Şizofreni tanılı hasta, sağlıklı kardeş ve kontrol grubunda aşırı önem atfetme ve duygu tanıma becerilerinin karşılaştırılması ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Aberrant saliance and facial emotion recognition in patients with schizophrenia, their unaffected siblings, and healthy controls: A comparative study and interrelationship analysis
- Tez No: 1010754
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BUKET GÜNGÖR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Aşırı Önem Atfetme Ölçeği, Psikotik Bozukluk, Psikoza Yatkınlık, Duygu Tanıma, Aberrant Salience Inventory, Psychotic Disorder, Psychosis Proneness, Emotion Recognition Task
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AMAÇ: Şizofreni tanılı hastalar, sağlıklı kardeşleri ve kontrol grubunda bilişsel bir yanlılık olan aşırı önem atfetme ile bilişsel işlevlerden sosyal bilişin önemli bir boyutu olan yüzde duygu tanıma becerisinin karşılaştırılmasını, aynı zamanda klinik ve sosyodemografik veriler ile aşırı önem atfetme ve yüzde duygu tanıma işlevi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya DSM-5-TR tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış remisyondaki 35 hasta, bu hastaların sağlıklı 35 kardeşi ve kardeş grubuyla yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş 35 sağlıklı birey olmak üzere toplam 105 katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Aşırı Önem Atfetme Ölçeği (ASI), Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Duygu Tanıma Testi (ERT: Emotion Recognition Task) ve Global Değerlendirme Ölçeği (GAS) uygulanmıştır. Ek olarak hasta grubuna Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. BULGULAR: Şizofreni tanılı hasta, kardeş ve sağlıklı kontrol grupları arasında ERT toplam puanı açısından anlamlı fark bulundu (p<0,001). Kontrol grubunun ortalama puanı (64,54±10,44) en yüksek, kardeş grubunun puanı (57,00±9,31) orta düzeyde, şizofreni grubunun puanı (47,83±10,11) ise en düşüktü. Aşırı önem atfetme puanı şizofreni grubunda (14.31±5.08) kardeş (10.09±4.97) ve kontrol grubuna (7.46±3.12) göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.001) GAS puanları açısından da şizofreni grubunun ortalaması (56.29±11.07), kardeş grubundan (79.29±8.33) ve kontrol grubundan (84.57±3.51) anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. ERT toplam puanı PANSS puanları ile negatif yönde anlamlı bir ilişki gösterdi. Tüm örneklemde ASI ile ERT toplam puanı arasında anlamlı ve orta düzeyde negatif bir ilişki bulundu. ASI, ERT alt boyutlarından öfkeli, tiksinme, korku ve mutlu yüz ifadelerinin tanınma puanları ile de anlamlı ve negatif yönde ilişkili bulundu. ASI, pozitife negatif atıf ve negatife pozitif atıf puanlarıyla pozitif yönde anlamlı ilişki gösterdi. GAS ile ERT toplam puanı arasında güçlü ve anlamlı bir pozitif ilişki olduğu görülmüştür. GAS, ERT alt boyutlarından öfkeli, tiksinme, korku, mutlu, üzüntü ve şaşkınlık yüz ifadelerinin tanınma puanlarıyla da anlamlı pozitif korelasyon gösterdi. GAS pozitife negatif atıf ve negatife pozitif atıf ile negatif yönde anlamlı korelasyon gösterdi. ASI puanında 1 puanlık artış, şizofreni olma riskini 1.22 katına anlamlı biçimde artırdığı tespit edildi. Pozitife yanlış-negatif atıf puanındaki 1 puanlık artış şizofreni riskini 1.48 katına anlamlı düzeyde arttırdığı saptandı. ERT toplam puanı şizofreni olasılığı ile ters yönde anlamlı ilişki gösterdi; ERT toplam puanındaki 1 puan düşüş, şizofreni olma olasılığını 1,1 kat arttırdığı tespit edildi. ASI düzeyi arttıkça her iki yanlış atıf türünün olan pozitif duyguya negatif atıf ve negatif duyguya pozitif atıfta artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. SONUÇ: Hem duygu tanıma testi performanslarında hem de aşırı önem atfetme ölçeği puanlarında sağlıklı kardeşler; şizofreni ve sağlıklı kontrol grubunun arasında yer almıştır. Çalışmamız, aşırı önem atfetmenin ultra yüksek risk grubu olan şizofreni tanılı hastaların sağlıklı kardeşlerinde araştırıldığı, aynı zamanda sağlıklı kontroller ve şizofreni tanılı hastalarla karşılaştırıldığı ilk çalışma olup, kardeşlerin ASI skorlarının hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında yer alması ile literatüre katkı sağlaması beklenmektedir. Psikoza yatkınlık açısından ASI ölçeğinin kullanılması yüksek riskli grupların taranması ve takibi açısından iyi bir model oluşturabilir. Şizofreni tanılı hastaların sağlıklı kardeşlerinde yüzde duygu tanıma performansının sağlıklı kontrollere göre bozulmuş olması, sağlıklı kardeşlerin de sosyal biliş alanında güçlük yaşayabileceğinin düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
