Sosyal medya kullanıcılarında narsisizm sosyal karşılaştırma dinamikleri ve psikolojik belirtiler: Genç yetişkinler üzerine bir araştırma
Narcissism, social comparison dynamics, and psychological symptoms in social media users: A study on young adults
- Tez No: 1012401
- Danışmanlar: DOÇ. NEVİN KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, sosyal medya kullanıcısı genç yetişkinlerin sosyal medyada gerçekleştirdikleri sosyal karşılaştırmaların yönü ile narsisizm türleri (büyüklenmeci ve kırılgan) ve psikolojik belirti düzeyleri (depresyon, anksiyete, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite) arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmada nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, çeşitli demografik özelliklere sahip 290 genç yetişkin (165 kadın, 125 erkek) oluşturmaktadır. Katılımcıların yaşları 18 ile 33 arasında değişmekte olup yaş ortalaması 24.6'dır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi ve Sosyal Medya Kullanım Alışkınlıkları Formu, araştırmacı ve danışman tarafından geliştirilen Sosyal Medyada Sosyal Karşılaştırma Yönü Anketi, Beş Faktör Narsisizm Ölçeği (BFNÖ-KF) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE-KF) kullanılmıştır. Analizler sonucunda, katılımcıların puanlarının sosyal medyada yatay yönlü sosyal karşılaştırma yönü açısından erkeklerin kadınlara göre, 18-25 yaş grubunun 26-33 yaş grubuna göre ve evlilerin bekarlara göre; aşağı yönlü sosyal karşılaştırma açısından lisan düzeyinde eğitim almışların lise ve öncesi düzeyinde eğitim almışlara göre ve yukarı yönlü sosyal karşılaştırma açısından yine evlilerin bekarlara göre istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek puanlar aldıkları görülmüştür. Narsistik eğilim türleri açısından kadınların kırılgan narsisizm puanları erkeklerden, lisans ve yüksek lisans ve sonrası düzeyi eğitim almışların lise ve öncesi düzeyi eğitim almışlara göre istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha yüksek puanlar aldıkları görülmüştür. Psikolojik belirti puanlarına bakıldığında cinsiyet açısından bir fark görülmemiş olup olumsuz benlik puanları açısından 18-25 yaş grubunun 26-33 yaş grubuna göre daha yüksek, yüksek lisans ve sonrası düzeyi eğitim almışların lise ve öncesi düzeyi eğitim almışlara göre ve evlilerin bekarlara göre istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde daha düşük puanlar aldığı görülmüştür. Anksiyete açısından yüksek lisans ve sonrası düzeyi eğitim almışların lise ve öncesi düzeyi eğitim almışlara ve evlilerin bekarlara ve boşanmışlara göre daha düşük puanlar aldığı görülmüştür. Somatizasyon puanları açısından sadece evlilerin bekarlara göre daha düşük puanlar aldığı istatiksel olarak anlamlı şekilde gözlenmiştir. Korelasyon analizi sonucuna bakıldığında ise büyüklenmeci narsisizm puanları ile sosyal medyada aşağı yönlü sosyal karşılaştırma arasında ve kırılgan narsisizm puanlarıyla sosyal medyada yukarı yönlü sosyal karşılaştırma arasında pozitif yönlü orta düzey istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Son olarak sosyal medyada sosyal karşılaştırma yönünün psikolojik belirtiler üzerindeki etkisine bakıldığında Yukarı Yönlü Sosyal Karşılaştırma İndeksi'nden (YYSKİ) alınan puanların depresyon, somatizasyon ve hostilite puanlarını orta düzeyde, olumsuz benlik puanlarını ise daha yüksek düzeyde yordadığı görülmüştür. Anksiyete puanlarını ise hem aşağı hem de yukarı gönlü sosyal karşılaştırma indekslerinden alınan puanlar orta düzeyde istatiksel olarak anlamlı olacak şekilde yordamaktadır. Araştırma, sosyal medyada yapılan sosyal karşılaştırmaların psikolojik belirtiler üzerindeki etkisinde kırılgan narsisizmin aracılık rolünü ortaya koyarken büyüklenmeci narsisizmin aracılık etkisi görülmemiştir. Yukarı yönlü sosyal karşılaştırmalar depresyon, olumsuz benlik ve hostiliteyi artırırken kırılgan narsisizm bu ilişkiyi güçlendirmiştir. Buna karşılık, kırılgan narsisizm aşağı yönlü karşılaştırmaların olumsuz benlik ve hostilite üzerindeki etkisini zayıflatmış, böylece tamponlayıcı bir rol üstlenmiştir. Araştırma bulguları, sosyal karşılaştırma yönünün, narsistik eğilimlerin ve psikolojik belirti düzeylerinin sosyal medya bağlamında birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymakta ve bu üç değişkenin birbiriyle çok boyutlu ilişkiler içinde olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, literatür çerçevesinde yorumlanmış ve ileride yapılacak çalışmalara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationships between the direction of social comparisons made by young adult social media users and types of narcissism (grandiose and vulnerable) as well as levels of psychological symptoms (depression, anxiety, negative self, somatization, and hostility). The research employed a correlational survey design, one of the quantitative research methods. The study sample consisted of 290 young adults (165 females, 125 males) with diverse demographic characteristics. Participants' ages ranged between 18 and 33, with a mean age of 24.6. Sociodemographic Information and Social