Ebû Bekir el-Berzencî'nin Mütecella't-Tefâsîr'inde kıraat
Qur'anic recitations (qira'at) in Abū Bakr al-Barzanji's Mutajalla't Tafāsīr
- Tez No: 1012190
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞUAYİP KARATAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din, Religion
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Ebû Bekir el-Berzencî'nin (ö. 1287/1870) Mütecella't-tefâsîr adlı eseri, kıraat ilmi açısından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Berzencî'nin kıraatlere yaklaşımını ve kıraat farklılıklarını tefsirinde ele alış biçimini ortaya koymaktır. Eser hem sahih hem de şâz kıraatleri içermesi açısından tefsir ve Arap dili bağlamında değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Berzencî, kıraatleri yalnızca nakil unsuru olarak değil, anlam ve yoruma katkı sağlayan ilmî veriler olarak ele almakta, farklı okuyuşların tefsire olan etkilerini de sunmaktadır. Çalışmada kıraat ilminin temelleri ve tarihsel süreci incelenerek, kıraat ilminin diğer ilim dallarıyla olan metodolojik ilişkisi üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, kıraat ilminin tefsir faaliyetiyle olan organik bağı ve disiplinler arası konumu genel bir perspektifle değerlendirilmiştir. Araştırmanın devamında Berzencî'nin hayatı, ilmî kişiliği, tefsirinin kaynakları ve yöntemi ele alınmıştır. Çalışmanın sonuç kısmına doğru ise müellifin kıraat verilerini kullanma biçimi ve tahlil süreçleri analiz edilmiştir. Bu aşamada, farklı okuyuşların dilsel ve bölgesel arka planlarıyla gelenekteki otoritelerin bu süreçteki yeri değerlendirilerek kıraat farklılıklarının anlam üzerindeki etkileri örnekler üzerinden temellendirilmiştir. Çalışma neticesinde, Berzencî'nin, tefsirinde, kıraatleri bağımsız birer ilmî veri olarak konumlandırdığı ve bu verileri tefsir inşasının merkezî bir bileşeni hâline getirdiği müşahede edilmiştir. Müellifin, kıraat farklılıklarını salt bir nakil aktarımı olmaktan çıkarıp metnin anlamını zenginleştiren metodolojik bir araç olarak kullanmasının tespit edilmesi, çalışmanın temel sonuçlarından biridir. Bu manada, söz konusu tefsirin, klasik literatür içerisinde hem kıraat ilmine sağladığı katkılar hem de sergilediği metodolojik yaklaşımı bakımından çok boyutlu bir kaynak olarak telakki edilmesi mümkün görünmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the work titled Mutajalla't al-Tafāsīr by Abū Bakr al-Barzanjī (d. 1287/1870) is examined from the perspective of the science of qira'at. The primary objective of the study is to reveal Barzanjī's approach to qira'at and the manner in which he addresses recitation variants within his exegesis. The significance of the work lies in its inclusion of both sahih and shadh recitations, warranting an evaluation within the contexts of tafsīr and the Arabic language. Barzanjī treated recitations not merely as elements of transmission but as scholarly data contributing to meaning and interpretation, systematically presenting the impact of different readings on exegetical processes. In the first chapter, the foundations and historical progression of the science of qira'at are examined, emphasizing its classification methods and methodological relationships with other branches of science. Furthermore, this section evaluates the organic bond between the science of qira'at and the activity of tafsīr, as well as its interdisciplinary position from a general perspective. The second chapter discusses Barzanjī's life, scholarly persona, and the sources and methodology of his tafsīr, while the third chapter investigates the author's utilization of qira'at data and his analytical processes. At this stage, the linguistic and regional backgrounds of different readings, along with the roles of traditional authorities in this process, are evaluated, and the effects of qira'at variants on meaning are grounded through specific examples. In this context, it is observed that Barzanjī positioned recitations as independent scholarly data in his tafsīr and transformed this data into a central component of his exegetical construction. Identifying that the author utilized recitation variants as a methodological tool to enrich the meaning of the text. it appears possible to consider the aforementioned tafsīr as a multidimensional source within literature, both for its contributions to the science of qira'at and for the methodological approach it exhibits.
Benzer Tezler
- Ebû Bekir Ahmed b.İshak el-Cûzcânî ve Cûzcâniyye
Abu bakr ahmad b. i̇shaq b. sabih al-juzjani and juzjaniyya
YASEMİN ÇANDUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK YÜCEDOĞRU
- Ebû Bekir el-Hallâl'ın Kitâbu's-sünne adlı eserinin İslam mezhepleri tarihi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the book of Abu Bakr al-Khallâl's Kitâb al Sunnah in terms of history of Islamic sects
MEHMET HİLMİ GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİLE ÜNLÜSOY
- Ebû Bekir el-Cessâs'ın Ahkâm'ul-Kur'ân'ında Arap şiiriyle istişhâd
Istıshâd with Arabic Poetry In Ahkâmu'l Qur'an Of Abu Bakr al-Cessâs
EMRİYE EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KESKİN
- Ebu Bekir el-Haddâdi el-Yemâni'nin Keşfü't-tenzîl fî tahkîki'l-mebâhis ve't-te'vîl'inin yöntemi ve tefsir tarihindeki yeri
Abu Bakr al-Haddâdi al-Yamâni's Kashū al-tanzil the methodology of fî tahkiqiki al-Mabâhîs wa't-ta'wili place in the history of tafsir
FAZIL SARAÇ
- Ebû Bekir el-Cessâs'ın tahsis anlayışı ve fürû fıkha tatbiki
Abu Bakr al-Jassas's concept of specification and its application to substantive jurisprudence
ABDULLAH ERKİLET
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER YETKİN