikle vakıfların çevre tarihi disiplini dâhilinde nasıl ele alınması gerektiği üzerinde durulmuş ve sonrasında doğrudan Filibe'de kurulmuş ya da kurulmamış bazı vakıflardan faydalanılmıştır. Filibe'ye içme suyunun sağlanmasında, şehrin ekonomik olarak kalkındırılmasında ve bölgenin doğal unsurlarına katkı sunulması genellikle vakıflar aracılığıyla olmuştur. Vakıflar aracılığıyla dingler ve değirmenler incelenmiş; kurumların ve insanın nehirden hangi koşullarda ve nasıl yararlandıkları ortaya konulmuştur. Vakıflarla ilgili çevre tarihi içerisinde ele alınan son nokta ise hamamlar ve çevresel özellikleri olmuştur. III. bölümde, nehir ile şehir arasındaki ilişkinin temel bileşen olan insan unsuruna odaklanmaktadır. Özellikle pirinç tarlalarında çalışan çeltükçü reâyâ üzerinde durulmuştur. Çeltükçü reâyânın nehrin ve şehrin hangi bölgelerinde yaşadıkları, nehri üretim noktasında nasıl kullandıkları üzerinde durulmuştur. Ayrıca bölgedeki askerîlerinde nehirden ve şehirden nasıl yararlanarak kendi konumlarını güçlendirdikleri incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between the Maritsa River and the city of Plovdiv during the early modern period (from the 14th century to the end of the 16th century). No prior environmental history study has been conducted on the relationship between the Maritsa River and Plovdiv. Therefore, this work discusses how the Maritsa River in the early modern Ottoman era can be addressed within the context of environmental historiography. This thesis consists of three main sections. The first chapter of the thesis discusses the geographical location and characteristics of the Maritsa River and the city of Plovdiv. The second section focuses on how the river and the city were managed through waqfs. The final chapter concentrates on the human element as the fundamental component of the relationship between the river and the city. In this context, Chapter I, first focuses on the geography of the Maritsa River and its status before the Ottoman conquest. With the beginning of the Ottoman conquests in the Balkans, it is observed that not only the river but also the river basin was used as a natural corridor of conquest. One of the most significant of these conquests is the conquest of Plovdiv. Following the city's conquest, rice cultivation, introduced by the Ottomans to the region, also began, utilizing the environmental resources provided by the river and the city. This chapter also addresses the natural elements of Plovdiv; the uses of forests, groves, summer pastures, and meadows under Ottoman administration are examined. In Chapter II, the management of the river and the city through waqfs, independent of the Ottoman administration following the conquest, is discussed. First, the question of how waqfs should be addressed within the discipline of environmental history is emphasized, and then some waqfs that were or were not directly established in Plovdiv are examined. Those that provided the city's drinking water, contributed to its economic development, and supported the region's environment were often waqfs, among the most important institutions. Through waqfs, dings and mills are discussed; it is revealed under what conditions and how institutions and people benefited from the river. The final point addressed within environmental history concerning waqfs is the hamams (public baths) and the use of environmental features as points of utilization. Chapter III focuses on the human element as the fundamental component of the relationship between the river and the city. Particular attention is given to the çeltükcis, working in rice fields. The areas where the çeltükcis lived around the river and the city, and how they used the river for production, are examined. Not only the çeltükcis are discussed; the study also investigates how the askerîs in the region utilized the river and the city to strengthen their own positions.
Benzer Tezler
- Tarım kaynaklı pestisitlerin SWAT ile havza ölçeğinde modellenmesi
Modeling agricultural pesticide pollution by SWAT model
FATMA NİHAN DOĞAN
Doktora
Türkçe
2022
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT EKREM KARPUZCU
- Osmancık'ın (Çorum) beşeri ve ekonomik coğrafyası
The human and economic geography of Osmancik (Çorum)
SUZAN KANCA
- Tarihsel Japon bahçeleri ve ülkemizdeki uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi
Historical Japanese gardens and evaluating the availability of their applications in our country
FİLİZ DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LALE BERKÖZ AKKAL
- Gala gölü ve gölü besleyen su kaynaklarında ağır metal kirliliğinin araştırılması
Analysis of heavy metal pollution in Gala lake and its water sources
AYŞE HANDAN DÖKMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Çevre MühendisliğiTrakya ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RIZA DİNÇER
- Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Gaziantep ilişkileri
Southeastern Anatolia Project (GAP) and its relations with Gaziantep
MUSTAFA O. SİNEMİLLİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF. DR. AHMET KESKİN