Matrah artırımı uygulamalarının vergi gelirleri üzerindeki etkisi
The impact of tax base increase practices on tax revenues
- Tez No: 1011729
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NAZLI KEYİFLİ ŞENTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye ve Mali Yönetim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Vergi, kamu hizmetlerinin finansmanında temel kaynak olup, gelir, harcama ve servet üzerinden alınan türleriyle mali sistemin omurgasını oluşturmaktadır. Ancak tarihsel süreçte devlet ile mükellefler arasında vergi yükü kaynaklı uyuşmazlıklar ortaya çıkmış, bu durum vergiye gönüllü uyumu azaltarak kayıt dışı ekonominin büyümesine ve vergi adaletinin zedelenmesine neden olmuştur. Artan kamu harcamaları, bütçe açıkları ve borçlanma gereksinimi gibi mali baskılar altında devletler, vergi gelirlerini artırmaya yönelik çeşitli politika araçlarına başvurmakta; bu araçlardan biri olan matrah artırımı, hem kamu gelirlerini artırma hem de vergilemede eşitliği sağlama amacı taşımaktadır. Bu çalışma, devletlerin kamusal faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından kritik öneme sahip olan vergi gelirlerinin etkinliği bağlamında matrah artırımı uygulamasını incelemektedir. Çalışmanın birinci bölümünde matrah artırımı kavramı ve bu kavramla ilgili diğer kavramlar ile matrah artırımının önemi, amacı, avantaj ve dezavantajları, mali ve ekonomik yansımaları açıklanmıştır. İkinci bölümde matrah artırımı yasalarına değinilerek uygulamanın nasıl yürürlüğe konulduğu, önceki uygulamalarla olan benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise yapısal VAR yöntemi ile matrah artımının kamu gelirleri üzerindeki etkisi ekonometrik olarak saptanmaya çalışılmıştır. Bu yöntemde vergi denetimi oranı, hakim başına düşen dosya sayısı, işsizlik oranı, kamu kesimi borçlanma gereği gibi önemli değişkenler kullanılmıştır.
Özet (Çeviri)
Tax constitutes the primary source of financing for public services and forms the backbone of the fiscal system through its types levied on income, expenditure, and wealth. However, throughout the historical process, disputes arising from the tax burden between the state and taxpayers have emerged, leading to a decline in voluntary tax compliance, the expansion of the informal economy, and a deterioration of tax justice. Under increasing fiscal pressures such as rising public expenditures, budget deficits, and borrowing requirements, governments resort to various policy instruments to enhance tax revenues; one of these instruments, tax base increase (matrah artırımı), aims both to raise public revenues and to ensure equity in taxation. This study examines the practice of tax base increase within the context of the efficiency of tax revenues, which are of critical importance for sustaining public activities. In the first chapter of the study, the concept of tax base increase and related concepts are explained, along with its importance, objectives, advantages and disadvantages, as well as its fiscal and economic implications. The second chapter addresses the legal frameworks of tax base increase, examining how the practice is enacted and highlighting its similarities and differences compared to previous implementations. In the third chapter, the impact of tax base increase on public revenues is analyzed econometrically using the Structural VAR method. In this analysis, key variables such as the tax audit rate, the number of cases per judge, the unemployment rate, and the public sector borrowing requirement are employed.
Benzer Tezler
- Türkiye'de vergi denetiminin etkinliği kapsamında dolaylı ve dolaysız vergilerin incelenmesi ve öneriler
Investigation of direct and indirect taxes covered by the effectiveness of tax audits and recommendations in Turkey
SERKAN GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Maliyeİstanbul Arel Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DALOĞLU
- Türkiye'deki vergi affı uygulamalarına vergi müfettişlerinin bakış açısı
Perspectives of tax inspectors on tax amnesty practices in Turkey
SAMED AKDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MaliyeTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH BARIŞ
- Vergi Hukukunda matrah artırımı ve sonuçları
Base increase and its results in Tax Law
ARİF TUYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hukukİstanbul ÜniversitesiMali Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDEM ATEŞAĞAOĞLU
- Vergilendirme ilkeleri açısından matrah artırımı incelemesi
Analysis of base increase in terms of taxation principles
AYŞE NUR GÖVDERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MaliyeSüleyman Demirel ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK GÖZE KAYA
- Türkiye'de matrah artırımının uygulanması ve analizi
Application and analysis of tax base increment in Turkey
HAKAN ÖZDEMİR