Toplu beslenme sistemi çalışanlarının sürdürülebilir beslenme davranışları, diyet kalitesi ve diyetin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of sustainable nutritional behaviors, diet quality, and environmental impacts of diet among employees in mass food service systems
- Tez No: 1011800
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NİLGÜN SEREMET KÜRKLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, sürdürülebilir gıda okuryazarlığı, sağlıklı yeme indeksi, karbon ayak izi, su ayak izi, sürdürülebilir beslenme, mediterranean diet, sustainable food literacy, healthy eating index, carbon footprint, water footprint, sustainable nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada toplu beslenme sistemi (TBS) çalışanlarının sürdürülebilir beslenme davranışları, Akdeniz diyetine uyumları, sürdürülebilir gıda okuryazarlığı durumları ve diyet kaynaklı su ve karbon ayak izlerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, Antalya'da bulunan bir grup otelin yiyecek-içecek departmanında görev yapan 222 gönüllü çalışan ile yürütülmüştür. Çalışmada veriler yüz yüze anket ile toplanmış; Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği, Sürdürülebilir Gıda Okuryazarlığı Ölçeği ve Su Ayak İzi Hesaplayıcısı kullanılmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve bel çevresi) alınmış, besin tüketim durumları 3 günlük besin tüketim kaydı ile değerlendirilmiş ve elde edilen veriler doğrultusunda Sağlıklı Yeme İndeksi-2020 (SYİ-2020) ve karbon ayak izi hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,53±9,81 yıl olup Akdeniz diyetine uyum genel olarak düşüktür. MEDAS ve SYİ-2020 puanları cinsiyete göre farklılık göstermemiş (p>0,05) olup diyet kalitesi çoğunlukla“geliştirilebilir”düzeydedir. Sürdürülebilir beslenme davranışları benzer bulunurken (p>0,05), sürdürülebilir gıda okuryazarlığı erkeklerde daha yüksektir (p<0,05). Su ve karbon ayak izi erkeklerde daha yüksek olmasına rağmen fark anlamlı değildir (p>0,05). Et tüketimi karbon ayak izinin temel belirleyicisi olup, gıda tüketimi su ayak izinin büyük kısmını oluşturmaktadır. Sürdürülebilir beslenme davranışları, gıda okuryazarlığı (r=0,438) ve Akdeniz diyeti uyumu (r=0,360) ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: TBS çalışanlarında sürdürülebilir beslenme davranışları, Akdeniz diyeti uyumu ve gıda okuryazarlığı orta düzeydedir; bu değişkenler bilgi ve diyet modeli ile ilişkili olup çevresel etkilerle doğrudan örtüşmemektedir. TBS çalışanlarının gıda okuryazarlığı düzeyinin artmasının sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarını benimsemesinde olumlu etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Bu konularda verilecek eğitimlerin sağlığın geliştirilmesine katkı sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the sustainable eating behaviors, adherence to the Mediterranean diet, and sustainable food literacy levels of food service system (FSS) employees, as well as their diet-related water and carbon footprints, and to evaluate the relationships among these variables. Methods: The study was conducted with 222 volunteer employees working in the food and beverage department of a hotel group in Antalya. Data were collected through face-to-face questionnaires, and the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, Sustainable Food Literacy Scale, and Water Footprint Calculator were used. Anthropometric measurements (body weight, height, and waist circumference) were obtained. Dietary intake was assessed using a 3-day food record, and based on these data, Healthy Eating Index-2020 (HEI-2020) scores and carbon footprint values were calculated. Results: The mean age of the participants was 31.53±9.81 years, and adherence to the Mediterranean diet was generally low. No significant differences were observed between sexes in MEDAS and HEI-2020 scores (p>0.05). While sustainable eating behaviors were similar (p>0.05), sustainable food literacy was higher in males (p<0.05). Water and carbon footprint values were also higher in males, although the differences were not statistically significant (p>0.05). Meat consumption was identified as the main contributor to carbon footprint, whereas food consumption accounted for most water footprint. Sustainable eating behaviors were positively associated with food literacy (r=0.438) and MEDAS (r=0.360)(p<0.001). Conclusion: Sustainable eating behaviors, Mediterranean diet adherence, and food literacy levels among MFS employees were moderate; these variables were associated with knowledge and dietary patterns but did not directly correspond to environmental outcomes. Increasing food literacy among MFS employees can promote sustainable and healthy eating practices, improving overall health.
Benzer Tezler
- Toplu beslenme sistemi çalışanlarının gıda hijyeni bilgi düzeylerinin gıda temas yüzeylerinden ve çalışanlardan alınan swap örnekleri ile karşılaştırılması
Comparison of food hygiene knowledge levels of collective nutrition system employees by using swap samples taken from food contact surfaces and employees' hands
AYŞE BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Besin Hijyeni ve TeknolojisiBalıkesir ÜniversitesiBesin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN TAVŞANLI
- Toplu beslenme sistemleri çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği riskleri: Kastamonu ili örneği
Occupational health and safety risks in food service employees: The case of Kastamonu
TÜRKER İHSAN DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LALE SARİYE AKAN
- Toplu beslenme hizmetleri çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği riskleri ile beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of occupational health and safety risks and nutrition status on institutional food service workers
SÜLEYMAN KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANİYE BİLİCİ
- Toplu beslenme hizmeti veren kurumların iş sağlığı ve iş güvenliği yönünden değerlendirilmesi
Assessment of the occupational health and safety conditions in food service systems
ÖMER FARUK KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DERYA DİKMEN
- Diyarbakır ili devlet hastaneleri mutfak personelinin hijyen bilgi düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the hygiene knowledge level ofthe institutional kitchen staff in Di̇yarbakir provincial hospitals
GURBET İLDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER