Beslenme davranışına yönelik etik bir değerlendirme
An ethical evaluation of eating behavior
- Tez No: 1010986
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Beslenme ve Diyetetik, Philosophy, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modern tüketim toplumunda beslenme, biyolojik bir ihtiyacın karşılanmasının ötesine geçerek haz ve arzu tarafından örgütlenen; dijital uyaranlar, endüstriyel gıda çevresi ve öz-optimizasyon normlarıyla koşullanan çok katmanlı bir pratik hâline gelmiştir. Bu tez, beslenme davranışını mikro-etik bir alan olarak kavramsallaştırmayı ve bireylerin temel etik yaklaşımları ile beslenme örüntüleri arasında kavramsal düzeyde nasıl bir ilişki kurulabileceğini tartışmayı amaçlamaktadır. Özellikle nörobilimdeki“isteme”(wanting) ve“hoşlanma”(liking) ayrımının, felsefedeki akrasia ve haz etiği tartışmalarına sağladığı açıklık bu amacın merkezindedir. Bu çalışma, nitel bir felsefi araştırma olarak kavramsal çözümleme ile metin analizi yöntemlerine dayanmaktadır. Klasik etik kuramlar çağdaş nörobiyolojik bulgular ve tüketim kültürü analizleriyle karşılaştırmalı biçimde okunmaktadır. Bu çerçevede hazın güncel kullanımındaki anlam kaymasının, beslenme davranışının etik değerlendirmesini nasıl etkilediği tartışılır ve bilgi eylem boşluğu yalnızca irade eksikliği olarak değil, biyolojik süreçlerin ve ahlakın bir gerilim alanı olarak yeniden konumlandırılmaktadır. Çalışmada modern gıda çevresi ve dijital maruziyetin isteme sistemini orantısız biçimde uyararak hazsız arzu döngülerini güçlendirebildiği gösterilmektedir. Ayrıca bu dinamiklerin teleolojik fayda hesabını, Aristotelesçi karakter inşasını ve Kantçı özerklik idealini pratik düzeyde zorladığı temellendirilmektedir. Ulaşılan sonuca göre beslenmeye ilişkin ahlaki okuma, salt bireysel erdem söylemine indirgenememektedir. Ahlaki eyleyiciliğin sınırlarını belirleyen koşulluluklar hesaba katılmalıdır. Çalışma, determinizme düşmeden sorumluluğu anlık seçimden çok maruziyeti fark etme ve özerkliği güçlendiren koşulları inşa etme olarak yeniden yorumlanmasını önermektedir. Diyetetik müdahaleler, hazsız arzu döngüsünü kırarak daha bilinçli, ölçülü ve özerk bir beslenme pratiğini desteklemeyi hedeflemelidir
Özet (Çeviri)
In contemporary consumer society, eating has moved beyond the mere satisfaction of a biological need and has become a multilayered practice organized by pleasure and desire, while being conditioned by digital stimuli, the industrial food environment, and norms of self-optimization. This thesis aims to conceptualize eating behavior as a domain of micro-ethics and to discuss how a conceptual relationship may be established between individuals' fundamental ethical approaches and their eating patterns. Central to this aim is the conceptual clarity that the neuroscientific distinction between“wanting”and“liking”provides for philosophical debates on akrasia and the ethics of pleasure. This study, as a qualitative philosophical inquiry, is grounded in methods of conceptual analysis and textual analysis. Classical ethical theories are read comparatively alongside contemporary neurobiological findings and analyses of consumer culture. Within this framework, the thesis examines how a semantic shift in the contemporary use of“pleasure”affects the ethical evaluation of eating behavior and repositions the knowledge–action gap not merely as a deficit of willpower but as a field of tension between biological processes and morality. The study shows that the modern food environment and digital exposure can disproportionately stimulate the wanting system and thereby strengthen cycles of desire without pleasure. It also argues that these dynamics practically challenge teleological utility calculations, Aristotelian character formation, and the Kantian ideal of autonomy. According to the findings, a moral reading of eating cannot be reduced to a discourse of individual virtue alone, and the conditioning factors that delimit moral agency must be taken into account. Without lapsing into determinism, the study proposes reinterpreting responsibility not as an instantaneous choice but as the capacity to recognize one's exposures and to construct conditions that strengthen autonomy. Dietetic interventions should aim to support a more reflective, temperate, and autonomous eating practice by disrupting cycles of desire without pleasure.
Benzer Tezler
- Okul öncesi yaşta beslenme sorunu olan çocuklar, annelerinin tutumları ve psikolojik iyilik halleri
Nutritional problems in preschool age of children, mothers' attitudes and psychological wellness
MERVE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM ERDEDE
UZMAN PINAR ZENGİN AKKUŞ
- Birinci basamakta takip edilen tip 2 diyabet hastalarında motivasyon odaklı ve hasta merkezli kısa görüşme sürecinin beslenme ile egzersiz davranışı üzerine etkisi
The effect of motivational short interview model in TYPE 2 diabetic patient in primary care
BİLGE TUNCEL TURGUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Ege üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı sigara bırakma polikliniği'nde davranış değişikliğine yönelik uygulama ile kilo kontrolü
Weight control through behavioral techniques at the smoking cessation clinic
HATİCE HİLAL ÜRETMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSABEL RAİKA DURUSOY ONMUŞ
- Duygusal yeme, depresyon ve stresin beslenme durumu üzerine etkisi
The effect of emotional eating, depression and stress on nutritional status
MERVE BETÜL KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. DUYGU SAĞLAM
- Hemşirelerde ortoreksiya nervoza ve siberkondri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between orthorexia nervosa and cyberchondri̇a levels in nurses
MERVE ATSIZATA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA CANGÖL SÖGÜT