Üs politikası çerçevesinde Türkiye'nin deniz aşırı konuşlanma stratejisi: Katar örneği
Turkey's overseas deployment strategy within the framework of base politics: The case of Qatar
- Tez No: 1011695
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VAHİT GÜNTAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Askeri üsler, Katar, Türkiye, Uluslararası güvenlik, Üsler, Military bases, Qatar, Türkiye, International security, Bases
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üs kavramı tarihsel süreçte büyük imparatorlukların, günümüzde ise devletlerin etki kapasitelerini artırma gayelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan uygulama araçlarından birisidir. Peloponez Savaşları'na uzanan bir geçmişe sahip olan üsler, sömürgecilik/kolonicilik şeklinde uygulama alanı bulmuş, günümüzde ise hegemonya sisteminin bir yansıması olarak mevcudiyetini sürdürmektedir. Günümüz uluslararası ilişkiler sistemi küresel aktörlerin yanında Türkiye gibi orta ölçekli güçlerin de üs politikası yürüttüğü bir sisteme evrilmiştir. Bugün Türkiye gerek BM gerekse NATO misyonlarına aktif katılımın yanında terörle mücadele ve savunma iş birliği anlaşmaları kapsamında denizaşırı üs faaliyeti de icra eder duruma gelmiştir. Bu durum, dış politik dönüşümlerin yanında Türkiye'nin artan askeri-politik etkisiyle de yakından ilgilidir. Bu anlamda Türkiye'nin, ilk olarak Katar ile başlayan denizaşırı üs politikası, takip eden süreçte Somali, Libya, Azerbaycan ve günümüzde son olarak Suriye'de icra edilen konuşlanma faaliyetleri ile gelişim göstermiştir. Ancak Türkiye'nin üs politikasını küresel aktörlerin tek taraflı kazancı esas alan hegemon üs ilişkilerinden ayıran önemli farklılıklar bulunmaktadır. Nitekim Türkiye, yukarıda bahsedilen ülkeler ile olan ilişkilerinde de görüldüğü üzere tek taraflı kazanç yerine karşılıklı kazanç stratejisini esas alan bir yaklaşım ile alternatif bir model ortaya koymuştur. Çalışmada Türkiye'nin üs politikası yaklaşımı aynı zamanda ilgili ülkeler nezdinde bir istikrar aracı şeklinde kendisini göstermektedir. Türkiye'nin üs politikasına yönelik bu alternatif yaklaşımı, muhatap ülkelerin haricinde Türkiye ile iş birliği geliştirme gayesinde olan üçüncü ülkeler nezdinde de teşvik edici olmaktadır. Bu durum Türkiye'nin dış politik etkinliğine katkı sağlarken, bölgesel ve küresel anlamda yükselen bir aktör olarak ortaya çıkmasına da aracılık etmektedir.
Özet (Çeviri)
The concept of the military base is one of the instruments that emerged as a result of the ambitions of great empires throughout history—and of states today—to expand their spheres of influence. Bases, which date back to the Peloponnesian Wars, found practical expression in the form of colonialism, and today continue to exist as a reflection of the hegemonic systems maintained by global actors. The contemporary international relations system has evolved into one in which not only global powers but also medium-sized states such as Turkey pursue base policies. Today, Turkey has reached a point where, in addition to its active participation in UN and NATO missions, it also conducts overseas base operations within the framework of counterterrorism efforts and defense cooperation agreements. This development is closely linked not only to transformations in Turkish foreign policy but also to Turkey's growing military‑political influence. In this regard, Turkey's overseas base policy—initiated first with Qatar—has expanded over time through deployments in Somalia, Libya, Azerbaijan, and most recently Syria. However, Turkey's base policy differs significantly from the hegemonic base relationships of global actors, which are typically grounded in unilateral gain. As seen in its relations with the countries mentioned above, Turkey has put forward an alternative model based on a strategy of mutual benefit rather than one‑sided advantage. In this study, Turkey's approach to base policy also appears as an instrument of stability in the countries concerned. This alternative approach not only shapes Turkey's relations with host nations but also serves as an incentive for third countries seeking to develop cooperation with Turkey. While this contributes to Turkey's effectiveness in foreign policy, it also facilitates its emergence as a rising actor at both regional and global levels.
Benzer Tezler
- Gemlik limanlarının lojistik performansının Türkiye'nin uluslararası ticaretteki yerine katkısı
The logistics performance of gemlik ports contributes to Turkey's place in international trade
SÜLEYMAN ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
EkonomiBursa Teknik ÜniversitesiUluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇE ÇİÇEK CEYHUN
- Clımate-responsıve coastal spatıal plannıng: Frameworks for maınstreamıng adaptatıon strategıes ın kadıköy/türkiye
İklime duyarlı kıyı mekânsal planlaması: Türkiye Kadıköy'de adaptasyon stratejilerinin çerçevesinin belirlenmesi
GAMZE KAZANCI
Doktora
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE AHU GÜLÜMSER
PROF. DR. JOÃO PEDRO COSTA
- Saray (Tekirdağ) ve Pınarhisar (Kırklareli) kömürlerinin sülfür ve iz element içeriğinin kökeni ve kömürlerin çevresel etkisinin hidrojeokimyasal açıdan değerlendirilmesi
The origin of the sulfur and trace elements of the Saray (Tekirdağ) and Pinarhisar (Kirklareli) coals and evaluation of environmental effects on hydrogeochemistry
CEMİLE ERARSLAN
Doktora
Türkçe
2018
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL ÖRGÜN TUTAY
- Avrupa Birliği uyum sürecinde Türkiye'de konteyner taşımacılığı ve limanların ekonomideki yeri
The importance of the sea route container transportation and the harbours in terms of ecomony through the period of the negotiations
ATACAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. JALE YALINPALA ÇOKGEZEN
- Effects of the re-admission agreements on transit countries and irregular illegal immigrants: Turkey
Geri kabul anlaşmalarının transit ülkeler ve düzensiz yasadışı göçmenler üzerine etkisi: Türkiye
HATİCE DENİZ KAÇMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM HAKİM