Osmanlı tecrübesi bağlamında İslam hukukunda hayvan refahı
Animal welfare in Islamic law within the context of the Ottoman experience
- Tez No: 1011946
- Danışmanlar: PROF. DR. NECMETTİN KIZILKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Hukuk, Tarih, Religion, Law, History
- Anahtar Kelimeler: Hayvan hakları, Hayvan refahı, Osmanlı tarihi, İslam hukuku, Islamic Law, Ottoman Fatwa Literature, Animal Law, Animal Rights, Animal Ethics, Animal Welfare, Ottoman history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda çeşitli disiplinlerde hayvanlara yönelik çalışmaların belirgin biçimde arttığı görülmektedir. Bu çalışmaların önemli bir kısmını, ilahiyat araştırmaları çerçevesinde ele alınan hayvan hakları ve hayvan refahı yaklaşımları oluşturmaktadır. Ancak mevcut çalışmaların büyük ölçüde metin merkezli bir okuma ile sınırlı kaldığı; İslam hukukunun temel usul ve meseleleri bağlamında hayvanın nasıl ele alındığı, hayvana yönelik normların üretim süreçleri ve bu süreçlerin hukuk sisteminin kendi iç dinamikleriyle yeterince ilişkilendirilmediği dikkat çekmektedir. Bu durum, İslam hukukunun kendi yapısı içerisinde hayvanı nasıl konumlandırdığını ele alan bütüncül bir çalışmanın önemini arttırmaktadır. Hayvan refahı kavramı, modern bir terminolojiye sahip olmakla birlikte, hayvanların korunması, acı ve eziyetlerinin önlenmesi ve temel ihtiyaçlarının gözetilmesi gibi hususların, farklı kavramsal çerçeveler içinde İslam hukukunda yer aldığı görülmektedir. Bu çalışma, İslam hukukunun hayvana yönelik yaklaşımını, kendi normatif ve ahlaki yapısı içerisinde incelemeyi; bu doktriner okumanın da Osmanlı uygulamaları üzerinden somutlaştırılmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda araştırma, Osmanlı dönemine ait hukuk metinleri üzerinden hayvanların hukuki statüsünün nasıl değerlendirildiğini ve insan-hayvan ilişkilerine dair normatif sınırların hangi ilkeler doğrultusunda belirlendiğini incelemektedir. Kapsamlı bir literatür taramasına dayanması, güncel hayvan hakları ve refahı söylemleri ile diyalog kurması ve bunu yaparken fıkhın kendine özgü hukuk yapısını merkeze alarak, teorik çerçeve ile tarihsel uygulamayı bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutması, bu araştırmanın öne çıkan özellikleri arasında yer almaktadır. Anahtar Kelimler: İslam Hukuku, Osmanlı Fetva Literatürü, Hayvan Hukuku, Hayvan Hakları, Hayvan Etiği, Hayvan Refahı
Özet (Çeviri)
In recent years, studies focusing on animals have increased markedly across various academic disciplines. A significant portion of this literature consists of approaches to animal rights and animal welfare developed within the framework of theological studies. However, existing research has largely remained confined to text-centered readings, and it has paid insufficient attention to how animals are addressed within the fundamental principles and legal problems of Islamic law, how norms concerning animals are produced, and how these normative processes are related to the internal dynamics of the legal system. This situation highlights the importance of a comprehensive study that examines how animals are positioned within the structural framework of Islamic law. Although the concept of animal welfare belongs to modern terminology, issues such as the protection of animals, the prevention of pain and suffering, and the safeguarding of their basic needs are addressed in Islamic law through various conceptual frameworks. This study aims to examine the Islamic legal approach to animals within its own normative and moral structure and to concretize this doctrinal analysis through Ottoman practice. In this context, the research investigates how the legal status of animals was assessed in Ottoman legal texts and how the normative boundaries governing human–animal relations were determined. Based on an extensive literature review, the study engages in dialogue with contemporary discourses on animal rights and animal welfare while consistently centering the distinctive legal structure of fiqh. By evaluating theoretical frameworks and historical practice from a holistic perspective, this research offers a comprehensive analysis of the treatment of animals within the Islamic legal tradition.
Benzer Tezler
- Osmanlı Devleti'nde bilirkişilik (İstanbul örneği)
Expert in Ottoman State (case of İstanbul)
SERCAN AYİŞİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hukukİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HIZIR ASLIYÜKSEK
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ DIĞIROĞLU
- Harry St. John Bridger Philby: Hayatı ve Vehhâbî Devleti'nin kuruluşundaki rolü
Harry St. John Bridger Philby: His life and The Role in The Establishment of The Wahhabi State
LEYLİ SEDEF KALAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DALKILIÇ
- Piyasaya müdahale bağlamında İslam iktisadı ve liberal iktisat yaklaşımlarının ahlakilik temelinde karşılaştırmalı bir değerlendirmesi
A comparative evaluation of Islamic economics and liberal economics approaches on the basis of morality in the context of the market intervention
MUHLİS SELMAN SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİstanbul Üniversitesiİslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KARAOĞLU
- Defterdar Sarı Mehmed Paşa'nın hayatı, eserleri ve Nesâyihü'l-Vüzerâ Ve'l- Umerâ'da ahlak tasavvuru
The life, works and moral envision In Nesâyihü'l Vüzerâ Ve'l-Umerâ of Defterdar Sarı Mehmed Pasha
RUKİYE ÇEKİÇ
- Azınlık hakları bağlamında Avusturya'da inanç özgürlüğü ve İslam politikaları örneği
In the context of minority rights freedom of belief and the case of politics on İslam in Austria
İLHAN BİLGÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERMAN AKILLI