Farklı sulama seviyelerinde biyogaz bulamacı ve kimyasal gübre uygulamalarının pamuk bitkisinin (Gossypium hirsutum L.) fizyolojisi, biyokimyası, verim parametreleri ve toprak kalitesi üzerine etkileri
Effects of biogas slurry and chemical fertilizer applications under different irrigation levels on the physiology, biochemistry, yield parameters, and soil quality of cotton (Gossypium hirsutum L.)
- Tez No: 1011305
- Danışmanlar: PROF. DR. VEDAT BEYYAVAŞ, DOÇ. DR. CEVHER İLHAN CEVHERİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2024 ve 2025 yıllarında Şanlıurfa koşullarında farklı sulama seviyeleri (I1, I2, I3) ile gübreleme uygulamalarının (Kontrol, Kimyasal-N, Biyogaz Bulamacı-B) pamukta toprak özellikleri, bitki gelişimi, besin elementi içerikleri, verim ve lif kalitesi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme,tesadüf blokları bölünmüş parseller desenine göre kurulmuş ve Fiona pamuk çeşidi kullanılmıştır. Deneme yıllarına ait iklimsel farklılıklar ile sulama ve gübreleme interaksiyonları, incelenen parametreler üzerinde belirleyici olmuştur. Toprak pH'ı uygulamalardan etkilenmezken, EC değerleri özellikle ilk yılda sulama ve gübre interaksiyonundan önemli düzeyde etkilenmiş ve en yüksek değer I1*N uygulamasında belirlenmiştir. Toprak kireç içeriği her iki yılda da I2*B uygulamalarında artmıştır. Toprak azot formlarında, NH4+ ve NO3- içerikleri bakımından en yüksek değerler her iki yılda I2*B uygulamasında görülmüştür. Toprak biyolojik aktivitesinin göstergeleri olan katalaz ve üreaz enzim aktiviteleri çalışmanın her iki yılında da I2*B ve I3*B uygulamalarında artış göstermiştir. Dehidrogenaz enzim aktivitesi birinci yıl I1*N, ikinci yıl ise I1*B interaksiyonunda değişkenlik göstermiştir. Bitki gelişimi bakımından, bitki boyu sulama düzeyinin artmasıyla yükselmiş ve en yüksek değerler kimyasal gübre uygulamalarında elde edilmiştir. Biyokütle parametrelerinde erken dönemde I2*B, ileri dönemde ise I3*N interaksiyonu etkili olmuştur. SPAD değeri her iki yılda da en yüksek I2*N interaksiyonunda belirlenmiştir. Bitki besin elementi içerikleri incelendiğinde, N, B, Mn ve Na konsantrasyonları I2*N'de; Al, Ca, Cu, K, Mg, Fe ve Si konsantrasyonları ise I3*B interaksiyonunda en yüksek değerleri göstermiştir. Verim bileşenlerinde en yüksek koza sayısı I2*B ve I3*N, koza ağırlığı ise I3*B uygulamalarında belirlenmiştir. Kütlü pamuk verimi her iki yılda da en yüksek I2*N interaksiyonunda elde edilmiştir (2024: 543,97 kg/da; 2025: 574,00 kg/da). Buna karşın, lif kalite özellikleri uygulamalardan önemli düzeyde etkilenmemiştir. Sonuç olarak, sulama düzeyleri ile farklı gübre uygulamaları pamukta toprak özellikleri, bitki gelişimi ve verim üzerinde belirleyici olmuş; özellikle uygun su ve besin yönetiminin birlikte uygulanması üretim performansını artırmıştır. Elde edilen bulgulara göre, pamuk yetiştiriciliğinde sulama ve gübreleme stratejilerinin entegre biçimde planlanmasının hem verim hem de toprak özelliklerinin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted under the conditions of Şanlıurfa during the 2024 and 2025 growing seasons to determine the effects of different irrigation levels (I1, I2, I3) and fertilization practices (Control-C, Chemical-N, Biogas Slurry-B) on soil properties, plant growth, nutrient element contents, yield, and fiber quality in cotton. The experiment was established according to a randomized complete block design with a split-plot arrangement, and the Fiona cotton cultivar was used. Soil pH was not affected by treatments, whereas EC values were significantly influenced by irrigation*fertilization interaction, especially in the first year, with the highest value in I1*N. Soil CaCO3 content increased in I2*B treatments in both years. Regarding soil nitrogen forms, the highest NH4+ and NO3- contents were observed in the I2*B treatment in both years. Catalase and urease enzyme activities, which are indicators of soil biological activity, increased under the I2*B and I3*B treatments in both years of the study. Dehydrogenase enzyme activity varied depending on the interaction, being highest in I1*N in the first year and in I1*B in the second year. In terms of plant growth, plant height increased with increasing irrigation levels, and the highest values were obtained under chemical fertilization. For biomass, I2*B was effective at early stages, while I3*N was more effective at later stages. SPAD values were highest in I2*N in both years. Regarding nutrient contents, N, B, Mn, and Na were highest in I2*N, whereas Al, Ca, Cu, K, Mg, Fe, and Si were highest in I3*B. Regarding yield components, the highest boll number was obtained in I2*B and I3*N treatments, while the highest boll weight was recorded in the I3*B treatment. Seed cotton yield was highest in the I2*N interaction in both years (2024: 543,97 kg/da; 2025: 574,00 kg/da). In contrast, fiber quality traits were not significantly affected by the treatments. In conclusion, irrigation levels and fertilization practices significantly influenced soil properties, plant growth, and cotton yield, with the combined application of proper water and nutrient management improving production performance. The findings highlight that integrated irrigation and fertilization strategies are crucial for both yield and soil sustainability in cotton cultivation.
Benzer Tezler
- Combined effect of water hyacinth and trichocladium canadense on biogas production during anaerobic treatment of wastewater with antibiotics mixture
Antibiyotik karışımı içeren atıksuyun havasız arıtımı sırasında biyogaz üretimi üzerinde su sümbülü ve trichocladium canadense'ın birleşik etkisi
ISMI KHAIRUNNISA ARIANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM GÖMEÇ
DOÇ. DR. SEVCAN AYDIN
- Anaerobic membrane bioreactors for cost-effective municipal water reuse
Evsel atıksuların anaerobik membran biyoreaktörler ile maliyet etkin olarak yeniden kullanımı
HALE ÖZGÜN
Doktora
İngilizce
2015
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUMALİ KINACI
PROF. DR. JULES B. VAN LIER
- Selüloz-bazlı hidrojel/ag nanokompozit sentezi ve kuraklık stresikoşullarında biber bitkisi büyüme ve gelişmesine etkileri
Cellulose-based hydrogel/ag nanocomposite synthesis and effectsof growth and development of pepper plants under drought stress
KHAIRUL MAGHFIRAH HASANAH
- Farklı sulama seviyelerinde bitki gelişimini arttıran kök bakterileri uygulamalarının biberde (Capsicum annuum L.) verim ve kaliteye etkileri
Different watering levels effect of root bacteria applications increasing plant growth on pepper (Capsicum annuum L.) yield and quality
GÜLSÜM ÜSTÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatHarran ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞİMŞEK
- Farklı sulama suyu seviyelerinde salisilik asit ve hidrojen sülfür uygulamalarının buğday ve mısır bitkisinin verim ve fizyolojik özellikleri üzerine etkisi
The effect of salicylic acid ve hydrogen sulfide applications at different irrigation water levels on yield and physiological properties of wheat and maize plant
SABRİ AKIN
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatHarran ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ KAYA