185 numaralı mardin şer'iyye sicili'nin transkripsyonuve değerlendirilmesi
Transcription and analysis of The Mardin shari'a registerno. 185
- Tez No: 1013053
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SABRİ DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Mardin, Şerʻiyye Sicili, 1875 Dava Vekilleri Nizamnamesi, Dava Vekili, Avukat Sınıfı, Avukatlık, Şeriye sicilleri, Mardin, Sharia Court Registers, 1875 Regulation on Legal Representatives, Legal Representative (Attorney-in-Fact), Attorney Class, Attorneyship, Court registers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şer'iyye sicilleri; Osmanlı kent toplumunun hukuki, sosyal ve idari işleyişini ortaya koyan temel başvuru kaynakları arasında yer alır. Söz konusu defterler, bireylerin kendi aralarındaki ilişkilerinin yanı sıra devletle kurdukları hukuki bağları da görünür kılarak, özellikle yazılı ve sözlü hafızanın sınırlı kaldığı durumlarda geçmişe dair önemli veriler sunar. Bununla birlikte, Mardin özelinde şer'iyye sicillerine dayalı çalışmaların sınırlı olması bu zengin kaynakların henüz yeterince değerlendirilmediğini göstermektedir. Çalışma, 1890-1892 yıllarına ait hükümleri ihtiva eden 185 Numaralı Mardin Şer'iyye Sicili defterinin transkripsiyonu ve analizi üzerinden, Mardin'de hukuki temsil (vekalet) uygulamalarını merkeze almaktadır. Çünkü defterin muhtevası incelendiğinde kayıtların büyük ölçüde dava vekili (avukat sınıfı) tayinlerine ilişkin olduğu görülmektedir. Bu durum, Mardin'de dava vekilliği müessesesinin yaygın bir kullanım alanı bulduğunu ve henüz kurumsal bir baro yapısı oluşmamış olsa da belirli bir uzmanlık zümresinin fiilen varlık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışmada, dava vekilliği uygulamaları üzerinden Mardin toplumunun mahkemeye erişim ve hak arama pratikleri analiz edilerek dönemin hukuki pratikleri çerçevesinde Müslim ve gayrimüslim unsurların birbirleriyle ve devletle kurdukları ilişkiler değerlendirilmektedir. Bu yönüyle araştırma, şer'iyye sicillerinin yalnızca birer hukuki kayıt değil aynı zamanda taşrada hukuk kültürünün oluşumuna ışık tutan tarihsel belgeler olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Sharia court registers (şer'iyye sicilleri) constitute fundamental sources for understanding the legal, social, and administrative functioning of Ottoman urban society. These registers not only document relations among individuals but also render visible the legal ties established between society and the state, thereby offering invaluable insights into the past, particularly in contexts where written and oral memory remain limited. Despite their rich evidentiary potential, studies based on sharia court records in the case of Mardin have remained limited, indicating that these sources have not yet been sufficiently explored. This study centers on legal representation practices in Mardin through the transcription and analysis of the 185 numbered Mardin Sharia Court Register, which contains judicial records dated between 1890 and 1892. An examination of the register reveals that the majority of entries concern the appointment of legal representatives (dava vekilleri). This finding demonstrates that the institution of legal representation was widely practiced in Mardin and that, although a formally institutionalized bar association had not yet emerged, a functional and specialized professional group effectively existed. By analyzing legal representation practices, the study evaluates patterns of access to justice and rights-claiming among the inhabitants of Mardin. Within this framework, it also examines the interactions of Muslim and non-Muslim communities with one another and with the state in light of contemporary legal practices. In this respect, the research aims to demonstrate that sharia court registers are not merely legal documents but also multilayered historical sources that illuminate the formation of legal culture in the provinces.
Benzer Tezler
- Savur'da sosyal ve ekonomik hayat (233 Numaralı Şer'iyye Siciline göre)
Economic and social life in Savur (233 Religious Court Registry)
EDİP ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihMardin Artuklu ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FASİH DİNÇ
- Mardin Derik koşullarında farklı bakteri suşlarının nohut (Cicer arientinum L.) bitkisinde azot fiksasyonu ve verim üzerine etkisi
The effects of different bacteria strains on yield and N2-fixation in chickpea (Cicer arientinum L.) in Mardin-Derik conditions
KEMAL ÇERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ZiraatHarran ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ALMACA
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Development of experimental captive and free-running manoeuvring systems and their cross-validation
Çekme ve takip modlu manevra deney sistemlerinin geliştirilmesi ve bunların kıyaslamalı doğrulaması
MÜNİR CANSIN ÖZDEN
Doktora
İngilizce
2021
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER GÖREN
PROF. DR. KADİR SARIÖZ
- İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırma görevlilerinin stres yüklerinin değerlendirilmesi
Assesment of İnönü University School of Medicine's research assistants stress loads
ABDULBAKİ OKKA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile Hekimliğiİnönü ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN BURAK SELÇUK