Geri Dön

Şizofreni hastalarında serum TRAIL, CCL20 ve IL-17A düzeylerinin bilişsel işlevlerle ilişkisi

The relationship between serum TRAIL, CCL20 and IL-17A levels and cognitive functions in patients with schizophrenia

PDF İndir

  1. Tez No: 1012659
  2. Yazar: MUSTAFA ÇAĞLAR YAVUZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. EVRİM ÖZKORUMAK KARAGÜZEL
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, inflamasyon, bilişsel işlevler, nöropsikolojik testler, TRAIL, CCL20, IL-17A, bilişsel içgörü, Wisconsin Kart Eşleme Testi, İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Stroop Testi, İz Sürme Testi, İleriye ve Geriye Sayı Dizisi Testi, Schizophrenia, inflammation, cognitive functions, neuropsychological tests, TRAIL, CCL20, IL-17A, cognitive insight, Wisconsin Card Sorting Test, Auditory Verbal Learning Test, Stroop Test, Trail Making Test, Forward and Backward Digit Span Test
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

AMAÇ: Bilişsel işlev bozukluğu şizofreninin çekirdek belirtilerinden biri olarak görülmekte ve şizofrenide bilişsel işlev bozukluklarını inceleyen araştırmalar son yıllarda artmaktadır. Şizofreni hastalarının küçük bir kısmının bilişsel işlevler açısından normal sınırlarda bulunduğu; bilişsel işlev bozukluğunun hastaların çoğunluğunu etkilediğini belirten çalışmalar bulunmaktadır. Şizofrenide bilişsel işlevlere yönelik yapılmış olan araştırmalar gözden geçirildiğinde dikkat, sözel bellek, çalışma belleği ve yürütücü işlevler başta olmak üzere hemen hemen tüm bilişsel alanların etkilenmiş olduğu görülmektedir. Şizofreni hastalarında saptanan sözel öğrenme ve bellek, yürütücü işlevler gibi çeşitli bilişsel alanlardaki bozuklukların hastaların çalışma, günlük yaşam aktiviteleri, sosyal problem çözme yetileri gibi değişik işlevsellik ölçütlerini etkilediği saptanmıştır. Bugüne kadar yapılan çeşitli çalışmalar farklı inflamasyon mediyatörlerinin şizofreni hastalarında bilişsel işlevlerdeki bozulmalarla ilişkili olabileceğini göstermiştir. Şizofreni tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerin karşılaştırılacağı bu çalışmada şizofreni tanısı olan erişkin hastalarda bilişsel işlevlerin ölçekler ve nöropsikolojik testler ile değerlendirilerek TRAIL, CCL20 ve IL-17A kan düzeyleri ile ilişkisi olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmaya Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği'ne Ekim 2025-Şubat 2026 arasında ayaktan başvuran, DSM-5'e göre şizofreni tanısı konan, araştırmayı yapan araştırma görevlisi tarafından yapılan görüşme ile DSM-5'e göre şizofreni tanısı teyit edilen, remisyonda olan ve en az son 3 aydır klinik açıdan stabil olan (ilaç değişimi veya yatış gibi müdahalelere gereksinim olacak şekilde belirtilerde değişimin olmaması), 18-65 yaş arası, dahil edilme kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve kendilerinden yazılı onam alınan katılımcılar dahil edilmiştir. Örneklem büyüklüğü G power 3.1.9.7 kullanılarak 0,05 tip 1 hata, %95 güç two tail p değeri alınarak 28/28 bulunmuştur. %20 fire payı eklenerek min. 34 hasta 34 sağlıklı kontrol olarak hesaplanmıştır. Yaklaşık 5 aylık bir süre içinde KTÜ Farabi Hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran şizofreni tanılı 91 hastanın 12'si eşlik eden psikiyatrik bozuklukları, 10'u eşlik eden sistemik hastalıkları, 3'ü alkol ve madde kullanımı, 3'ü okur yazar olmaması, 3'ü çalışmaya katılmayı kabul etmemesi, 15'i remisyon kriterlerini karşılamaması nedeni ile çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmaya 45 hasta dahil edilmiştir. Dahil edilen 1 hasta testleri tamamlayamadığı için çalışmadan dışlanmıştır. Çalışma 44 hasta ile tamamlanmıştır. Kontrol grubu olarak; hasta grubu ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş, dahil etme kriterlerini karşılayan, dışlama kriterlerini karşılamayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 43 