Ortaçağ ve Rönesans resminde Antichrist ikonografisi
Antichrist iconography in Medieval and Renaissance painting
- Tez No: 1011364
- Danışmanlar: PROF. DR. SERAP YÜZGÜLLER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Antichrist, Mesih Karşıtı, Kıyamet, Deccal, Canavar, İkonografi, Ortaçağ, Rönesans, Sanat, Batı sanatı, Antichrist, Antimessiah, Apocalypse, Dajjal, Monster, Iconography, Middle Ages, Renaissance, Art
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Hristiyan eskatolojisinin önemli bir figürü olan Antichrist'ın, Ortaçağ ve Rönesans dönemlerindeki ikonografisini incelemeyi amaçlamaktadır. Kıyamet günü geldiğinde, İsa Mesih ile çatışacak bu son düşman figürü, Şeytan ile kurduğu iş birliği ve insani doğasıyla yüzlerce yıl boyunca Hristiyanlığı etkilemiş, çoğu zaman Kilise düşmanlarının veya inançtan savrulmanın kendisinde cisimleştirildiği ahlaki bir propaganda aracı olmuş, kimi zaman ise, Son Yargı öncesi yeryüzünde kurulacak bin yıllık bir ütopya olan milenyum döngüsünün başlaması için ortaya çıkması şart kabul edilen gizemli bir beklenti halini almıştır. Antichrist, Mesih ile çatışan zorba ve kötücül bir son düşman olmasının yanı sıra, sahte Mesih görünümüyle insanları kandıran, onları dinden uzaklaştırarak yoldan çıkartan bir aldatıcıdır. Antichrist'ın bu ikili doğası, özellikle şeytani doğasını gizleyen insani görünümü, onu ikonografik açıdan müphem ama bir o kadar da cazip kılmaktadır. Antichrist, zorba bir kraldan canavara, heretik kabul edilen bir inancın liderinden toplum-cemaat dışında bırakılan düşmanlaştırılmış gruplara değin pek çok farklı tipte betimlenmiştir. Diğer yandan, saf bir teolojik okumayla, Kutsal Kitap'ta yer alan ve Kilise'nin mücadele ettiği kabul edilen kötücül tipleri bünyesinde taşıyan bir kalıp olarak ahlaki mesaja da indirgenir. Antichrist, sabit bir figür olmaktan ziyade, tarih boyunca değişen, temeli aynı kalsa da her yeni yorumlamayla birlikte yeni özellikler kazanan hatta kimi zaman tek değil, çoğul bir figürdür. Dört ana bölümden oluşan bu tezde, ilk olarak Antichrist figürünün ortaya çıkışı ve gelişimi, Kutsal Kitap metni ve teolojik yorumlar çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde Antichrist ikonografisine odaklanılarak Ortaçağ sanatının tüm evrelerinde figürün gösterim biçimindeki belirleyici özellikler, gösterim kalıplarındaki farklılıklar ilgili dönemlerin teolojik yaklaşımları ve tarihsel perspektifi bağlamında incelenmiştir. Rönesans ve Reform dönemlerinde karşımıza çıkan Antichrist betimlerinin çözümlendiği son bölümde ise özellikle belli yapıtlardan hareketle, söz konusu figürün Ortaçağ'ın gösterim mantığıyla ortaklaşan ve farklılaşan nitelikleri vurgulanmıştır. Çalışma boyunca ikonografik yöntem temelinde incelenen tüm resimlerin yorumlanmasında, teolojik yaklaşımlar, değişen toplumsal değerler ve politik süreçler göz önünde tutulmuş ve böylece eserlerin oluşturuldukları tarihi bağlamın Antichrist ikonografisine olası etkileri araştırılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the iconography of the Antichrist, a prominent figure in Christian eschatology, during the Medieval and Renaissance periods. As the ultimate enemy destined to confront Jesus Christ at the end of days, this figure has influenced Christianity for centuries through his collaboration with Satan and his inherent human nature. He has frequently served as a tool of moral propaganda, embodying the enemies of the Church or the personification of deviation from faith. At other times, the Antichrist became a mysterious object of expectation, whose emergence was considered a prerequisite for the commencement of the millennial cycle—the thousand-year earthly utopia to be established prior to the Last Judgment. Beyond his role as a tyrannical and malevolent final adversary clashing with Christ, the Antichrist is a deceiver who misleads humanity by assuming the guise of a false Messiah, seducing the faithful away from the path of religion. This dual nature—specifically his human appearance concealing a diabolical essence—renders him iconographically ambiguous yet profoundly compelling. The Antichrist has been depicted in numerous guises, ranging from a tyrannical king to a monstrous beast, and from the leader of a heretical sect to marginalized and villainized groups excluded from the community. Conversely, through a purely theological lens, he is often reduced to a moral archetype incorporating the various malevolent types found in Holy Scripture with whom the Church is perceived to struggle. Rather than being a static figure, the Antichrist is a character that evolved throughout history, acquiring new attributes with each successive interpretation while maintaining his core essence; in certain contexts, he is even presented as a plural rather than a singular entity. Consisting of four main chapters, this dissertation first addresses the emergence and development of the Antichrist figure within the framework of Biblical texts and theological interpretations. The second and third chapters focus on Antichrist iconography, examining the defining characteristics of the figure's mode of representation across all stages of Medieval art and the variations in representational templates within the context of contemporary theological approaches and historical perspectives. In the final chapter, which analyzes depictions of the Antichrist during the Renaissance and Reformation, the qualities of the figure that converge with or diverge from the Medieval logic of representation are highlighted through an analysis of specific works. Throughout this study, theological approaches, shifting social values, and political processes have been integrated into the interpretation of all images examined via the iconographic method, thereby investigating the potential influences of the specific historical contexts on the evolution of Antichrist iconography.
Benzer Tezler
- Hortus Conclusus: Rönesans resminde sembolik bir motif olarak kapalı bahçe
Hortus Conclusus: The enclosed garden as a symbolic motif in Renaissance painting
BÜŞRA İLKAY GÖZÜBÜYÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP YÜZGÜLLER
- Rönesans resminde“Üç Meryem”ikonografisi
The iconography of the 'Three Marys' in Renaissance painting
FATMA NUPELDA KOYUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP YÜZGÜLLER
- Immutatıo Imperıı: 13-16. yüzyıllarda İtalya'dan Bizans imgesine bakışın tarihi
Immutatio Imperii: A history of the Italian gaze toward Byzantine imagery, 13th-16th centuries
EMİR ALIŞIK
- Resimde anlatım öğesi olarak renk ve tekstür
Resimde anlatım öğesi olarak renk ve tekstür
NEVİN YAVUZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2004
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. RASİM ÖZGÜR