Biyolojik ve konvansiyonel tedavi kullanan romatoid artritli hastalarda santral sensitizasyon ve nöropatik ağrının değerlendirilmesi
Evaluation of central sensitization and neuropathic pain in patients with rheumatoid arthritis receiving biological and conventional therapy
- Tez No: 1010907
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR AKGÜL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Physical Medicine and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: romatoid artrit, nöropatik ağrı, santral sensitizasyon, rheumatoid arthritis, neuropathic pain, central sensitization
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı romatoid artrit tanılı hastalarda nöropatik ağrı ve santral sensitizasyon sıklığını belirlemek ve bu parametrelerin hastalık aktivitesi, klinik ve demografik özellikler, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi ile olan ilişkisini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Ayrıca konvansiyonel DMARD ve biyolojik tedavi alan hasta grupları arasında nöropatik ağrı ve santral sensitizasyon açısından olası farklılıkların ortaya konulması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, romatoid artrit tanılı hastalarda nöropatik ağrı ve santral sensitizasyonun değerlendirilmesi amacıyla planlanan kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya toplam 104 hasta dahil edilmiştir. Hastalar konvansiyonel DMARD tedavisi alanlar (n=52) ve biyolojik tedavi alanlar (n=52) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hastaların demografik ve klinik verileri kaydedilmiştir. Hastalık aktivitesi DAS-28 ile, ağrı şiddeti VAS ile değerlendirilmiştir. Nöropatik ağrı varlığı DN4 anket ile, santral sensitizasyon ise SSÖ kullanılarak belirlenmiştir. Fonksiyonel durum HAQ, yaşam kalitesi ise SF-36 ölçeği ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler R programı kullanılarak yapılmış; değişkenlerin dağılımı Shapiro–Wilk testi ile incelenmiş, uygun parametrik ve non-parametrik testler uygulanmıştır. Değişkenler arası ilişkiler korelasyon analizleri ile değerlendirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Nöropatik ağrı prevalansı %44.23 olarak saptanmıştır. Kadın hastalarda nöropatik ağrı oranı (%49.4), erkek hastalara (%21.1) göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0.037). Santral sensitizasyon hastaların %31.7'sinde saptanmış olup, nöropatik ağrı ile orta düzeyde pozitif ve anlamlı korelasyon göstermiştir (r=0.471, p<0.001). DAS-28 ile DN4 arasında düşük düzeyde anlamlı korelasyon bulunurken (r=0.204, p=0.038), DAS-28 ile VAS arasında daha güçlü bir ilişki saptanmıştır (r=0.552, p<0.001). İnflamatuvar belirteçler (CRP, ESH) ile nöropatik ağrı arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Fonksiyonel durum açısından santral sensitizasyonun HAQ skorları üzerinde bağımsız ve anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir (β=0.014, p<0.001). Tedavi grupları karşılaştırıldığında, konvansiyonel DMARD grubunda nöropatik ağrı prevalansı daha yüksek olmakla birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuç: Romatoid artrit hastalarında nöropatik ağrı ve santral sensitizasyonun yaygın olduğu görülmüştür. Nöropatik ağrının inflamatuar aktiviteden kısmen bağımsız olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, romatoid artritte ağrının çok boyutlu yapısını ortaya koymakta ve özellikle nöropatik ve santral mekanizmaların klinik değerlendirmede dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Klinik ihtiyaca göre tedavi planı hem inflamatuar hem de nöropatik süreçleri hedef alacak şekilde düzenlenmelidir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: The aim of this study was to determine the prevalence of neuropathic pain and central sensitization in patients with rheumatoid arthritis and to comprehensively evaluate their relationships with disease activity, clinical and demographic characteristics, functional status, and quality of life. Additionally, it was aimed to investigate potential differences in neuropathic pain and central sensitization between patients receiving conventional disease-modifying antirheumatic drugs (DMARDs) and those receiving biological therapy. Materials and Methods: This study was designed as a cross-sectional study to evaluate neuropathic pain and central sensitization in patients with rheumatoid arthritis. A total of 104 patients were included in the study. Patients were divided into two groups: those receiving conventional DMARD therapy (n=52) and those