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara çalışma ile ilgili bilgi verildikten sonra sosyodemografik ve klinik veri formu doldurulmuştur. Hasta gruplarına Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği (PANSS) ve Beck Bilişsel İçgörü Ölçeği uygulanmıştır. Tüm katılımcılara bilişsel fonksiyonlarını değerlendirmek için nöropsikolojik testlerden Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST), İşitsel Sözel Öğrenme Testi (Auditory Verbal Learning Test; AVLT), Stroop Testi, Sayı Dizisi Testi (Digit Span Test) ve İz Sürme Testi (Trail Making Test; TMT) uygulanmıştır. Tüm katılımcıların kan örnekleri nöropsikolojik testlerin yapıldığı aynı gün içerisinde saat 08.00 ile 12.00 arasında eşleştirilen hastalar ile kontrol gruplarından eş zamanlı olarak alınmış, TRAIL, CCL20 ve IL-17A kan düzeyleri ELISA kit kullanılarak ölçülmüştür. BULGULAR: Çalışmamızda şizofreni hastalarında serum IL-17A ve CCL20 düzeyleri kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. TRAIL düzeyleri açısından hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çalışmamızda Stroop testi bölüm 1, bölüm 2, bölüm 3, bölüm 4, bölüm 5 süresi ve Stroop İnterferans süresi şizofreni hastalarında kontrole kıyasla daha yüksek saptanmıştır. Uygulanan iz sürme testi (TMT) hasta grubunda bölüm B süresi ve B-A puanları kontrol grubundan yüksek saptanmıştır. Her iki gruba uygulanan Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST) sonuçları hasta grubunda daha fazla perseverasyon görüldüğü, bilişsel esnekliklerinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Çalışmamızda AVLT alt puanlarından anlık bellek (A1 doğru cevap sayısı), öğrenme(A1-5 doğru cevap toplamı), şaşırtma sonrası hatırlama (A6 doğru cevap sayısı), gecikmeli bellek(A7 doğru cevap sayısı), girişim altında öğrenmeyi yansıtan B1 doğru cevap sayısı, bilgi depolama, ayırt etme ve geri çağırma işlevleri ile ilişkili olan tanıma listesi toplam (A+B) puanı, tanıma listesi A ve B puanları ve ayırt etme eğiliminde bozukluk ve yanlış hatırlamayı yansıtan çeldiricilere tepki toplam hata puanlarında hastalar kontrollere göre düşük puan almıştır. Hasta grubunda WCST'de perseveratif tepki sayısı ve ilk kategoriyi tamamlamak için kullanılan deneme sayısı puanları ile TRAIL düzeyleri arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır. Hasta grubunda IL-17A düzeyleri ile Stroop testinin bölüm 1 süresi arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Hasta grubunda CCL20 düzeyleri ile WCST alt puanlarından perseveratif tepki ve perseveratif hata sayıları ve ileriye sayı testinde dizisi doğru sayısı ile de pozitif yönde düşük düzeyde ilişki saptanmıştır. Çalışmamızda TRAIL, IL-17A ve CCL20 düzeylerinin şizofreniyi tahmin etme gücü ROC analizi ile değerlendirilmiştir. ROC analizine göre TRAIL %56,8 duyarlılık ve %62,79 özgüllük ile, IL-17A %61,36 duyarlılık ve %79,07 özgüllük ile, CCL20 %100 duyarlılık ve %86,5 özgüllük ile şizofreniyi tahmin etmiştir. SONUÇ: Çalışmamızda IL-17A ve CCL20 düzeylerinin hastalarda kontrollere göre yüksek olduğu saptanmıştır. TRAIL düzeyleri bakımından hasta ve kontroller arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Üç inflamatuar faktörden hiçbirinin PANSS ve BBİÖ puanları ile ilişkisi saptanmamıştır. Hastalar birçok bilişsel işlev alanı yansıtan nöropsikolojik testlerde birçok alanda kontrollere göre daha kötü performans göstermiştir. Çalışılan inflamatuar faktörlerin nöropsikolojik testlerin bölümlerinden bir kısmı ile ilişkisi olduğu saptanmıştır. ROC analizlerine göre CCL20'nin şizofreni tahmin etme kapasitesinin yüksek olması yeni ve daha geniş örneklemli çalışmalar için umut vericidir. Daha önce şizofreni hastalarında TRAIL, IL-17A ve CCL20 düzeyleri incelenmiş ve bazı çalışmalarda yüksek oldukları saptanmakla beraber çalışmamız bu moleküllerin şizofreni hastalarında bilişsel işlevlerle ilişkisinin değerlendirildiği ilk çalışmadır.

