Türk romanında üçleme biçiminin anlatısal işleviKemal Tahir, Yaşar Kemal ve Adalet Ağaoğlu romanlarındatarih, toplum ve birey
The narrative function of the trilogy form in the Turkish novelhistory, society and the individual in the novels of Kemal Tahir, Yaşar Kemal and Adalet Ağaoğlu
- Tez No: 1011689
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE MELDA ÜNER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türk edebiyatındaki üçleme romanları, tarihsel, toplumsal ve düşünsel deneyimin zamana yayılan bir bütünlük içinde inşa edilmesini mümkün kılan özgül bir anlatı formu olarak incelemektedir. Çalışmanın amacı, üçleme romanın Türk edebiyatındaki işlevini, konu birlikteliği ya da romanlar arası devamlılıkla sınırlı kalmadan, anlatı sürekliliği, kurgu mantığı ve bilinç inşası bağlamında değerlendirmektir. Tezin kuramsal çerçevesi, üçlü yapının yalnızca romana özgü olmadığını, mitolojik anlatılardan görsel sanatlara ve sinemaya uzanan geniş bir estetik ve düşünsel gelenek içinde anlam kazandığını ortaya koymaktadır. Bu gelenek içerisinde roman, üçlemenin düşünsel yükünü en ayrıntılı biçimde taşıyabilen anlatı alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede, çalışmada, Kemal Tahir'in Esir Şehir üçlemesi (Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yol Ayrımı), Yaşar Kemal'in Dağın Öte Yüzü üçlemesi (Ortadirek, Yer Demir Gök Bakır, Ölmez Otu) ve Adalet Ağaoğlu'nun Dar Zamanlar üçlemesi (Ölmeye Yatmak, Bir Düğün Gecesi, Hayır…) karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu üçleme örnekleri, Türk romanında tarihsel bilinç, kolektif deneyim ve bireysel bilinç gibi farklı anlatı yönelimlerini temsil etmeleri bakımından ele alınmıştır. Çalışmada izlenen yöntem, her üçleme için tarihsel ve toplumsal bağlamla başlamakta, öne çıkan meselelerin çözümlemesiyle derinleşmekte, kurgu mantığının değerlendirilmesiyle tamamlanmaktadır. Bu yaklaşım, üçlemenin yalnızca ne anlattığını değil, nasıl bir anlatı stratejisiyle kurulduğunu görünür kılmayı amaçlamaktadır. Tezin ulaştığı sonuçlar, Türk edebiyatında üçlemelerin yaygın bir gelenek oluşturmadığını, tekil romanın düşünsel yükü taşımakta yetersiz kaldığı bazı kırılma anlarında ortaya çıkan önemli bir anlatı biçimi olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle tez, üçleme romanları, tarihsel bilinci aşamalı biçimde inşa eden bir anlatı formu olarak değerlendirmekte ve Türk romanı üzerine yapılacak çalışmalara bütünlüklü bir okuma zemini sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines trilogy novels in Turkish literature as a specific narrative form that makes it possible to construct historical, social, and intellectual experiences within a holistic framework spanning time. The aim of the study is to evaluate the function of the trilogy novel in Turkish literature not only in terms of thematic unity or continuity between novels, but also in the context of narrative continuity, narrative logic, and the construction of consciousness. The theoretical framework of the thesis reveals that the trilogy structure is not unique to the novel, but gains meaning within a broad aesthetic and intellectual tradition extending from mythological narratives to visual arts and cinema. Within this tradition, the novel stands out as one of the narrative domains that can carry the intellectual weight of the trilogy in the most detailed way. Within this framework, the study comparatively examines Kemal Tahir's Esir Şehir trilogy (Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yol Ayrımı), Yaşar Kemal's Dağın Öte Yüzü trilogy (Ortadirek, Yer Demir Gök Bakır, Ölmez Otu), and Adalet Ağaoğlu's Dar Zamanlar trilogy (Ölmeye Yatmak, Bir Düğün Gecesi, Hayır…). These trilogies are examined in terms of their representation of different narrative orientations in Turkish novels, such as historical consciousness, collective experience, and individual consciousness. The method followed in the study begins with the historical and social context for each trilogy, deepens with the analysis of the prominent issues, and concludes with the evaluation of the narrative logic. This approach aims to render visible not only what the trilogy tells, but also how it is constructed with a narrative strategy. The conclusions reached in the thesis show that trilogies do not constitute a widespread tradition in Turkish literature, but are an important narrative form that emerges at certain turning points where the single novel is insufficient to carry the intellectual weight. In this respect, the thesis evaluates trilogy novels as a narrative form that gradually constructs historical consciousness and aims to provide a holistic reading foundation for studies on the Turkish novel.
Benzer Tezler
- Çağdaş Türk edebiyatında ütopya
Başlık çevirisi yok
NURETTİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT KAVCAR
- Bilinç akışı tekniğinin İrlanda ve Türk edebiyatındaki yansımaları
Reflections of stream of consciousness technique in Irish and Turkish literature
BATU EVREN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Karşılaştırmalı EdebiyatYeditepe ÜniversitesiKarşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDİHA GÖBENLİ KOÇ
- Nöro-roman ve Serkan Karaismailoğlu'nun Romanları
Neuro-novel and novels of Serkan Karaismailoğlu
AYLİN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN OLPAK KOÇ
- Edebiyat sosyolojisi bağlamında Kemal Tahir'de aydın kimliği: Esir Şehir üçlemesi örneği
The intellectual identity in Kemal Tahir in the context of sociology of possibility: The example of Esir Şehir üçlemesi
CAN ÇELİKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS SUCU
- Kemal Tahir'in üçleme romanlarında“insan”
“Kuman”in Kemal Tahir's trilogies
OSMAN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPAY GEZER