Sağlık çalışanlarının afet farkındalık ve afete hazırlık durumlarının karşılaştırılması: Afet bölgesi hastane örneği
Comparison of disaster awareness and disaster preparedness status of healthcare workers: Disaster zone hospital example
- Tez No: 1011575
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, toplum sağlığı ve güvenliği açısından ciddi riskler oluşturmakta olup, bu süreçlerde sağlık çalışanlarının rolü hayati önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, sağlık çalışanlarının afet farkındalık düzeyleri ile afete hazırlık durumlarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Ayrıca, afet döneminde görev alan ve almayan sağlık çalışanlarının afet farkındalık düzeyleri ile hazırlık düzeylerini karşılaştırarak, eğitim ve müdahale planlarının geliştirilmesine katkı sağlanması hedeflenmektedir. Bu araştırma, tanımlayıcı ve ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, afet bölgesinde bulunan T.C. Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir devlet hastanesinde görev yapan toplam 2500 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına ulaşılması amaçlanmış; ancak veri toplama süreci sonunda gönüllülük esasına göre katılım sağlayan ve verileri geçerli kabul edilen 349 sağlık çalışanı örnekleme dahil edilmiştir. Veriler, Aralık 2025 – Şubat 2026 tarihleri arasında araştırmacı tarafından yüz yüze olarak toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak“Afete Hazırlık Algısı Ölçeği”kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; bu kapsamda tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, sağlık çalışanlarının genel afet farkındalık düzeylerinin yüksek olduğunu; ancak algılanan bireysel yeterlilik ve uygulama becerilerinin görece daha düşük düzeyde kaldığını göstermektedir. Katılımcıların yalnızca %20,1'i kendisini tamamen hazır hissettiğini belirtirken, %51,3'ü kısmen hazır olduğunu ifade etmiştir. Afet hazırlık algısının; cinsiyet, afet deneyimi, eğitim düzeyi, tatbikata katılım ve kurumsal afet planlarını inceleme durumu gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca, hazırlık, müdahale ve afet sonrası evreler arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Bunun yanı sıra, yaş ve mesleki deneyim süresi ile tatbikata katılım arasında da pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Öte yandan, daha önce afet deneyimi yaşamış sağlık çalışanları ile bu deneyime sahip olmayanlar arasında genel afete hazırlık algısı puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Bu bulgular, afet hazırlık algısının tek bir değişkenle açıklanamayacak derecede çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, sağlık çalışanlarının afetlere hazırlık düzeylerinin artırılabilmesi için düzenli hizmet içi eğitimlerin planlanması, uygulamalı tatbikatların yaygınlaştırılması ve kurumsal afet planlarının etkin bir biçimde uygulanması büyük önem taşımaktadır. Bu tür uygulamalar, sağlık çalışanlarının hem bireysel yeterliliklerini geliştirecek hem de afet yönetimi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Disasters pose serious risks to public health and safety, and the role of healthcare professionals during such events is of vital importance. The aim of this study is to comparatively examine the disaster awareness levels and disaster preparedness status of healthcare workers. In addition, by comparing the disaster awareness and preparedness levels of healthcare workers who actively served during disasters with those who did not, the study aims to contribute to the development of training programs and intervention plans. This research was conducted using a descriptive and correlational survey design. The population of the study consisted of 2,500 healthcare workers employed at a public hospital affiliated with the Ministry of Health of the Republic of Türkiye and located in a disaster-affected region. Although the study aimed to reach the entire population, a total of 349 healthcare workers who voluntarily participated and whose data were considered valid were included in the sample. Data were collected face-to-face by the researcher between December 2025 and February 2026. The“Disaster Preparedness Perception Scale”was used as the data collection instrument. The obtained data were analyzed using the SPSS software package. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analyses were employed in the analysis process. The findings revealed that healthcare workers generally had high levels of disaster awareness; however, their perceived personal competence and practical preparedness skills remained relatively lower. While only 20.1% of the participants reported feeling fully prepared, 51.3% stated that they felt partially prepared. Disaster preparedness perception was found to differ significantly according to variables such as gender, disaster experience, educational level, participation in disaster drills, and reviewing institutional disaster plans. Furthermore, moderate positive correlations were identified among the preparedness, response, and post-disaster phases. Positive relationships were also found between age, professional experience, and participation in disaster drills. On the other hand, no statistically significant difference was found in overall disaster preparedness perception scores between healthcare workers with prior disaster experience and those without such experience. These findings indicate that disaster preparedness perception has a multidimensional structure that cannot be explained by a single variable alone. In conclusion, in order to improve healthcare workers' levels of disaster preparedness, it is essential to plan regular in-service training programs, expand the implementation of practical disaster drills, and ensure the effective application of institutional disaster plans. Such practices will not only enhance the individual competencies of healthcare workers but also enable them to take a more active and effective role in disaster management processes.
Benzer Tezler
- Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer (KBRN) Tehlikelerin Yönetimi Standardına göre kurum çalışanlarının farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of institution employees awareness to the Management Standard of Chemical Biological Radiological Nuclear (CBRN) Hazards in Antalya Training and Research Hospital
SEDA ULUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiDokuz Eylül ÜniversitesiSağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN HÜSEYİN BASKIN
DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİDE BAYRAKAL
- Acil tıp çalışanlarının (KBRN) kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer kazalara karşı ilgi, bilgi ve tutum durumu araştırması
Survey on emergency medicine workers' attention, notion and attitude against (CBRN) chemical, biologic, radiologic and nuclear accidents
AKİF MEHMET DÖNMEZ
Doktora
Türkçe
2019
HastanelerBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Tıbbı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEDİA GÜLEN
- Hidrolojik afetlerle ilişkili risk algısı ve hazırlık ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Hydrological disaster-related risk perception and preparedness scale: A scale development study
NURDAN DİZDAR
Doktora
Türkçe
2026
Kamu YönetimiGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURÇİN KÜÇÜK KENT
- Toplu beslenme hizmetlerinde çalışanların afet bilinci algı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the disaster awareness perception levels of workers in public nutrition services
SULTAN YILDIRIM TUTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÜNEŞ BAYIR
- Burdur ilindeki hastanelerde görev yapan sağlık personellerinin afete hazırlık ve inanç düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of disaster preparedness and belief levels of health personnel working in hospitals in Burdur province
KENAN ERDİNÇ AYTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSağlık ve Biyomedikal Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MÜMİN POLAT