Geri Dön

Bipolar bozukluk hastalarında bilişsel yanlılık ve üstbilişsel işlevlerin klinik seyir ve işlevsellik ile ilişkisi

The association of cognitive biases and metacognitions with clinical course and functioning in patients with bipolar disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1011786
  2. Yazar: FULYA ÖZMEN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. FARUK KURHAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Üstbiliş, Bilişsel Yanlılık, İşlevsellik, Klinik Seyir, Bipolar Disoerder, Metacognition, Cognitive biases, Functioning, Clinical Course
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, remisyon dönemindeki bipolar bozukluk tanılı hastalarda işlevsiz üstbilişsel inançlar ve bilişsel yanlılıklar ile bunların klinik seyir ve işlevsellikle ilişkisini araştırmak, ayrıca bu ilişkileri psikotik özellikli atak öyküsü bağlamında da incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi, DSM-5 tanı kriterlerine göre bipolar tanısı konulmuş, en az üç aydır remisyonda olan 70 hastadan oluşmaktadır. Psikotik semptom öyküsünün bilişsel örüntülere etkisini değerlendirmek amacıyla, hasta grubundaki psikotik belirtili duygudurum atak öyküsü olan 39 ve olmayan 31 hasta da ayrı iki grup şeklinde alınarak karşılaştırılmıştır. Bilişsel alanı ölçmek amacıyla, katılımcılar tarafından doldurulan Üstbiliş Ölçeği (MCQ-30), Davos Bilişsel Yanlılıkları Değerlendirme Ölçeği (DACOBS), Psikozda Bilişsel Yanlılıklar Anketi (CBQp) kullanılmıştır. Katılımcıların işlevsellik değerlendirmesi Global Değerlendirme Ölçeği (GAF) ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (FAST) ile, duygudurum değerlendirmesi ise Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAMD) ile araştırmacı klinisyen tarafından doldurularak yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların MCQ-30 toplam puanlarının hem CBQp (r=0,417) hem de DACOBS (r=0,523) toplam puanlarıyla pozitif ilişkili olduğu görülmüştür (tümü p<0,001). Üstbiliş ve bilişsel yanlılık ölçek toplam puanları arttıkça GAF puanının azaldığı gözlenmiştir. Alt ölçekler düzeyindeki karşılaştırmalarda, düşünceleri kontrol ihtiyacı, sonuca atlama ve tehdide dikkatin FAST'ın özerklik alt ölçeği ile pozitif, GAF ile negatif ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca, düşünceleri kontrol ihtiyacı, felaketleştirme ve dışsal atıfın işlevsellik ölçek puanlarıyla regresyon analizlerinde de anlamlı ilişkilendiği görülmüştür. Psikotik belirti öyküsü olan ve olmayan gruplar arasındaki karşılaştırmalarda, CBQp'nin ikili düşünme alt boyutu puanlarının psikotik belirtili atak öyküsü olmayan grupta daha yüksek olması (p=0,026) dışında, diğer bilişsel alan ölçekleri açısından gruplar arasında fark görülmemiştir. Klinik gidiş bağlamında, MCQ-30'un düşünceleri kontrol ihtiyacı alt ölçeği ile depresif atak hızı arasında (r= 0,255, p=0,033) ve CBQp'nin ikili düşünme alt ölçeği ile toplam atak hızı arasında (r= 0,240, p=0,045) negatif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Bilişsel değişkenlerin de dahil edildiği regresyon analizlerinde, eğitim süresindeki artışla FAST puanında anlamlı azalma (B= 1,162, p=0,001), GAF puanında ise anlamlı artış (B=0,787, p=0,034) gözlenmiştir. Ayrıca, YMRS puanını belirleyen en güçlü bilişsel değişkenin sonuca atlama yanlılığı olduğu belirlenmiştir (B=0,174; p=0,002; %95GA: 0,066-0,281). Sonuç: Bu çalışmada, remisyon dönemindeki bipolar bozukluk hastalarında işlevsiz üstbilişsel inançlar ve bilişsel yanlılıklar arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler saptanmış ve bu bilişsel örüntülerin düşük düzey işlevsellik ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bulgular, mevcut bilişsel davranışçı ve metabilişsel terapi yaklaşımlarında, üstbiliş alt boyutlarının detaylı ele alınmasının faydalı olacağını düşündürmektedir. Bu bağlamda özellikle, düşünceleri kontrol ihtiyacı, felaketleştirme, dışsal atıf ve sonuca atlama eğilimlerinin özellikle hedeflenebileceğine işaret etmektedir. Ayrıca, bilişsel yanlılıklara yönelik müdahale modüllerinin de geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study was to investigate disfunctional metacognitive beliefs and cognitive biases in patients with bipolar disorder in remission period and to examine their relationships with the clinical course and functioning. In addition, the study was designed to explore these relationships in the context of a history of affective episodes with psychotic features. Material and Methods: The study sample consisted of 70 patients diagnosed with bipolar disorder according to the DSM-5 criteria, who were in remission for at least three monts. In order to assess the effect of of the history of psychotic symptoms on cognitive patterns, the patient group was divided into two subgroups: 39 patients with a history of psychotic episodes and 31 patients without and compared. The Metacognitions Questionnaire-30 (MCQ-30), the Davos Assessment of Cognitive Biases Scale (DACOBS) and the Cognitive Biases Questionnaire for Psychosis (CBQp) were complated by participants to evaluate the cognitive domain. Participants' functional assessment was performed by clinician using the Global Assessment of Functioning (GAF) and the Functioning Assessment Short Test (FAST), while their mood was assessed by clinician using the Young Mania Rating Scale (YMRS) and the Hamilton Depression Rating Scale (HAMD). Results: It was found that participants' total MCQ-30 scores were positively correlated with both total CBQp (r=0,417) scores and total DACOBS (r=0,523) scores (all p<0,001). It was observed that as the total scores of metacognition and cognitive bias scales increased, the GAF score decreased. In comparissons at the subscale level, it was found that need to control thoughts, jumping to conclusions and attention to threat were positively correlated with the autonomy subscale of the FAST and negatively correlated with the GAF. Furthermore, the need to control thougts, catastrophising and external attribution was found to be significantly associated with functioning scale scores in regression analyses. In comparisions between groups with and without a history of psychotic symptoms, no differences were observed between the groups in terms of the other cognitive domain sclaes, apart from the fact that scores on the CBQp dichotomous thinking subscale were higher in the group without a history of psychotic episodes (p=0,026). In the context of clinical course, significant negative correlations were found between the need to controls thoughts subscale of MCQ-30 and the rate of depressive episodes (r= 0,255, p=0,033) and between the dichotomous thinking subscale of the CBQp and the total episode rate (r= 0,240, p=0,045). In regression analyses that included cognitive variables, a significant decrease in FAST scores (B= 1,162, p=0,001) and significant increase in GAF scores (B=0,787, p=0,034) were observed with an increase in years of education. In addition, the strongest cognitive determining of the YMRS score was the tendency to jumping to conclusions (B=0,174; p=0,002; %95GA: 0,066-0,281). Conclusion: In this study, significant positive correlations were found between dysfunctional metacognitive beliefs and cognitive biases in patients with bipolar disorder in remission, and it was demonstrated that these cognitive patterns are associated with decreased levels of functioning. The findings suggest that it would be beneficial to address the subscales of metacognition in greater detail within existing cognitive behavioural therapy and metacognitive therappy approaches. In this context, it is pointed to that need to control thoughts, catastrophising, external attribution and jumping to conclusions can be specifically targeted. The study also indicates that intervention modules targeting cognitive biaeses need to be developed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    939857

