Kamusal bir mal olarak sağlık hizmeti ve Türkiye'deki gelişimi
Healthcare as a public good and its development in Turkey
- Tez No: 1011293
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAHİN KARABULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık hizmetleri, bireylerin yaşam kalitesini belirleyen bir hizmet alanı olmanın ötesinde; ekonomik büyüme, toplumsal bütünleşme ve sosyal adaletin tesisinde merkezi bir rol üstlenen stratejik bir kamusal mal niteliği taşımaktadır. Gelişmiş ülkelerde sağlık hizmetleri, piyasa mekanizmalarına bırakılabilecek sıradan bir tüketim unsuru olarak değil, devletin temel sorumluluk alanlarından biri ve vazgeçilmez bir sosyal hak olarak ele alınmaktadır. Bu doğrultuda sağlık politikaları, bireylerin gelir düzeyinden bağımsız biçimde eşit, erişilebilir ve nitelikli sağlık hizmetlerine ulaşmasını güvence altına alacak şekilde tasarlanmaktadır. Türkiye'de sağlık hizmetlerinin sunumu ve finansmanı, Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren ağırlıklı olarak devlet merkezli bir anlayışla şekillenmiş; özellikle son yirmi yılda gerçekleştirilen yapısal reformlarla sağlık sisteminde önemli bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu süreçte devletin sağlık alanındaki düzenleyici ve finansman sağlayıcı rolü güçlenmiş, hizmetlere erişim genişlemiş ve sunum kapasitesi artmıştır. Bununla birlikte, sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payının gelişmiş ülke ortalamalarının altında seyretmesi, sağlık hizmetlerinin kamusal niteliğinin finansal açıdan yeterince desteklenip desteklenmediği sorusunu gündeme getirmektedir. Bu tez, sağlık hizmetlerini kamusal mal perspektifiyle ele alarak, Türkiye'de sağlık harcamalarının düzeyini, finansman yapısını ve kamu maliyesi ile olan ilişkisini vergi ve bütçe politikaları çerçevesinde kapsamlı biçimde analiz etmektedir. Çalışma, sağlık hizmetlerine ayrılan kamu kaynaklarının miktarı ve dağılımının, hizmetlerin sürdürülebilirliği, eşitliği ve uzun vadeli etkinliği üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Ayrıca, kamu kaynaklarının yetersizliğinin sağlık hizmetlerinin piyasalaşma eğilimini güçlendirdiği ve bu durumun toplumsal eşitsizlikleri derinleştirebileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bağlamda tez, Türkiye'de sağlık hizmetlerinin kamusal bir mal olarak güçlendirilmesinin yalnızca mali bir tercih değil, aynı zamanda sosyal devlet ilkesinin ve toplumsal adaletin bir gereği olduğunu savunmaktadır. Vergi politikalarının etkinleştirilmesi, sağlık bütçesinin güçlendirilmesi ve kamu kaynaklarının stratejik önceliklere göre yeniden yapılandırılması yoluyla sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin artırılabileceği ileri sürülmekte; politika yapıcılara yönelik somut ve uygulanabilir öneriler sunulmaktadır. Bu yönüyle çalışma, sağlık hizmetlerinin geleceğine ilişkin tartışmalara eleştirel ve bütüncül bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Health services constitute a strategic public good that goes beyond merely determining individuals' quality of life, playing a central role in economic growth, social cohesion, and the promotion of social justice. In developed countries, health care is not regarded as an ordinary consumer good that can be left to market mechanisms; rather, it is considered one of the state's fundamental responsibilities and an indispensable social right. Accordingly, health policies are designed to ensure that all individuals, regardless of income level, have equal access to accessible and high-quality health services. Since the establishment of the Republic, the provision and financing of health services in Türkiye have been predominantly shaped by a state-centered approach; however, significant transformation has taken place within the health system, particularly through structural reforms implemented over the past two decades. During this period, the state's regulatory and financing roles in the health sector have been strengthened, access to health services has expanded, and service delivery capacity has increased. Nevertheless, the share of health expenditures in gross domestic product remains below the average of developed countries, raising questions about whether the public nature of health services is being adequately supported in financial terms. This thesis examines health services from a public good perspective and provides a comprehensive analysis of the level of health expenditures in Türkiye, their financing structure, and their relationship with public finance within the framework of taxation and budgetary policies. The study demonstrates that the volume and allocation of public resources devoted to health services play a decisive role in the sustainability, equity, and long-term efficiency of service provision. Furthermore, the findings indicate that insufficient public funding strengthens the tendency toward the marketization of health services, which may in turn exacerbate social inequalities. In this context, the thesis argues that strengthening health services as a public good in Türkiye is not merely a fiscal choice but also a requirement of the social state principle and social justice. It is asserted that the sustainability of health services can be enhanced through the effective use of tax policies, the strengthening of the health budget, and the restructuring of public resources in line with strategic priorities, while also offering concrete and actionable recommendations for policymakers. In this respect, the study aims to make a critical and comprehensive contribution to ongoing debates regarding the future of health services.
Benzer Tezler
- Sağlık harcamalarındaki genişlemenin olası belirleyicilerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of possible determinants of expansion in health expenditures
SAVAŞ YILMAZ
- Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey
Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik insani yardım politikaları
CANSU ÇELİKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK KALE LACK
- Ulusal sağlık sistemleri ve 1980 sonrasında Türkiye'de sağlıkta dönüşüm politikalarının incelenmesi ve değerlendirilmesi
National health systems and the evaluation of transformation in health policies of Turkey since 1980
SELİN ERTÜRK ATABEY
