Algılanan stres ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkide bilişsel ve duygusal süreçlerin rolü
The role of cognitive and emotional processes in the relationship between perceived stress and problematic internet use
- Tez No: 1012932
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÜNAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde, birçok gelişimin öncüsü durumunda olan internetin, her geçen gün kullanımı artmaktadır. Sağladığı kolaylıkların yanı sıra psikolojik, fiziksel ve sosyokültürel sorunlara da yol açabilmektedir. Globalleşen dünyada, popüler bir kavram olarak yerini alan problemli internet kullanımı ise adından oldukça söz ettiren sorunlardan biridir. Kullanım süresi, sıklığı ve amacına bağlı olarak aşırılıkları içeren ve bireyin işlevselliğini olumsuz yönde etkileyebilen problemli internet kullanımı, fiziksel ve ruhsal sağlığın belirleyicisi ve modern çağın en yaygın sorunu olan stres ile ilişkilendirilmektedir. Algılanan stresle baş edebilmede bilişsel ve duygusal süreçlerin rolü mevcut ilişkinin dinamiğinin anlaşılmasında oldukça önemlidir. Bu doğrultuda, çalışma kapsamında algılanan stres ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkide bilişsel ve duygusal süreçlerin rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, kolaylıkla bulunabileni örnekleme yöntemi ile seçilen 18-26 yaş aralığında Türkiye'deki 352 bireyden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği ve Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu değişkenlere ilişkin ilk aşamada, problemli internet kullanımı toplam puanının ve alt ölçek puanlarının sosyodemografik değişkenlerle olan ilişkisi incelenmiştir. Analiz sonucunda problemli internet kullanımı ve alt boyutlarının cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve eğitim durumuna göre farklılaşmadığı; yaş ve günlük ortalama internet kullanımına göre farklılaştığı bulunmuştur. İkinci aşamada araştırma değişkenleri ve problemli internet kullanımı alt boyutları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarının hepsinin anlamlı çıkması üzerine, algılanan stres ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve duygu düzenlemenin aracı rolünü ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda üçüncü aşamada, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler, aracılık etki modeli ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda hem algılanan stres düzeyinin bilişsel esneklik ve duygu düzenlemeyi hem de bilişsel esneklik ve duygu düzenlemenin problemli internet kullanımını negatif yönde yordadığı; algılanan stresin ise doğrudan ve dolaylı olarak problemli internet kullanımını pozitif yönde yordadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular, ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış olup geliştirilecek müdahale çalışmalarına temel teşkil etmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, the internet, which is at the forefront of many developments, is being used more and more every day. While it offers convenience, it can also lead to psychological, physical, and sociocultural problems. In a globalizing world, problematic internet use, which has become a popular concept, is one of the most talked-about issues. Problem internet use, which involves excesses depending on the duration, frequency, and purpose of use and can negatively affect an individual's functioning, is associated with stress, which is a determinant of physical and mental health and the most common problem of the modern age. The role of cognitive and emotional processes in coping with perceived stress is crucial in understanding the dynamics of this relationship. Accordingly, this study aims to examine the role of cognitive and emotional processes in the relationship between perceived stress and problematic internet use. The sample consists of 352 individuals aged 18-26 in Turkey, selected using convenience sampling. The Personal Information Form, Perceived Stress Scale, Cognitive Flexibility Scale, Emotion Regulation Skills Scale, and Problematic Internet Use Scale were used as data collection tools. In the first stage regarding the variables in question, the relationship between the total problematic internet use score and subscale scores and sociodemographic variables was examined. The analysis revealed that problematic internet use and its subdimensions did not differ according to gender, socioeconomic status, and educational status; however, they differed according to age and average daily internet use. In the second stage, the relationships between the research variables and the subdimensions of problematic internet use were examined. As all correlation analysis results were significant, the aim was to reveal the mediating role of cognitive flexibility and emotion regulation in the relationship between perceived stress and problematic internet use. Accordingly, in the third stage, the direct and indirect relationships between the variables were analyzed using a mediation effect model. The analysis revealed that perceived stress levels negatively predicted both cognitive flexibility and emotion regulation, and that cognitive flexibility and emotion regulation negatively predicted problematic internet use; perceived stress, on the other hand, directly and indirectly predicted problematic internet use positively. The findings obtained from the research were discussed in line with the relevant literature and form the basis for future intervention studies.
Benzer Tezler
- Genç yetişkin bireylerde problemli internet kullanımı ile ilişkili bilişsel ve duygusal faktörlerin incelenmesi
Investigation of cognitive and emotional factors associated with problems internet use among young adults
İREM ÖĞÜT KOÇ
- Psikolojik sağlamlık ve iyi oluş: Problemli sosyal medya kullanımı ve ikincil travmatik stresin aracılık rolünün değerlendirilmesi
Psychological resilience and well being: An assessment of problem social media use and the mediating role of secondary traumatic stress
MUSTAFA NURULLAH GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYDİ AHMET SATICI
- Üniversite öğrencilerinin bağlanma stillerinin internet bağımlılığı ve algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Attachment, internet addiction, stress the investigation of the relationship between attachment styles and internet addiction and attachment styles and perceived stress levels of university students.
CEYLAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BARIŞ METİN
- Ergenlerde algılanan sosyal destek ve stres düzeyinin internet bağımlılığı ile ilişkisi
The relationship between perceived social support and stress level in adolescents with internet addiction
MERVE SANCAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİbn Haldun ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER MÜCAHİT ÖZTÜRK
- İnternet oyunu oynama bozukluğu olan ergenlerde başa çıkma stratejileri, psikolojik dayanıklılık ve algılanan stres arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between coping, resilience and perceived stress in adolescents with internet gaming disorder
BEGÜM ÖZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriAdnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBELNUR AVCİL