    Bipolar bozuklukta bilişsel yanlılık örüntüleri: Klinik seyir, işlevsellik ve psikotik-benzeri yaşantılarla ilişkileri

    Cognitive bias patterns in bipolar disorder: Relationships with clinical course, functionality, and psychotic-like experiences

    KHALIDA RUSTAMLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT İLHAN ATAGÜN

  2. Tez No

    653347

    İleri yaştaki bipolar bozukluk hastalarının gereksinimlerinin belirlenmesi

    Assessment of needs of elderly patients with bipolar disorder

    ÖZLEM KUMAN TUNÇEL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN YARGUCU ZİHNİ

  3. Tez No

    975689

    Bipolar bozukluk hastalarında zihin gezinmesi, dürtüsellik, duygu düzenleme ve bilişsel işlevler

    Mind-wandering, impulsivity, emotion regulation, and cognitive functions in patients with bipolar disorder

    MERVE ŞULE YILDIRIM SORKULU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YAVUZ YILMAZ

    DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM BOSTAN BENDAŞ

  4. Tez No

    311155

    Bipolar bozukluk ile erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hastalarında mr spektroskopi bulguları ve bilişsel işlevler açısından farklılıklar

    Mr spectroscopic findings in adults with bipolar disorder and attention deficit hyperactivity disorder and differences with regard to cognitive functions

    MUHARREM EFE

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    PsikiyatriPamukkale Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. NALAN KALKAN OĞUZHANOĞLU

  5. Tez No

    616682

    Remisyonda bipolar bozukluk tip 1 hastalarında bilişsel çarpıtmalar

    Cognitive distortions in patients with bipolar i disorder in remission

    GÜNEŞ ÖZYILDIZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikolojiÇağ Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER ÇAKMAK

Geri Dön