AIM: This study aimed to compare aberrant salience, a cognitive bias, and facial emotion recognition, an important dimension of social cognition, among patients with schizophrenia, their healthy siblings, and a control group, and to investigate the relationship between clinical and sociodemographic data and aberrant salience and facial emotion recognition. MATERIALS AND METHODS: The study included a total of 105 participants: 35 patients diagnosed with schizophrenia in remission according to DSM-5-TR criteria, 35 healthy siblings of these patients, and 35 healthy individuals matched to the sibling group in terms of age, sex, and educational level. All participants were administered the Aberrant Salience Inventory (ASI), the Sociodemographic and Clinical Data Form, the Emotion Recognition Task (ERT), and the Global Assessment Scale (GAS). In addition, the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) was administered specifically to the patient group. RESULTS: There was a significant difference in total ERT scores among the schizophrenia, sibling, and healthy control groups (p<0.001). The control group had the highest mean score (64.54±10.44), the sibling group an intermediate score (57.00±9.31), and the schizophrenia group the lowest score (47.83±10.11). The aberrant salience score was significantly higher in the schizophrenia group (14.31±5.08) than in the sibling (10.09±4.97) and control groups (7.46±3.12) (p<0.001). In terms of GAS scores, the schizophrenia group mean (56.29±11.07) was significantly lower than those of the sibling (79.29±8.33) and control groups (84.57±3.51). The total ERT score showed a significant negative association with PANSS scores. In the full sample, ASI and the total ERT score were significantly and moderately negatively correlated. ASI was also significantly and negatively associated with the ERT subscales for angry, disgusted, fearful, and happy faces, and showed a significant positive relationship with both positive-to-negative and negative-to-positive misattributions. GAS displayed a strong, significant positive correlation with the total ERT score, as well as significant positive correlations with the ERT subscales for angry, disgusted, fearful, happy, sad, and surprised faces. GAS showed significant negative correlations with positive-to-negative and negative-to-positive misattributions. A 1-point increase in ASI score significantly increased the risk of schizophrenia by 1.22 times. A 1-point increase in the positive-to-negative misattribution score significantly increased schizophrenia risk by 1.48 times. The total ERT score was inversely and significantly related to the likelihood of schizophrenia; a 1-point decrease in ERT total increased the odds of schizophrenia by 1.1 times. As ASI levels increased, both types of misattribution—assigning negative affect to positive stimuli and positive affect to negative stimuli—tended to increase. CONCLUSION: In both emotion recognition test performance and aberrant salience inventory scores, healthy siblings were located between the schizophrenia and healthy control groups. Our study is the first to examine aberrant salience in healthy siblings of patients with schizophrenia—considered an ultra-high-risk group—while also comparing them with healthy controls and individuals with schizophrenia; it is expected to contribute to the literature by showing that the siblings' ASI scores fall between those of the patient and healthy control groups. In terms of susceptibility to psychosis, the combined use of these two scales may form a good model for screening and follow-up of high-risk groups. The observation that facial emotion recognition performance is impaired in healthy siblings of individuals with schizophrenia, relative to healthy controls, suggests that these siblings may experience difficulties in the domain of social cognition.
Benzer Tezler
- Şizofreni tanılı bireylerin, etkilenmemiş kardeşlerinin kronotip tercihi ve psikoz için yüksek risk açısından değerlendirilmesi, psikoz için yüksek risk ile kronotip tercihi ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of unaffected siblings of individuals diagnosed with schizophrenia in terms of chronotype preference and high risk for psychosis, examination of the relationship between high risk for psychosis and chronotype preference
ÖZGE GÜCEOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN GÜLSÜM ZUHAL KAMIŞ
- Serum zonulin seviyesinin şizofreni tanılı bireylerde ve kardeşlerinde nörobilişsel bozulma süreci ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of serum zonulin level with the neurocognitive impairment process in individuals diagnosed with schizophrenia and their siblings
MELİH MUSTAFA SEDEF
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN KARADAĞ
- Şizofreni tanılı hastalar ve kardeşlerinde aleksitimi düzeyi ve somatik semptom yorumlama şekillerinin sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması
Comparison of alexithymia levels and somatic symptom interpretation styles in schizophrenia patients, their siblings and healthy controls
İBRAHİM ŞENSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESRİN KARAMUSTAFALIOĞLU
- Şizofreni hastaları, sağlıklı kardeşleri ve sağlıklı kontrollerde serum beclin-1 ile ATG5 düzeylerinin incelenmesi
Analysis of serum beclin-1 and ATG5 levels in schizophrenia patients, healthy siblings, and healthy controls
EMİNE NUR SARGIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR DEMİR
- Şizofreni hastalarında ve etkilenmemiş kardeşlerinde yüz ve duygu tanıma becerilerinin değerlendirilmesi ve bakım verenlerin duygu ifadesi düzeyleri ile ilişkisinin araştırılması
Assessment of face and emotion recognition abilities in patients with schizophrenia and their unaffected siblings and investigating the relationship with levels of expressed emotion of caregivers
MEYLİN SAĞDIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KEMAL KUŞCU