Beliren yetişkinlikte mentalizasyonun bozulmuş yeme davranışlarıyla olan ilişkisinde reddedilme duyarlılığının düzenleyici rolü
The moderating role of rejection sensitivity in the relationship between mentalization and disordered eating behaviors in emerging adulthood
- Tez No: 1010692
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇILGA BERİL YAVUZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Mentalizasyon, reddedilme duyarlılığı, bozulmuş yeme davranışları, beliren yetişkinlik, Mentalization, rejection sensitivity, disordered eating behaviors, emerging adulthood
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde mentalizasyon kapasitesi, reddedilme duyarlılığı ve bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkileri incelemek; mentalizasyon kapasitesi ile bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığının düzenleyici rolünü test etmektir. Beliren yetişkinlik dönemi kimlik inşası ve sosyal kabul ihtiyacının yoğunlaştığı, bu nedenle psikolojik kırılganlıkların ve bozulmuş yeme davranışları riskinin arttığı bir gelişimsel evre olarak ele alınmıştır. Araştırma Türkiye'de yaşayan, 18-30 yaş aralığında bulunan, 274'ü (%68,5) kadın ve 126'sı (%31,5) erkek olmak üzere toplam 400 beliren yetişkinle yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Zihinselleştirme Ölçeği, Yetişkin Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle gizlilik ve gönüllülük esasına dayanarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon analizi ve reddedilme duyarlılığının düzenleyici rolünü test etmek amacıyla PROCESS Macro Model 1 kullanarak düzenleyicilik analizi ile incelenmiştir. Son olarak bozulmuş yeme davranışlarının cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için Bağımsız Örneklemler için t testi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, mentalizasyon kapasitesi ile bozulmuş yeme davranışları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır Benzer şekilde, mentalizasyon kapasitesi ile reddedilme duyarlılığı arasında negatif yönlü reddedilme duyarlılığı ile bozulmuş yeme davranışları arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Düzenleyicilik analizi sonuçları, reddedilme duyarlılığının bu iki değişken arasındaki ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir düzenleyici rol oynamadığını göstermiştir. Cinsiyet değişkenine yönelik yapılan fark testlerinde ise, toplam bozulmuş yeme davranışları puanlarında anlamlı bir fark görülmezken,“kısıtlı yeme motivasyonu ve davranışı”alt boyutunda kadın katılımcıların erkeklere oranla anlamlı derecede daha yüksek puan aldığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, mevcut literatür ışığında tartışılmıştır ve gelecekte yapılacak araştırmalar için yöntemsel ve kuramsal öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study was to examine the relationships among mentalization capacity, rejection sensitivity, and disordered eating behaviors in individuals during emerging adulthood, and to test the moderating role of rejection sensitivity in the relationship between mentalization capacity and disordered eating behaviors. Emerging adulthood was considered a developmental period characterized by identity formation and an intensified need for social acceptance, during which psychological vulnerabilities and the risk of disordered eating behaviors may increase. The study was conducted with a total of 400 emerging adults living in Türkiye, consisting of 274 females (68.5%) and 126 males (31.5%), aged between 18 and 30 years. Data were collected using a Demographic Information Form, the Mentalization Scale, the Adult Rejection Sensitivity Scale, and the Eating Disorder Examination Questionnaire. Data were gathered online on a voluntary basis, ensuring confidentiality and informed consent. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships between variables, and moderation analysis was conducted using PROCESS Macro Model 1 to test the moderating role of rejection sensitivity. Finally, an independent samples t-test was performed to examine whether disordered eating behaviors differed according to gender. According to the findings, a significant negative relationship was found between mentalization capacity and disordered eating behaviors. Similarly, mentalization capacity was negatively associated with rejection sensitivity, while rejection sensitivity was positively and significantly associated with disordered eating behaviors. The moderation analysis results indicated that rejection sensitivity did not have a statistically significant moderating effect on the relationship between the two variables. Regarding gender differences, no significant difference was found in total disordered eating behavior scores; however, female participants scored significantly higher than males in the subscale of“restrictive eating motivation and behavior.”The findings were discussed in light of the existing literature and methodological and theoretical suggestions for future research were provided.
Benzer Tezler
- Beliren yetişkinlikte kültürel etkinliklere katılım
The participation to the cultural activities in emerging adulthood
H. RUKİYE PARMAKSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ÇOK
- Beliren yetişkinlikte aşk stillerinin kişilik, bağlanma ve bazı demografik özellikler açısından incelenmesi
Analysis of love types during emerging adulthood in terms of personality, attachment, and certain demographic attributes
HAKAN DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiCumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜLYA ERCAN
- Beliren yetişkinlikte öznel iyi oluşun yordayıcıları olarak benlik kurgusu benlik saygısı ve sosyal destek
Predictors of subjective well being: self construal self esteem and social support
BAHADIR ÖZCAN
Doktora
Türkçe
2017
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
- Beliren yetişkinlikte algılanan ebeveynlik stili ve ilişki doyumu arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracı rolü
The mediator role of personality traits between the relationship of perceived parenthood style and relationship satisfaction in emerging adulthood
HUMEYRA KARATATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜDAYAR CIHAN
- Beliren yetişkinlikte romantik ilişki deneyimleri
Romantic relationship experiences in emerging adulthood
SEMRA UÇAR