receiving biological therapy (n=52). Demographic and clinical data of the patients were recorded. Disease activity was assessed using the Disease Activity Score-28 (DAS-28), and pain severity was evaluated using the Visual Analog Scale (VAS). Neuropathic pain was assessed using the Douleur Neuropathique 4 (DN4) questionnaire, and central sensitization was evaluated using the Central Sensitization Inventory (CSI). Functional status was assessed with the Health Assessment Questionnaire (HAQ), and quality of life was evaluated using the Short Form-36 (SF-36). Statistical analyses were performed using R software. The distribution of variables was assessed using the Shapiro–Wilk test, and appropriate parametric and non-parametric tests were applied. Relationships between variables were evaluated using correlation analyses, and a p-value <0.05 was considered statistically significant. Results: The prevalence of neuropathic pain was found to be 44.23%. The rate of neuropathic pain was significantly higher in female patients (49.4%) compared to male patients (21.1%) (p=0.037). Central sensitization was detected in 31.7% of patients and showed a moderate, positive, and statistically significant correlation with neuropathic pain (r=0.471, p<0.001). While a weak but significant correlation was found between DAS-28 and DN4 (r=0.204, p=0.038), a stronger correlation was observed between DAS-28 and VAS (r=0.552, p<0.001). No significant relationship was found between inflammatory markers (CRP, ESR) and neuropathic pain (p>0.05). In terms of functional status, central sensitization was identified as an independent and significant predictor of HAQ scores (β=0.014, p<0.001). Although the prevalence of neuropathic pain was higher in the conventional DMARD group, this difference was not statistically significant. Conclusion: Neuropathic pain and central sensitization are common in patients with rheumatoid arthritis. Neuropathic pain appears to be partially independent of inflammatory disease activity. These findings highlight the multidimensional nature of pain in rheumatoid arthritis and emphasize the importance of considering neuropathic and central mechanisms in clinical evaluation. Treatment strategies should be tailored to target both inflammatory and neuropathic processes according to clinical needs.
Benzer Tezler
- Romatoid artritli kadın hastalarda medikal tedavinin seksüel fonksiyonlar üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of medical treatment on sexual functions in female patients with rheumatoid arthritis
HİDAYET KAVALCI ŞATIROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonSelçuk ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA LEVENDOĞLU
- Romatoid artrit tedavisinde kullanılan konvansiyonel ve biyolojik ilaçların yaşam kalitesi ve depresyon üzerine etkisi
Effects of conventional and biologic agents used in the treatment of rheumatoid arthritis on quality of life and depression
YAKUP İLKER YAYIKÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
RomatolojiCumhuriyet ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET KARADAĞ
- Romatoid artrit tanisi almiş ve monoterapi başlanmiş ancak tedaviye yanit alinamamiş olan hastalarda kombine tedavilerin etkililik ve yan etki açisindan değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the effectiveness and adverse effects of combination therapies in patients diagnosed with rheumatoid arthritis who have initiated monotherapy but failed to respond to treatment
OSMAN NERGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
RomatolojiBursa Uludağ Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ PEHLİVAN
- Biyolojik ajan kullanan psoriasis hastalarında tedavi etkinliğinin psoriasis alan şiddet indeksi ve yaşam kalite indeksleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of treatment effectiveness by the psoriasis area severity index (PASI) and the life quality indexes in psoriasis patients treated with biologicalagent
MUSTAFA GÜNDOĞDU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
DermatolojiAnkara ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAL KUNDAKCI
- Konvansiyonel ve Anti-TNF ALFA tedavi kullanan ankilozan spondilitli hastaların klinik özelliklerinin kıyaslanması
Comparison of clinical features of patients in ankylosing spondilitis receiving conventional and Anti-TNF therapy
HÜSNA TAFLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
RomatolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü
DOÇ. DR. ERHAN ÇAPKIN