Hekimlerin 20 valanlı konjuge pnömokok aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarının araştırılması: Bir eğitim ve araştırma hastanesi örneği
Investigation of physicians' knowledge levels and attitudes regarding the 20-valent pneumococcal conjugate vaccine: An example of a training and research hospital
- Tez No: 1012022
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN CAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Pnömokok, Konjuge Pnömokok Aşısı, Aşı Farkındalığı, Hekim Tutumları, Bağışıklama, Pneumococcus, PCV20, Pneumococcal Conjugate Vaccine, Vaccine Awareness, Physician Attitudes, Immunization
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, hekimlerin 20 Valanlı Konjuge Pnömokok aşısı (KPA20) hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarının araştırılması amaçlanmıştır. KPA20'nin güncel klinik pratiğe entegre olmasıyla birlikte, hekimlerin bu yeni aşılama şemasına yönelik teorik bilgi ve klinik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi, ulusal bağışıklama hizmetlerinin başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Bu doğrultuda araştırmamız, sahadaki hekimlerin KPA20'ye ilişkin mevcut bilgi ve tutumlarını objektif bir biçimde saptamayı; aynı zamanda bu değişkenlerin yaş, cinsiyet, uzmanlık alanı, mesleki kıdem gibi sosyodemografik ve mesleki parametrelerle olan ilişkisini kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel araştırmanın evrenini İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapmakta olan hekimler oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü 298 olarak belirlenmiş; araştırma gönüllülük esasına dayalı kolayda örnekleme yöntemiyle 309 hekimle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Ocak-Nisan 2026 tarihleri arasında basılı olarak uygulanan ve literatür temel alınarak hazırlanan 24 soruluk bir anketle toplanmıştır. Bu anket; katılımcıların sosyodemografik ve mesleki özelliklerinin yanı sıra, pnömokok enfeksiyonu ve spesifik olarak KPA20 aşısına dair bilgi düzeylerini ölçmektedir. Analizler IBM SPSS v27.0 programında gerçekleştirilmiş olup; tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, Kruskal-Wallis, Pearson Ki Kare/Fisher Exact, ve Spearman testleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 309 hekimin büyük çoğunluğunun pnömokok enfeksiyonlarının belirtileri, risk grupları ve klinik sonuçları hakkında genel olarak bilgi sahibi olduğu belirlenmiştir. Hekimlerin yaklaşık üçte ikisi Türkiye'deki pnömokok hastalık yükünü yüksek veya çok yüksek olarak değerlendirmiştir. Bununla birlikte KPA20 aşısına ilişkin bilgi düzeylerinin pnömokok enfeksiyonuna yönelik genel bilgi düzeyine kıyasla daha sınırlı olduğu görülmüştür. Özellikle aşının FDA onayı, Türkiye'deki erişim durumu, uygulama şeması ve koruyuculuk süresi gibi konularda bilgi eksiklikleri saptanmıştır. KPA20'nin 20 serotipe karşı koruma sağladığını bilenlerin oranı yüksek olmakla birlikte, güncel kullanım özelliklerine ilişkin farkındalığın daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Geri ödeme sistemine ilişkin bilgi eksikliği dikkat çekerken, hekimlerin büyük çoğunluğu aşının geri ödeme kapsamına alınması gerektiğini ifade etmiş, önemli bir kısmı ise geri ödeme uygulamasının aşı önerme sıklığını artıracağını belirtmiştir. Branş, görev/pozisyon, yaş ve mesleki deneyim süresi gibi faktörlerin KPA20'ye ilişkin bilgi düzeyi ve tutumlar üzerinde anlamlı farklılıklar oluşturduğu saptanmıştır. Aile hekimleri ve dahili branşlarda çalışan hekimlerin bilgi düzeyleri diğer branşlara göre daha yüksek bulunurken, uzman hekimler ve öğretim üyelerinin asistan hekimlere kıyasla daha yüksek bilgi puanlarına sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca yaş ve mesleki deneyim arttıkça KPA20'ye ilişkin bilgi düzeyinin ve farkındalığın arttığı belirlenmiştir. KPA20 hakkında daha yüksek bilgi düzeyine sahip hekimlerin aşıyı önerme eğilimlerinin de daha fazla olduğu gösterilmiştir. Sonuç: Araştırma, hekimlerin pnömokok enfeksiyonları konusunda genel olarak yeterli bilgi düzeyine sahip olduklarını, ancak KPA20 aşısının güncel kullanım alanları, endikasyonları ve erişim koşulları konusunda bilgi eksikliklerinin devam ettiğini ortaya koymuştur. Klinik öneri davranışlarında yaşlılar, kronik hastalığı olan bireyler ve immünsüpresif hastalar öncelikli görülürken, gebelere yönelik önerilerde yanlış uygulama eğilimlerinin bulunduğu saptanmıştır. Bulgular, pnömokok aşılamasına yönelik meslek içi eğitimlerin yaygınlaştırılması, özellikle genç ve mesleki deneyimi daha az olan hekimlere yönelik bilgilendirme programlarının geliştirilmesi ve geri ödeme politikalarının güçlendirilmesinin hekimlerin aşı öneri davranışlarını olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to investigate physicians' knowledge and attitudes regarding the 20-valent pneumococcal conjugate vaccine (PCV20). As PCV20 has recently been integrated into clinical practice, determining physicians' theoretical knowledge and clinical awareness of this new vaccination strategy is of critical importance for the success of national immunization programs. Accordingly, our study sought to objectively assess physicians' current knowledge and attitudes