Architecture as a medium for re-urbanization throughglobal crises
Küresel krizler eşiğinde yeniden kentleşme ortamı olarak mimarlık
- Tez No: 1012622
- Danışmanlar: PROF. DR. BURAK ASILİSKENDER, DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN AKYÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel Dönüşüm, Mimarlık, Tasarım Düşüncesi, Tasarım Ajansı, Urban Transformation, Architecture, Design Thinking, Design Agency
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Abdullah Gül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, kenti ve mimarlığı yalnızca kentleşme süreçlerinin teknik, ekonomik ve idari çıktıları olarak gören baskın yaklaşımları eleştirel biçimde sorgulayarak kent ve mimarlık ilişkisinin kolektif, politik ve dönüştürücü işlevlerini yeniden tesis edecek yaklaşımların analitik bir çerçevede entagrasyonunu amaçlamaktadır. Tez, modernleşme sürecinden itibaren kentleşme dinamiklerinin özellikle neoliberal politikalarla artan bir ivmeyle tasarımı karar alma süreçlerinden soyutlamasının kentsel mekânı parçaladığını ve kolektif yaşamı zayıflattığını savunmaktadır. Tezin temel iddiası, kentsel dönüşümdeki toplumsal ve mekansal krizlerin temel sebebinin tasarım düşüncesinin yönetişim mekanizmalarında organizasyonel rolünün eksikliğinden kaynaklandığıdır. Bu bağlamda tez, Antik Yunan'daki polis kavramından, modern, postmodern ve küresel kent aşamalarına uzanan çok katmanlı bir kuramsal çerçeve geliştirmektedir. Kentin politik bir birlik mekânından ekonomik ve idari bir nesneye dönüşümünün krizleri, yönetişim yaklaşımları içerisinde katılım ve tasarım düşüncesinin kurumsallaşması yoluyla bu krizleri çözme girişimleri analiz edilmiştir. Kuramsal tartışma, tasarımın kolektif müzakere süreçleriyle bir yönetişim aracına dönüşebileceğini gösteren“tasarım ajansı”ve“kamu mimarı”yapılanmaları ile küresel konut kooperatifleri ve topluluk temelli modellerle somutlaştırılmıştır. Ampirik zemin olarak Türkiye'nin kentleşmesi, konut kooperatif deneyimleri incelenmiş ve 2000 sonrası dönüşüm politikaları tasarım düşüncesi perspektifinden eleştirel bir biçimde analiz edilmiştir. Uluslar arası teorik ve pratik yaklaşımlardan elde edilen bulgular çerçevesinde Türkiye için“dönüştürücü-onarım”kavramsallaştırmasıyla“yaratıcı yıkım”merkezli kentsel dönüşüm uygulamalarına alternatif katılım ve tasarım odaklı, kooperatif tabanlı bir model önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis critically questions dominant approaches that view the city and architecture solely as technical, economic, and administrative outputs of urbanization processes, aiming to integrate, within an analytical framework, approaches that will re-establish the collective, political, and transformative functions of the relationship between city and architecture. The thesis argues that the abstraction of design from decision-making processes, particularly accelerated by neoliberal policies since the modernization process, has fragmented urban space and weakened collective life. The thesis's central claim is that the fundamental cause of social and spatial crises in urban transformation stems from the lack of an organizational role for design thinking in governance mechanisms. In this context, the thesis develops a multi-layered theoretical framework extending from the concept of the polis in Ancient Greece to the modern, postmodern, and global city stages. The crises of the city's transformation from a politically unified space to an economic and administrative object, and attempts to resolve them through the institutionalization of participation and design thinking within governance approaches, are analyzed. The theoretical discussion is illustrated by“design agency”and“public architect”structures, as well as global housing cooperatives and community-based models, demonstrating that design can be transformed into a governance tool through collective negotiation processes. As an empirical base, Türkiye's urbanization and housing cooperative experiences are examined, and post-2000 transformation policies are critically analyzed from a design thinking perspective. Based on findings from international theoretical and practical approaches, a cooperative-based, participatory, and design-oriented model is proposed for Türkiye, offering an alternative to“creative destruction”-centric urban transformation practices through the conceptualization of“transformative-repair.”
Benzer Tezler
- Antalya'da 1980 sonrası yaşanan dönüşümün kavramsal izdüşümleri
The conceptual projections of the transformation experienced in Antalya after 1980
ZEYNEP ESENGİL
Doktora
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN LÜTFÜ KAHVECİOĞLU
- Kentsel mekanda bir oyun aracı olarak geçici ve etkileşimli yerleştirmeler
Temporary and interactive installations as a play tool in the urban space
İREM BURCU UMMANSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- 1960-1980 yılları arasında Denizli'de yapılan apartmanların tasarım, uygulama ve kullanım aşamalarının değerlendirilmesi
The evaluation of design, implementation and usage of apartments in Denizli built between 1960 and 1980
DİLEK AVSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÇİN PULAT GÖKMEN
- Kapıdağ Yarımadası alan kullanımının turizm ve rekreasyon planlama kararları üzerine etkisi
The influence of field utilization of Kapidag pPeninsula on tourism and recreation planning decisions
CAN OZAN UĞUR KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Peyzaj MimarlığıBursa Uludağ ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP PİRSELİMOĞLU BATMAN
- Döngüsel ekonomi bağlamında yağmur suyu hasadı pratiklerinin kentsel açık alanlardaki performansının ölçülmesi
Measuring the performance of rainwater harvesting practices in urban open spaces within the context of circular economy
ŞAZİYE LOFCALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİYE EŞBAH TUNÇAY