Özet (Çeviri)

OBJECTIVES: Cognitive dysfunction is considered as one of the core symptoms of schizophrenia, and the research investigating cognitive deficits has increased in recent years. There have been studies reporting that a small subset of individuals with schizophrenia exhibit normal cognitive functioning, most patients are affected by cognitive deficits. Review of the research on cognitive deficits shows that almost all cognitive domains are affected, especially attention, verbal memory, working memory, and executive functions. It has been demonstrated that cognitive dysfunction in various cognitive domains such as verbal learning and memory and executive functions has influenced different areas of functioning like work performance, daily activities and social problem solving. To date, a number of studies have shown that various inflammatory mediators may be realted to cognitive deficits in individuals with schizophrenia. In this study, which compares patients with schizophrenia and healthy controls, it was aimed to assess cognitive functions in adult patients diagnosed with schizophrenia using scales and neuropsychological tests, and to investigate their association with blood levels of TRAIL, CCL20, and IL-17A. MATERIAL AND METHOD: Patients who applied to Karadeniz Technical University (KTU) Faculty of Medicine, Farabi Hospital Psychiatry Outpatient Clinic between October 2025 and February 2026, were aged 18–65 years, met the inclusion criteria, had a DSM-5 diagnosis of schizophrenia confirmed by an interview conducted by the research assistant, were in remission and clinically stable for at least 3 months (defined as no symptom changes requiring interventions such as medication adjustments or hospitalization), agreed to participate, from whom written informed consent was obtained were included in the study. Sample size was determined as 28 patients and 28 controls using G Power 3.1.9.7. based on a type I error rate of 0.05, 95% power, and a two-tailed p value; After adding a 20% dropout allowance, the minimum sample size was calculated as 34 patients and 34 healthy controls. Among the 91 patients diagnosed with schizophrenia who applied to KTU Farabi Hospital Psychiatry Outpatient Clinic in an approximately five-month period, 12 were excluded due to comorbid psychiatric disorders, 10 due to comorbid systemic diseases, 3 due to alcohol or substance use, 3 due to illiteracy, 3 for declining participation, and 15 for not meeting remission criteria. A total of 45 patients were included in the study. One of the patients was excluded from the study due to failure to complete the tests, and the study was completed with 44 patients. The control group consisted of 43 healthy volunteers who were matched with the patient group in terms of age, sex, and education level, met the inclusion criteria, did not meet any of the exclusion criteria, and agreed to participate. After providing all participants with information about the study, sociodemographic and clinical data form was completed. The Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) and the Beck Cognitive Insight Scale were administered to the patient group. Cognitive functions were assessed for all participants using neuropsychological tests including the Wisconsin Card Sorting Test (WCST), Auditory Verbal Learning Test (AVLT), Stroop Test, Digit Span Test, and Trail Making Test (TMT). Blood samples were obtained from all participants on the same day as the neuropsychological assessment were made, between 08:00 and 12:00, simultaneously from matched patient and controls. Serum levels of TRAIL, CCL20, and IL-17A were measured using enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) kits. RESULTS: In our study, serum IL-17A and CCL20 levels were significantly higher in patients with schizophrenia compared to the controls. No significant difference was found between serum TRAIL levels of patient and control groups. The time durations of Stroop Test Part 1, Part 2, Part 3, Part 4, Part 5, and the Stroop interference time were significantly longer in patients with schizophrenia compared to controls. In the Trail Making Test (TMT), Part B completion time and B–A time scores were found to be higher in the patient group compared to controls. Results of the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) administered to thw two groups indicated that the patient group displayed greater perseveration and reduced cognitive flexibility. In our study, patients had lower scores than controls on immediate memory (A1 correct responses), learning (total correct responses across A1–A5), post-interference recall (A6 correct responses), delayed recall (A7 correct responses), B1 correct responses reflecting learning under interference, and recognition list scores associated with information storage, discrimination, and retrieval processes (total A+B, as well as A and B recognition scores)in AVLT test. Patients also had higher total error scores in responses to distractors, which reflects impaired discrimination and increased false recall. Positive correlation was found in the patient group between TRAIL levels and the number of perseverative responses and the number of trials required to complete the first category on the WCST. In the patient group, negative correlation was found between IL-17A levels and Stroop Test Part 1 completion time. In the patient group, weak positive correlation was found between the CCL20 levels and the number of perseverative responses and perseverative errors in the WCST and the number of correctly recalled sequences in the Forward Digit Span Test. In our study, the predictive value of TRAIL, IL-17A, and CCL20 levels for schizophrenia was evaluated using ROC analysis. According to the ROC analysis, TRAIL predicted schizophrenia with 56.8% sensitivity and 62.79% specificity, IL-17A with 61.36% sensitivity and 79.07% specificity, and CCL20 with 100% sensitivity and 86.5% specificity. CONCLUSION: In our study, IL-17A and CCL20 levels were found to be higher in patient group compared to controls. No significant difference was observed between patients and controls in terms of TRAIL levels. No corelation with PANSS and BCIS scores was detected fort the three inflammatory factors. In many neuropsychological tests which reflect various cognitive domains, patients performed significantly worse than controls. The inflammatory factors which were studied were found to be corelated with some parts of neuropsychological tests. According to ROC analyses, the high predictive value of CCL20 for schizophrenia is encouraging for new and large-sample studies. In previous studies, while TRAIL, IL-17A and CCL20 levels were evaluated and found to be higher in schizophrenia patients, our study is the first to evaluate the relationship of these molecules with cognitive functions in schizophrenia patients.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    818829