Media Use Habits Form, the Social Comparison Direction in Social Media Questionnaire developed by the researcher and the advisor, the Five-Factor Narcissism Inventory–Short Form (FFNI-SF), and the Brief Symptom Inventory–Short Form (BSI-SF) were used as data collection instruments. As a result of the analyses, it was found that male participants, those aged 18–25, and married individuals scored significantly higher on the horizontal social comparison dimension of social media compared to females, those aged 26–33, and single individuals, respectively. In terms of downward social comparison, participants with undergraduate education scored significantly higher than those with a high school degree or lower. For upward social comparison, married participants scored significantly higher than singles. Regarding narcissistic tendencies, it was observed that female participants had significantly higher vulnerable narcissism scores compared to males, and individuals with undergraduate and postgraduate education scored significantly higher than those with a high school degree or lower. When psychological symptom scores were examined, no gender differences were found. However, participants aged 18–25 scored significantly higher on negative self compared to those aged 26–33. Participants with postgraduate education and married individuals scored significantly lower on negative self compared to those with a high school degree or lower and single participants, respectively. In terms of anxiety, participants with postgraduate education scored significantly lower compared to those with a high school degree or lower, and married individuals scored lower than both single and divorced individuals. Regarding somatization, married participants scored significantly lower than singles, which was statistically significant. Correlation analysis revealed a moderately positive and statistically significant relationship between grandiose narcissism and downward social comparison on social media, as well as between vulnerable narcissism and upward social comparison on social media. Finally, when examining the effect of social media-based social comparison direction on psychological symptoms, it was found that scores on the Upward Social Comparison Index (USCI) moderately predicted depression, somatization, and hostility, while they more strongly predicted negative self. Anxiety scores were moderately and significantly predicted by both the downward and upward social comparison indices. The study revealed the mediating role of vulnerable narcissism in the effects of social media-based social comparison directions on psychological symptoms, while no mediating effect was observed for grandiose narcissism. Upward social comparisons increased depression, negative self-perception, and hostility, with vulnerable narcissism strengthening this relationship. In contrast, vulnerable narcissism attenuated the effects of downward comparisons on negative self-perception and hostility, thereby functioning as a suppressor. The findings of the study highlight the need to evaluate the direction of social comparison, narcissistic tendencies, and psychological symptom levels together within the context of social media. These results demonstrate that the three variables are interconnected in multidimensional ways. The data obtained were interpreted within the framework of existing literature, and several recommendations were provided for future research.
Benzer Tezler
- Tıp fakültesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, kişilik özellikleri ve beden imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social media addiction, personality trai̇ts and body image in medical school students
ERSİN KARAYTU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU FINDIKLI
- The impacts of behavioral factors on social media addiction
Davranışsal faktörlerin sosyal medya bağımlılığı üzerindeki etkileri
GÖNÜL ZEYNEP SAVACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İletişim BilimleriBoğaziçi ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRGÜL KUTLU BAYRAKTAR
- Sosyal ağlar üzerinde benlik inşası ve narsisizm ilişkisi: Instagram örneği üzerinden üniversite öğrencilerine yönelik bir alan araştırması
The relationship between self construction and narcissism on social networks: A field study for university students using instagram
SEDA AYTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİROL GÜLNAR
- Instagram bağımlılık düzeyi ile sosyal görünüş kaygısı ve kırılgan narsisizm arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between Instagram addiction level and social appearance anxiety and vulnerable narcissism
AYBİGE ÜSTÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA FERDA KANSU
- Üniversite öğrencilerinde facebook ve instagram kullanımı ile narsistik yapılanma düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between facebook and instagram usage and narcissistic structuring level on university students
DİDEM TEPRET
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER ÇUHADAROĞLU