Salgın hastalıklara yönelik komplo teorisi eğilimlerinin sosyo-demografik belirleyicileri
Socio-demographic determinants of conspiracy theory tendencies towards epidemic diseases
- Tez No: 1011999
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELMAN KIZILKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, bireylerin salgın hastalıklara yönelik komplo teorisi eğilimlerinin belirlenmesi ve bu eğilimlerin sosyo-demografik değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama tekniklerinden anket yöntemine başvurulmuş olup anket içerisinde sosyo-demografik bilgi formunun yanısıra“Salgın Hastalık Komplo Ölçeği”yer almaktadır. Anketler, Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üstü toplam 401 kişiye çevrim içi ve yüz yüze uygulanmıştır. Anket uygulaması sonucu elde edilen veriler SPSS paket programı aracılığıyla analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. ANOVA sonucu ortaya çıkan farklılığın tespitine yönelik LSD çoklu karşılaştırma test yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda, katılımcıların salgın hastalıklara yönelik komplo teorisi eğilimlerinin orta düzeyin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre kadın katılımcıların komplo eğilimi ve sağlık hizmetine güvensizlik düzeylerinin erkek katılımcılara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, meslek, gelir düzeyi, hane halkı büyüklüğü, kronik hastalık durumu ve COVID-19 aşı olma durumu gibi değişkenler açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmada ayrıca, bilimsel bilgilere duyulan güven düzeyi, genel komplo teorilerine inanma eğilimi ve salgın hastalıkların insan eliyle üretildiğine yönelik inanç değişkenleri ile salgın hastalıklara yönelik komplo eğilimi arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Özellikle bilimsel bilgilere güven azaldıkça komplo eğiliminin de anlamlı biçimde arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, toplumda bilimsel bilgilere duyulan güvenin artırılmasına yönelik çalışmaların önem taşıdığı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine individuals' tendencies toward conspiracy theories related to epidemic diseases and to examine whether these tendencies differ according to socio-demographic variables. In this study, which adopted a quantitative research approach, the survey model was employed. The questionnaire method was used as a data collection technique, and the survey included both a socio-demographic information form and the“Epidemic Disease Conspiracy Scale.”The questionnaires were administered both online and face-to-face to a total of 401 individuals aged 18 and over living in Türkiye. The data obtained from the survey were analyzed using the SPSS statistical package program; in addition to descriptive statistics, independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were applied. The LSD post-hoc multiple comparison test was used to determine the source of significant differences identified through ANOVA. The findings revealed that participants' tendencies toward conspiracy theories related to epidemic diseases were above the moderate level. According to the gender variable, female participants were found to have higher levels of conspiracy tendency and distrust in health services compared to male participants. However, no statistically significant differences were found in terms of age, marital status, education level, occupation, income level, household size, presence of chronic illness, and COVID-19 vaccination status. Furthermore, significant differences were identified between conspiracy tendencies related to epidemic diseases and variables such as trust in scientific information, general tendency to believe in conspiracy theories, and beliefs that epidemic diseases are human-made. In particular, it was found that as trust in scientific information decreases, conspiracy tendencies increase significantly. Based on these findings, it is concluded that efforts aimed at increasing public trust in scientific information are of great importance.
Benzer Tezler
- Salgın hastalıklara yönelik komplo teorilerinin aşı alım niyetine etkisinin yapısal eşitlik modellemesi ile tespit edilmesi: Covid-19 örneği
Determining the effect of conspiracy theories toward epidemic diseases on vaccine acceptance using structural equality modeling: The example of Covid-19
MURAT ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiDüzce ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YALÇIN KARAGÖZ
- Post-truth kapsamında dijital medyada hakikat arayışı: 6 Şubat Kahramanmaraş depremine yönelik komplo teorilerinin fenomenolojik incelemesi
Seeking truth in digital media within the boundaries of post-truth: Phenomenological examination of conspiracy theories concerning the February 6 Kahramanmaraş earthquake
MAKBULE BÜŞRA EYİİŞ
Doktora
Türkçe
2024
İletişim BilimleriSüleyman Demirel ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RUKİYE ÇELİK
- COVID-19 enfeksiyonu ile ilgili ailelerin algı, kaçınma ve kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of perception, avoidance and anxiety levels of families related to COVID-19 infection
BURCU ÖZGE ERDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA TOPÇU
- COVİD-19 aşısı olan ve olmayan bireylerin COVİD-19'ayönelik algı ve tutumları ile ruhsal hastalıklaraçısından karşılaştırılması
Comparison of mental disorders and of perceptions and attitudes toward COVİD-19 between individuals with and without COVİD-19 vaccination
UBEYD TURGUT DEMİREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriMarmara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT YILDIZ
- Bakteriyolog Doktor Server Kâmil (Tokgöz)'ün“Mufassal Hıfz-ı Sıhhat”adlı eseri üzerinden hastalıklara karşı sağlığın korunmasına yönelik tarihsel bir araştırma
A historical research on protection of health against diseases based on the book“Mufassal Hıfz-i Sıhhat”by bacteriologist Doctor Server Kâmil (Tokgöz)
ÖZGÜR YATKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deontoloji ve Tıp TarihiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EBRU CAYMAZ