toward PCV20 and to comprehensively examine the relationships of these variables with sociodemographic and professional characteristics such as age, sex, medical specialty, and years of professional experience. Method: The study population of this cross-sectional study consisted of physicians working at İzmir Atatürk Training and Research Hospital. The required sample size was calculated as 298, and the study was conducted with 309 physicians using a convenience sampling method based on voluntary participation. Data were collected between January and April 2026 using a printed 24-item questionnaire developed based on the literature. The questionnaire assessed participants' sociodemographic and professional characteristics, as well as their knowledge of pneumococcal infections and, specifically, the PCV20 vaccine. The analyses were performed using IBM SPSS Statistics version 27.0. Descriptive statistics, the Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, Pearson's chi-square/Fisher's exact test, and Spearman's correlation analysis were used. Results: It was found that the vast majority of the 309 physicians participating in the study had general knowledge about the symptoms, risk groups, and clinical consequences of pneumococcal infections. Approximately two-thirds of the physicians perceived the burden of pneumococcal disease in Türkiye as high or very high. However, knowledge regarding the PCV20 vaccine was more limited compared with their general knowledge of pneumococcal infections. In particular, gaps were identified in areas such as FDA approval, availability in Türkiye, vaccination schedule, and duration of protection. Although a high proportion of physicians knew that PCV20 provides protection against 20 serotypes, awareness of its current usage characteristics was lower. A lack of knowledge regarding reimbursement policies was notable; nevertheless, most physicians stated that the vaccine should be included in the reimbursement system, and a substantial proportion reported that reimbursement would increase their likelihood of recommending the vaccine. Factors such as specialty, professional position, age, and years of experience were found to significantly influence knowledge levels and attitudes toward PCV20. Family physicians and physicians working in internal medicine specialties demonstrated higher knowledge levels than those in other specialties, while specialists and academic physicians had higher knowledge scores than residents. In addition, increasing age and professional experience were associated with greater knowledge and awareness of PCV20. Physicians with higher levels of knowledge about PCV20 were also more likely to recommend the vaccine. Conclusion: The study showed that physicians generally have an adequate level of knowledge about pneumococcal infections; however, knowledge gaps remain regarding the current indications, use, and accessibility of the PCV20 vaccine. In vaccination recommendation practices, older adults, individuals with chronic diseases, and immunosuppressed patients were identified as priority groups, while a tendency toward incorrect recommendations for pregnant women was observed. These findings suggest that expanding continuing medical education programs on pneumococcal vaccination, developing targeted educational interventions for younger and less experienced physicians, and strengthening reimbursement policies may positively influence physicians' vaccine recommendation practices.
Benzer Tezler
- Birinci basamak sağlık çalışanlarının HPV enfeksiyonu ve aşısı ile ilgili bilgi, tutum, davranış ve risk algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of primary healthcare workers' knowledge, attitudes, behaviors, and risk perceptions regarding HPV infection and vaccination
GAYE ANDUV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Halk Sağlığıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE İKİIŞIK
- Eġitim aile sağlığı merkezine kayıtlı olan 65 yaş ve üzeri kişilerin pnömokok aşılanma oranını artırma çalışması
Employment of pneumocous vaccination rates in 65 years and older people who have been registered to educational family health center
MEHMET VELİ BIYIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesinde çalışan araştırma görevlisi hekimlerin mevsimsel grip aşısına bakış açısı, kendilerine uygulamaları ve hastalarına önerme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the perspective of the research assistant doctors working at Eskisehir Osmangazi University on the seasonal influenza vaccine, their aplplication to themselves and their recommendation to the patients
EMİNE ASLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN BALCIOĞLU
- Hekimlerin geleneksel ve tamamlayıcı tıbba bakış açıları
Physicians perspectives on traditional and complementary medicine
ZEYNEP RÜZGAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGeleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAĞFİRET ABDULVELİ BOZLAR
- Hekimlerin mesleki profesyonelliklerinin değerlendirilmesi
Physicians 'professional assessment of professionalism
FATMA NİHAL YOLOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü
PROF. DR. FÜSUN YARIŞ