Ergenlerde mizofoni, duygu düzenleme güçlükleri ve üstbiliş arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between misophonia, difficulties in emotion regulation, and metacognition in adolescents
- Tez No: 1011803
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET BÜBER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Psikiyatri, Child Health and Diseases, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: mizofoni, duygu düzenleme güçlüğü, üstbiliş, ergenlik, aracılık analizi, misophonia, difficulties in emotion regulation, metacognition, adolescence, mediation analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Ergenlerde Mizofoni, Duygu Düzenleme Güçlükleri ve Üstbiliş Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi Dr. Zeynep Işılay ORMANCI Mizofoni, belirli seslere karşı yoğun öfke, iğrenme, kaygı ve kaçınma tepkileriyle karakterize edilen, son yıllarda tanımlanmış bir olgudur. Mizofonisi olan bireyler çevresel tetikleyici seslere yönelik aşırı dikkat, içsel gerilim ve belirgin rahatsızlık yaşadıklarını bildirmektedir. Güncel bulgular, mizofoninin yalnızca işitsel bir hassasiyet değil; bilişsel, duygusal ve sosyal işlevselliği etkileyen çok boyutlu bir fenomen olduğunu göstermektedir. Henüz psikiyatrik tanı sistemlerinde yer almamakla birlikte, son yıllarda yapılan araştırmalar mizofoninin özgün bir psikiyatrik bozukluk olarak değerlendirilebileceğini ve yüksek oranda psikiyatrik eş tanılarla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Genellikle çocukluk veya ergenlikte başlayan mizofoninin erken fark edilmesi, altta yatan bilişsel ve duygusal mekanizmaların anlaşılması ve uygun müdahalelerin planlanması ilerleyen yaşlarda gelişebilecek psikopatolojilerin önlenmesi açısından önem taşımaktadır. Mizofoninin duygusal tepkiselliği yüksek bireylerde daha şiddetli seyrettiği ve olumsuz duyguların düzenlenmesinde güçlüklerle ilişkili olabileceği bildirilmiştir. Bununla birlikte, bireylerin sesleri nasıl yorumladıkları ve bu deneyimlere yükledikleri anlamların üstbilişsel süreçlerle bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, duygu düzenleme güçlüğü ve üstbilişin mizofoniyle ilişkisini incelemek, mizofoninin ortaya çıkış ve sürdürülme mekanizmalarını anlamak açısından önemlidir. Çalışmamızda, 15–18 yaş arası katılımcılarda mizofoni semptomlarının yaygınlığı, klinik ve ailesel değişkenlerle ilişkisi ile mizofoni semptomları, duygu düzenleme güçlüğü ve üstbilişsel inançlar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Türkiye'nin farklı illerinden çevrim içi olarak katılan 320 katılımcıya Amsterdam Mizofoni Ölçeği (A-MISO-S), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği–Kısa Form (DDGÖ-16) ve Üstbiliş Ölçeği–Çocuk ve Ergen Formu (ÜBÖ-ÇE); ebeveynlerine ise sosyodemografik veri formu uygulanmıştır. Örneklemde mizofoni yaygınlığı %9,7 olarak bulunmuş; katılımcıların çoğu ise subklinik düzeyde (%71,9) semptom bildirmiştir. Birinci derece akrabasında mizofoni öyküsü bulunan ergenlerde mizofoni puanları anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ayrıca işitsel/vestibüler yakınması olan ergenlerin mizofoni düzeyleri anlamlı biçimde artmıştır. Analizler sonucunda, mizofoni şiddeti ile duygu düzenleme güçlüğü ve üstbilişsel inançlar arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ancak duygu düzenleme güçlüğü ile üstbilişsel inançlar arasında beklenen pozitif ilişki gözlenmiştir. Sonuç olarak, mizofoni ile duygu düzenleme güçlüğü ve üstbilişsel inançlar arasında anlamlı ilişki bulunmaması, orta ergenlik dönemine özgü gelişimsel farklılaşmalarla açıklanabilir. Mevcut literatürde mizofoni ile duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin çoğunlukla erişkin örneklemlerinde gösterildiği, üstbilişsel süreçlerin ise mizofoni bağlamında doğrudan ele alınmadığı dikkate alındığında, bulguların gelişimsel açıdan değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda, gelecekte farklı yaş gruplarını kapsayan ve çok yöntemli yaklaşımlarla yürütülecek çalışmaların mizofoninin gelişimsel doğasını daha kapsamlı biçimde ortaya koyabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
