Kentsel morfolojide biçim-davranış-değer etkileşiminin hesaplamalı tasarım metodolojileriyle modellenmesi
Modelling the form-behavior-value interaction in urban morphology through computational design methodologies
- Tez No: 1012063
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TOGAN TONG
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Mimarlık, Morfoloji, Urban and Regional Planning, Architecture, Morphology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul'un Zeytinburnu İlçesi'ni örnek alan hesaplamalı bir kent morfolojisi araştırmasıdır. Temel amacı, kentsel ekosistemin dinamik bileşenleri olarak ele alınan Biçim–Davranış–Değer etkileşimi üzerinden, mekânsal biçimlenmenin yalnızca fiziksel parametrelerle açıklanamayacağını; davranışsal ve ekonomik girdilerle birlikte çok katmanlı bir süreç olarak geliştiğini ortaya koymaktır. Araştırma, Mekân Dizim (Space Syntax) Analizi, Davranışsal Simülasyon ve Büyük Veri Analizi ekseninde kurgulanmıştır. Bu kapsamda mekânsal analizler kentin topolojik örgüsünü tanımlamış; Sürü Etken (Swarm Agent) Modelleme tabanlı“Urbano”ve benzeri hesaplamalı tasarım modülleri aracılığıyla yürütülen davranışsal simülasyonlar, bu örgü üzerindeki yaya hareketliliği ve erişim kalıplarını modellemiştir. Büyük veri analizleri ise gayrimenkul fiyatları, mekânsal koordinatlar ve istatistiki temsiller üzerinden, morfolojik ve davranışsal katmanların ekonomik karşılıklarına işaret eden korelasyon örüntülerini görünür kılmıştır. Bulgular, söz konusu üç katmanın yüksek düzeyde etkileşim içinde işlediğini göstermektedir. Mekân Dizim analizlerinde yüksek bütünleşme değerleriyle tanımlanan akslarda davranışsal simülasyonların yoğun hareketlilik üretmesi ve aynı bölgelerde gayrimenkul değerlerinin artış eğilimi göstermesi, erişilebilirliğin ekonomik göstergelere dönüşebildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bu ilişkinin doğrusal olmadığı; erişim belirli bir eşik değeri aştığında sistemin dengelenerek Biçim–Davranış–Değer ilişkisinin daha istikrarlı bir yapıya evrildiği gözlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, mekânsal / topolojik analiz, davranışsal simülasyon ve büyük veri temelli değer göstergelerini tek bir çerçevede birleştiren; karşılaştırılabilir ölçüt setleri ve senaryo temelli işletim mantığıyla planlama pratiğinde karar destek üretimine aktarılabilir bütüncül bir yöntem mimarisi önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study is a computational urban morphology investigation that takes Istanbul's Zeytinburnu District as its case. Its main aim is to demonstrate, through the interaction of Form, Behavior, and Value as dynamic components of the urban ecosystem, that spatial formation cannot be explained solely by physical parameters, but develops as a multilayered process together with behavioral and economic inputs. The research is structured around Space Syntax Analysis, Behavioral Simulation, and Big Data Analysis. Within this framework, spatial analyses define the city's topological structure, while behavioral simulations conducted through Swarm Agent Modeling-based“Urbano”and similar computational design modules model pedestrian movement and accessibility patterns operating on this structure. Big data analyses, based on real estate prices, spatial coordinates, and statistical representations, reveal correlation patterns indicating the economic counterparts of morphological and behavioral layers. The findings show that these three layers operate in a high degree of interaction. The fact that axes identified by high integration values in Space Syntax analyses also generate intense movement in behavioral simulations, together with the tendency of real estate values to increase in the same areas, demonstrates that accessibility can be translated into economic indicators. However, this relationship is not linear; once accessibility exceeds a certain threshold, the system tends to stabilize, and the Form–Behavior–Value relationship evolves into a more balanced structure. In conclusion, the study proposes a holistic methodological framework that integrates spatial / topological analysis, behavioral simulation, and big-data-based value indicators within a single structure. By defining comparable metric sets and a scenario-based operational logic, it offers an analytical ground transferable to planning practice as a decision-support tool.
Benzer Tezler
- Diyarbakır suriçi bölgesi'nde mekan örgütlenmesi değişiminin mekan morfolojisi ve kentsel direnç bağlamında irdelenmesi
Examining the transformation of housing space organization in Diyarbakir suriçi region through the framework of space morphology and urban resilience
BERFİN EREN
Doktora
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU
- Kentsel tarih araştırmalarında bilgi teknolojilerinin kullanımıyla yeni bir yöntem geliştirilmesi (Kentsel dönüşümde kaos kuramı ve Kadıköy-İstanbul örneği)
A new method in urban history researches through the use of information technologies (Chaos theory in urban transformation: The case of Kadıköy-İstanbul)
MEHMET RİFAT AKBULUT
Doktora
Türkçe
2004
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÜZİN KONUK
- Kentsel mekânlarda yapılı çevrenin yürünebilirlik üzerine etkisi: Tuzla İstasyon caddesi örneği
The effect of built environment on walkability in urban spaces: The sample of Tuzla İstasyon avenue
HİLAL ŞAHİN DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARBİL ÖTKÜNÇ
- Effects of human scale on wayfinding in commercial areas: Case of Eminönü-Maslak central business district hubs
Ticari alanlarda insan ölçeğinin yön bulmaya etkileri: Eminönü-Maslak merkez iş alanı merkezleri örneği
DİLA TOPRAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Dynamic membranes in aerobic membrane bioreactor systems for municipal wastewater treatment
Dinamik membranların kullanıldığı havalı membran biyoreaktör sistemleri ile kentsel atıksu arıtımı
ONUR IŞIK
Doktora
İngilizce
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
DOÇ. DR. HALE ÖZGÜN ERŞAHİN