MENA ülkelerinde makroekonomik değişkenlerin karbon emisyonu üzerindeki etkisi-Enflasyona duyarlılığın araştırılması
The effects of macroeconomic variables on carbon emissions in MENA countries- An analysis of inflation sensitivity
- Tez No: 1011690
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, MENA ülkelerinde enflasyonun gölgesinde karbon emisyonlarının belirleyicileri analiz edilmiştir. Çalışmada ekonomik büyüme, doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY), işsizlik oranı, ticaret hacmi ve enflasyon değişkenlerinin karbon emisyonları üzerindeki etkileri, 2000–2023 dönemi için panel veri yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Enflasyon değişkeni, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) deflatörü ve Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) olmak üzere iki farklı gösterge çerçevesinde değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, ekonomik büyümenin karbon emisyonlarını artırdığını; ancak belirli bir gelir düzeyine ulaşıldıktan sonra çevresel bozulmanın azalma eğilimine girdiğini göstermektedir. Bu bulgu, Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezini desteklemektedir. Ayrıca, DYSY'nin karbon emisyonlarını artırdığı tespit edilmiş olup, elde edilen sonuç Kirlilik Sığınağı Hipotezi ile uyumlu bulunmuştur. Ticaret hacminin ise teknoloji transferi ve enerji verimliliği kanalları aracılığıyla karbon emisyonlarını azaltıcı yönde etkide bulunduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, işsizlik oranı değişkeninin her iki modelde de istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, işsizlik ile çevresel bozulma arasında ters yönlü bir ilişki öngören Çevresel Phillips Eğrisi yaklaşımının MENA ülkeleri açısından geçerli olmadığını göstermektedir. Enflasyon değişkenlerine ilişkin bulgular hem GSYİH deflatörü hem de TÜFE'nin karbon emisyonlarını artırıcı etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, TÜFE'nin etkisinin daha güçlü olması, tüketim temelli fiyat artışlarının çevresel bozulmayı daha fazla artırdığını göstermektedir. Yüksek enflasyon ve makroekonomik istikrarsızlık dönemlerinde çevre dostu yatırımların ertelenmesi, temiz teknoloji kullanımının sınırlanması ve enerji yoğun üretim süreçlerinin devam etmesi, karbon emisyonlarının artmasına neden olabilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the determinants of carbon emissions in MENA countries under the shadow of inflation. The effects of economic growth, foreign direct investment (FDI), unemployment rate, trade volume, and inflation variables on carbon emissions were examined for the period 2000–2023 using panel data analysis. Inflation was evaluated through two different indicators: the Gross Domestic Product (GDP) deflator and the Consumer Price Index (CPI). The findings reveal that economic growth increases carbon emissions; however, after a certain income level is reached, environmental degradation tends to decline. This result supports the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis. In addition, FDI was found to increase carbon emissions, and this finding is consistent with the Pollution Haven Hypothesis. Trade volume, on the other hand, was determined to reduce carbon emissions through technology transfer and energy efficiency channels. In contrast, the unemployment rate variable was not found to have a statistically significant effect in either model. This finding indicates that the Environmental Phillips Curve approach, which suggests an inverse relationship between unemployment and environmental degradation, is not valid for MENA countries. The results regarding inflation variables demonstrate that both the GDP deflator and CPI have an increasing effect on carbon emissions. However, the stronger impact of CPI indicates that consumption-based price increases contribute more significantly to environmental degradation. During periods of high inflation and macroeconomic instability, the postponement of environmentally friendly investments, the limited use of clean technologies, and the continuation of energy-intensive production processes may lead to an increase in carbon emissions.
Benzer Tezler
- Financial resilience of conventional versus participation banking: Evidence from macro stress testing approach and risk spillovers analysis
Konvansiyonel bankacılık ve katılım bankacılığının finansal dayanıklılıklarının karşılaştırılması: Makro stres testi ve risk yayılımı analizi yaklaşımları
HUZEYFE ZAHİT ATAN
- Katılım bankalarının finansal performansı üzerinde etkili olan değişkenlerin belirlenmesi: Gelişen ve gelişmekte olan ülkeler üzerine bir uygulama
Determining the variables affecting financial performance of participation banks: An application on developing and emerging countries
ONUR DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeİstanbul ÜniversitesiPara Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SABRİ TOPAK
- Arap Baharı'nın bazı MENA ülkelerindeki işsizlik oranı üzerine etkisi
Analysis of the impact of the Arab Spring on the rate of unemployment in some MENA countries
ESRA BETÜL CENGİZ KARAHALİL
- Impact of foreign direct investment of multination corporation on macroeconomic variables on Iraq economy: A comparison with selected Middle East and North African (MENA) countries
Çokuluslu işletmelerin doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Irak ekonomisinin makro ekonomik değişkenleri üzerine etkisi: Seçilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkeleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz
LAWHEDH KHALEEL IBRAHIM
Doktora
İngilizce
2021
İşletmeTürk Hava Kurumu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN GÜZEL
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH EKİNCİ
- Girişimcilik temelinde alternatif bir finansman modeli olan kitle fonlaması ve Türkiye'deki yatırımcılarına yönelik bir araştırma
Crowdfunding as an alternative financial model based on entrepreneurship and an investigation for investors in Turkey
FARUK ŞAHAP