    Tedaviye dirençli şizofreni hastalarında serum IL-6, IL-18, IL-2, Eotaxin-1 (CCL11), CCL2 (MCP-1) seviyeleri ile bilişsel işlevler arasındaki ilişki

    The relationship between serum IL-6, IL-18, IL-2, Eotaxin-1 (CCL11), CCL2 (MCP-1) levels and cognitive functions in treatment-resistant schizophrenia

    IŞILAY MANZAK SAKA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FİLİZ CİVİL ARSLAN

  2. Tez No

    445278

    Klozapin ve diğer atipik antipsikotik ilaçları kullanan şizofreni hastalarında serum tioredoksin düzeyleri ve bilişsel işlevlerle ilişkisi

    Levels of serum thioredoxin and correlation with neurocognitive functions in patients with schizophrenia using clozapine and other atypical antipsychotics

    ALPER BAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Psikiyatriİstanbul Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALAATTİN DURAN

  3. Tez No

    990929

    Remisyonda ilk epizot psikoz ve kronik şizofreni hastalarında PSA-NCAM ve CREB düzeyleri ile bellek fonksiyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Serum PSA-NCAM and CREB levels and their association with memory functions in remitted first-episode psychosis and chronic schizophrenia

    FATMA NAZ AKARCA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HASAN KAYA

  4. Tez No

    883989

    Şizofreni hastalarında nöropeptid Y düzeylerinin içgörü ve işlevsellikle ilişkisi

    The relationship between neuropeptide Y levels with insight and functionality in patients with schizophrenia

    İBRAHİM HALİL AKBAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikiyatriKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EVRİM ÖZKORUMAK KARAGÜZEL

  5. Tez No

    812808

    Remisyon ve psikotik alevlenme dönemlerindeki şizofreni hastaları ile sağlıklı kontrollerde serum USP9X ve HMGB1 düzeylerinin araştırılması

    Investigation of serum USP9X and HMGB1 levels in schizophrenia patients during remission and psychotic flare-up periods compared to healthy controls

    ZEYNEP BOZGEYİK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriGaziantep Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BAHADIR DEMİR

Geri Dön