Mahalle ölçeğinde çoklu iklim risk değerlendirme yönteminin geliştirilmesi: Bursa örneği
Development of a multi risk assessment method at the neighborhood level: Bursa study
- Tez No: 1011787
- Danışmanlar: PROF. DR. SABAHATTİN SIDDIK CİNDORUK, DOÇ. DR. ABDULLAH AKBAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, kentsel alanlarda giderek artan ve birbiriyle etkileşimli iklim değişikliği kaynaklı risklerin bütüncül biçimde değerlendirilmesi ve yerel ölçekte dirençliliğin artırılması için bilimsel bir karar destek çerçevesi sunmayı amaçlamaktadır. Geliştirilen çoklu tehlike risk analizi modeli; aşırı yağış, aşırı sıcaklık ve kuraklık tehlikelerini maruziyet ve sosyal kırılganlık bileşenleriyle birlikte ele alarak kentlerin risk profilini mekânsal olarak ortaya koymuştur. Analizde Copernicus İklim Veri Deposu'ndan temin edilen, istatistiki ölçek küçültme yöntemiyle 1×1 km çözünürlüğe indirilen ERA5 yeniden analiz verileri kullanılmıştır. Böylece yerel ölçekte iklim değişimlerinin değerlendirmeye dâhil edilmesi ve mahalleler arası risk dağılımlarının belirlenmesi sağlanmıştır. Maruziyet göstergesi olarak mahalle ölçeğinde konut sayısı kullanılmış, kırılganlık analizinde sosyal kırılganlığa odaklanılmıştır. Tehlike, maruziyet ve kırılganlık bileşenleri normalize edilmiş; sosyal kırılganlık verileri ise temel bileşen analiziyle ağırlıklandırılmıştır. Bursa örneğinde elde edilen bulgular, hızlı kentleşme, sanayi yoğunluğu ve nüfus artışı nedeniyle kentin iklim etkilerine karşı daha kırılgan hâle geldiğini göstermektedir. Riskin, sıcaklık, yağış ve kuraklığın eş zamanlı ve ardışık etkileri, maruz kalan yerleşim alanlarının büyüklüğü ve hanelerin uyum kapasitesiyle şekillendiği görülmüştür. Yoğun kentleşmiş bölgelerde geçirimsiz yüzeyler ve kentsel ısı adası sıcaklık riskini artırırken, aşırı yağışlar yüzey akışını hızlandırarak altyapı ve drenaj üzerinde baskı oluşturmaktadır. Kuraklık ise su kaynakları üzerindeki baskıyı güçlendirmektedir. Bu tehlikelerin aynı mekânda çakışması riskin sürekliliğini artırmakta ve riskin kent merkezlerinde yoğunlaştığı gözlenmektedir. Bu çalışma kapsamında geliştirilen model yaklaşımı esnek ve farklı kentlere uyarlanabilir nitelikte olup, planlama, altyapı önceliklendirmesi ve doğa temelli çözümlerin uygulanması için bir karar destek aracı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to present a scientific decision-support framework for the assessment of increasingly prevalent and interrelated climate change–induced risks in urban areas and for enhancing resilience at the local scale. The developed multi-hazard risk analysis model spatially reveals the risk profiles of cities by jointly considering extreme precipitation, extreme temperature, and drought hazards together with exposure and social vulnerability components. The analysis employs ERA5 reanalysis data obtained from the Copernicus Climate Data Store, statistically downscaled to a 1×1 km resolution, thereby enabling the inclusion of local scale climate variations and the identification of neighborhood level risk distributions. Housing stock in neighborhood level was used as the exposure indicator, while the vulnerability analysis focused on social vulnerability. Hazard, exposure, and vulnerability components were normalized, and social vulnerability indicators were weighted through principal component analysis. The findings from the case of Bursa indicate that rapid urbanization, industrial concentration, and population growth have increased the city's vulnerability to climate impacts. Risk is shaped by the simultaneous and sequential effects of heat, precipitation, and drought, the spatial extent of exposed residential areas, and households' adaptive capacity. In densely urbanized areas, impervious surfaces and the urban heat island effect exacerbate heat-related risks, while extreme precipitation accelerates surface runoff, placing pressure on infrastructure and drainage systems. Drought further intensifies stress on water resources. The spatial overlap of these hazards increases the persistence of risk, with risk observed to be concentrated in urban centers. The model approach developed within this study is flexible and adaptable to different cities, providing a decision-support tool for urban planning, infrastructure prioritization, and the implementation of nature based solutions.
Benzer Tezler
- Evaluating the impacts of integrated greenery on district-scale sustainability and energy efficiency using a scenario-based indicator approach
Senaryo temelli gösterge yaklaşımıyla entegre yeşil alanların mahalle ölçeğinde sürdürülebilirlik ve enerji verimliliğine etkilerinin değerlendirilmesi
SAFA SAGER NIMER HAMMOUDEH
Doktora
İngilizce
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SÖZER
- Kırsal mirasın korunmasının kırılganlığı üzerine: Dikili-Yahşibey Köyü örneği
On the fragility of rural heritage conservation: The case of Dikili-Yahşibey Village
TUĞÇE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAKİNE YILDIZ SALMAN
- Çorum kent merkezindeki yeşil alanların nicelik ve nitelik açısından değerlendirilmesi
Evaluation of çorum city in terms of quality and quantity of green space in the city center
ALEV ÖZDİNDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN
- Kentsel yerelleşme girişimi bağlamında sürdürülebilir ekolojik mahalle değerlendirme modeli önerisi
Sustainable ecological neighborhood evaluation model proposal in the context of urban localization initiative
ESRA ŞENTÜRK
Doktora
Türkçe
2026
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER KART AKTAŞ
- Kentsel yapılı çevre ve sosyoekonomik özelliklerin enerji tüketimi üzerindeki etkisi; Ankara ve Dublin örnekleri
The effects of urban built environment and socioeconomic characteristics on energy consumption: the cases of Ankara and Dublin
ASLI HAVLUCU OĞUZ
Doktora
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECİBE AYDAN SAT