SUMMARY Evaluation of the Relationship Between Misophonia, Difficulties in Emotion Regulation, and Metacognition in Adolescents Dr. Zeynep Işılay ORMANCI Misophonia is a recently defined phenomenon characterized by intense anger, disgust, anxiety, and avoidance reactions to specific sounds. Individuals with the condition often report experiencing hypervigilance toward environmental sound triggers, along with internal tension and pronounced distress. Current evidence suggests that rather than being a mere auditory sensitivity, misophonia is a multidimensional construct that impairs cognitive, emotional, and social functioning. While it has not yet been incorporated into official psychiatric diagnostic manuals, recent research indicates it could be evaluated as a distinct psychiatric disorder, one that is highly associated with various psychiatric comorbidities. Because the onset typically occurs during childhood or adolescence, early detection—along with understanding the underlying cognitive and emotional mechanisms and planning appropriate interventions—is key to preventing psychopathologies that may develop in later life. Previous reports suggest that misophonia presents more severely in individuals with high emotional reactivity and might be linked to difficulties in regulating negative emotions. Additionally, the ways individuals interpret sounds and assign meaning to these experiences are thought to be tied to metacognitive processes. Therefore, investigating how emotion regulation difficulties and metacognitive beliefs relate to misophonia is important for clarifying the mechanisms behind its onset and maintenance. The present study examined the prevalence of misophonia symptoms among adolescents aged 15–18, exploring their links to clinical and familial variables, as well as the interplay between misophonia symptoms, emotion regulation difficulties, and metacognitive beliefs. Data were collected online from 320 participants across different provinces in Turkey. The adolescents completed the Amsterdam Misophonia Scale (A-MISO-S), the Brief Form of the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS-16), and the Metacognitions Questionnaire for Children and Adolescents (MCQ-C), while their parents filled out a sociodemographic data form. Within the sample, the prevalence of misophonia was 9.7%, with most participants (71.9%) reporting symptoms at a subclinical level. Misophonia scores were significantly higher in adolescents who had a history of misophonia in their first-degree relatives. Similarly, those presenting with auditory or vestibular complaints showed a significant increase in misophonia levels. Analyses revealed no significant correlation between the severity of misophonia and either emotion regulation difficulties or metacognitive beliefs. However, the anticipated positive correlation between emotion regulation difficulties and metacognitive beliefs was present. Ultimately, the lack of a significant association between misophonia, emotion regulation, and metacognition may be attributed to developmental variations specific to middle adolescence. Considering that existing literature mostly highlights the link between misophonia and emotion regulation in adult samples—and that metacognitive processes have rarely been addressed directly in this context—it is crucial to evaluate these findings through a developmental lens. Moving forward, future research utilizing multi-method approaches across diverse age groups will be instrumental in mapping the developmental trajectory of misophonia more comprehensively.
Benzer Tezler
- Ergenlerde kimlik statülerinin incelenmesine ilişkin kesitsel bir çalışma
Başlık çevirisi yok
GÜL N. ERYÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BUKET TEGİN
- Ergenlerde özdeşleşme ve din eğitimi: İHL ve GL öğrencileri arasında karşılaştırmalı bir araştırma
Başlık çevirisi yok
M. AKİF KILAVUZ
Doktora
Türkçe
1993
DinUludağ ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÖCAL
- Ergenlerde stres yaşantılarında kullanılan başaçıkma stratejilerine sporun etkisi
Başlık çevirisi yok
M. ERSİN ALTIPARMAK
Doktora
Türkçe
1994
SporDokuz Eylül ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HATİCE ÇAMLIYER