Ölüm farkındalığının cinsiyetçilik ve romantik yönelimlere etkisi: Bağlanma ve benlik saygısının düzenleyici rolü
The effect of death awareness on sexism and romantic orientations: The moderating role of attachment and self-esteem
- Tez No: 1011358
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TİMUÇİN AKTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Cinsiyetçilik, romantik ilişki, evlilikteki cinsiyet rol beklentileri, ölümlülük farkındalığı, terör yönetim kuramı, Sexism, romantic relationship, gender role expectations in marriage, mortality awareness, terror management theory
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kadınlara ve erkeklere atfedilen roller flörtten evliliğe kadar çeşitli biçimlerdeki romantik ilişkilerde bireylerin partnerden beklentilerini şekillendirebilmektedir. Bu durum ataerkil sistemde geleneksel toplumsal yapıyı korumaya hizmet ettiği için önemlidir. Ayrıca bireyler için kendilerinin sonu anlamına gelen dehşet verici bir gerçek olarak ölümlülüklerini hatırlamaları bu rol dağılımını daha fazla onaylamaya zemin hazırlamaktadır. Bu doğrultuda iki çalışma yürütülmüştür. Bu çalışmaların ilkinde Evlilikteki Cinsiyet Rol Beklentileri Ölçeği (ECRBÖ) geliştirilmiş ve ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Uzman görüşüyle oluşturulan maddeler katılımcılara online olarak sunulmuştur. Elde edilen bulgular (1) ECRBÖ'nün kadınlardan beklentiler ve erkeklerden beklentiler şeklinde iki faktörlü bir yapı gösterdiğini, (2) bu beklentilerinin cinsiyetçi tutumlarla ilişkili olduğunu ve (3) hem kadınların hem de erkeklerin erkeklerden beklentilerinin kadınlardan beklentilere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermiştir. İkinci çalışmada ise Terör Yönetimi Kuramı çerçevesinde ölümlüğü hatırlatma sonucunda ortaya çıkan kaygıyı tamponlama aracı olarak yakın ilişkilerin nasıl işlediğini incelemek amaçlanmıştır. Bu bağlamda, 153 katılımcı seçkisiz olarak ölümü hatırlatma ve rahatsız edici bir deneyimi hatırlatma gruplarından birine atanmıştır. Katılımcılar manipülasyon öncesinde Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II ile Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeğini; manipülasyon sonrası ise ECRBÖ, Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği ve Romantik Aşk Mitleri Ölçeğini doldurmuştur. Bulgular, ölümlülüğü hatırlatmanın kadınlardan evlilikte cinsiyet rol beklentilerine uymayı, korumacı cinsiyetçi tutumları ve aşkın istismarını içeren romantik inançları arttırdığını göstermiştir. Aracılık analizleri ise kadınlardan rol beklentileri ve aşkın istismarındaki artışın korumacı cinsiyetteki artışla ilişkili olduğunu göstermiştir. Genel olarak bulgular yakın ilişkilerle ilgili tutumların da bir kaygı tamponlama aracı olduğuna ancak bu tamponlama aracına yönelimin cinsiyetçilik gibi bir kültürel dünya görüşüyle ilişkili olduğuna işaret etmiştir
Özet (Çeviri)
Women's and men's gendered roles may shape individuals' expectations from their partners in romantic relationships ranging from dating to marriage. This is important insofar as it serves to preserve the traditional social order within a patriarchal system. In addition, being reminded of one's mortality, a terrifying reality that signifies one's eventual end, may create a basis for further endorsing this distribution of roles. In line with this, two studies were conducted. In the first study, the Gender Role Expectations in Marriage Scale (GREMS) was developed, and its psychometric properties were examined. Items generated on the basis of expert opinion were administered online to university student participants, and the findings showed that (1) the GREMS had a two-factor structure reflecting role expectations from women and from men, (2) these role expectations were associated with sexist attitudes, and (3) both women and men reported higher role expectations from men than from women. The second study aimed to examine, within the framework of Terror Management Theory, how close relationships function as a means of buffering the anxiety that emerges as a result of mortality salience. In this context, 153 participants were randomly assigned to either a mortality salience condition or a condition involving the recall of a distressing experience. Before the manipulation, participants completed the Experiences in Close Relationships Inventory-Revised and the Rosenberg Self-Esteem Scale; afterward, they completed the GREMS, the Ambivalent Sexism Inventory, and the Romantic Love Myths Questionnaire. The findings indicated that mortality salience increased endorsement of women's conformity to gender role expectations in marriage, benevolent sexism, and romantic beliefs involving the exploitation of love. Mediation analyses further showed that the increases in role expectations from women and in beliefs involving the exploitation of love were associated with the increase in benevolent sexism. Overall, the findings suggest that close relationships may also function as an anxiety-buffering mechanism, but that orientation toward this buffer is associated with a cultural worldview such as sexism.
Benzer Tezler
- Ölüm farkındalığının kabahatler kanununun uygulanmasında jandarma personelinin belirlediği idari para cezası kararlarına etkisinin dehşet yönetimi kuramı açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the effects of death awareness on administrative fine, determined by gendarmarie under misdemeanor law, in terror management perspective
AHMET ÇETİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Kamu YönetimiKara Harp Okulu KomutanlığıGüvenlik Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN KÖKDEMİR
- Ölüm kaygısının ölüm anlamları, baş etme stilleri ve bağlanma stilleri ile ilişkisinde ölümlülük farkındalığının biçimlendirici rolü
The moderator role of mortality awareness on the relationship between death anxiety and death meanings, coping styles and attachment styles
KEREM DÜLGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
PsikolojiOkan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
- Üniversite öğrencilerinin ölüm kaygısı ve ruh sağlığı arasındaki ilişkide ölümlülük farkındalığının ve ölüm obsesyonunun aracı rolü
The mediating role of mortality awareness and death obsession in the relationship between death anxiety and mental health of university students
ZEHRA YAREN VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN İŞÖZEN
- 40-65 yaş arası erkeklerin score eşitliği ile kardiyovasküler ölüm risklerinin hesaplanması ve kardiyovasküler risk faktörleri bilgi düzeyi farkındalığının değerlendirilmesi
The calculation of cardiovascular mortal risk and the evaluation of the level of knowledge of cardiovascular risk factors with score equality between 40-65 years age
AHMET TEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA MELTEM KOÇ
- Tip 2 diyabetli hastalarda kardiyovasküler komplikasyon farkındalığının tedavi uyumu ve yaşam tarzı değişikliğine etkisi
The effect of awareness of cardiovascular complication on treatment adherence and lifestyle change in patients with TYPE 2 diabetes
NESLİHAN OLGUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU