Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Y 0820 numarada kayıtlı şiir mecmûası: İnceleme-metin MESTAP'a göre tasnif
Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library poetry magazine registered at number Y 0820: Review-text classification according to MESTAP
- Tez No: 1013054
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT İLHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yazma eser kütüphaneleri, el yazması mecmû'alar bakımından son derece zengin bir koleksiyona sahiptir. Klasik Türk Edebiyatının oluşum ve gelişim sürecini anlamada önemli kaynaklar arasında yer alan mecmû'alar, dönemin edebî zevkini, şiir dolaşımını ve şairler arası etkileşimi yansıtması bakımından dikkat çekicidir. Son yıllarda mecmû'alar üzerine yapılan akademik çalışmaların sayısında belirgin bir artış gözlemlenmekle birlikte, bu alandaki araştırmalar henüz istenilen düzeye ulaşabilmiş değildir. Mevcut çalışmaların büyük ölçüde bireysel çabalarla yürütülmesi ve yöntem bakımından dağınık bir görünüm arz etmesi, mecmû'a araştırmalarında ortak bir terminoloji ve sistematik yaklaşımın oluşmasını zorlaştırmaktadır. Bu eksikliği gidermeyi amaçlayan Mecmû'aların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP), mecmû'aların şekil, muhteva ve işlev özelliklerini esas alan standart bir yöntem ortaya koyarak mecmû'a çalışmalarına önemli katkılar sunmaktadır. MESTAP, farklı araştırmalar arasında karşılaştırma yapılabilmesine imkân tanıyan bütüncül bir zemin oluşturması bakımından bu alanda önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu çalışmanın konusunu, Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi'nde Y 0820 numarada kayıtlı bulunan şiir mecmû'ası oluşturmaktadır. 53 varaktan meydana gelen ve baş kısmının eksik olduğu anlaşılan eser, genel olarak düzenli ve okunaklı bir görünüm arz etmektedir. Kütüphane kayıtlarına göre 200 × 132 mm ölçülerinde olan eserin istinsah tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, içerdiği şairlerin XV. ve XVI. yüzyıllara ait olması, mecmû'anın en erken XVI. yüzyılda tertip edilmiş olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte 53a sayfasında yer alan“1229”kaydı ve 48. varaktan itibaren değişen yazı karakteri, mecmû'aya daha sonraki yüzyıllarda ilaveler yapıldığını göstermektedir. Çalışmada öncelikle mecmû'aların klasik Türk edebiyatındaki yeri ve önemi üzerinde durulmuş, ardından incelenen esere dair genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde eserin transkripsiyonlu metni hazırlanmıştır ve üçüncü bölümde mecmû'a, MESTAP kriterlerine göre sistematik biçimde tasnif edilmiştir. Mecmû'ada çok sayıda şaire ait şiirler yer almakta olup toplamda 54 farklı şair tespit edilmiştir. Bu şairler arasında özellikle Camiʿî (52 şiir), Necâtî (32 şiir) ve Mesîhî (19 şiir) mecmû'ada en fazla temsil edilen isimlerdir. İncelenen mecmû'anın en dikkat çekici yönlerinden biri, hem tanınmış şairlerin Dîvânlarında yer almayan şiirleri hem de kimliği kesin olarak belirlenemeyen şairlere ait manzumeleri içermesidir. Bu durum, eserin yalnızca mevcut edebî birikimi tekrar eden bir derleme olmadığını; aynı zamanda klasik Türk edebiyatının henüz gün yüzüne çıkarılmamış metinlerini barındıran önemli bir kaynak olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, söz konusu mecmû'ayı bilim dünyasına kazandırmayı ve içerdiği metinler aracılığıyla klasik Türk edebiyatının estetik ve kültürel birikimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Manuscript libraries possess an exceptionally rich collection of manuscript anthologies. These anthologies, which serve as important sources for understanding the formation and development of Classical Turkish Literature, are particularly noteworthy for reflecting the literary tastes of the era, the circulation of poetry, and the interactions among poets. Although a significant increase in the number of academic studies on anthologies has been observed in recent years, research in this field has not yet reached the desired level. The fact that existing studies are largely conducted through individual efforts and exhibit a fragmented approach in terms of methodology makes it difficult to establish a common terminology and systematic approach in anthology research. Aimed at addressing this gap, the Systematic Classification of Magazines Project (MESTAP) makes significant contributions to magazine studies by establishing a standardized method based on the form, content, and functional characteristics of magazines. By creating a comprehensive framework that enables comparisons across different studies, MESTAP fills a significant gap in this field. The subject of this study is a collection of poems cataloged as Y 0820 at the Yapı Kredi Sermet Çifter Library. Consisting of 52 folios and apparently missing its opening section, the work generally presents a neat and legible appearance. According to library records, the work measures 200 × 132 mm. Although the exact date of its compilation is unknown, the fact that the poets included date from the 15th and 16th centuries suggests that the anthology may have been compiled as early as the 16th century. However, the“1229”entry on folio 53a and the change in script beginning on folio 48 indicate that additions were made to the manuscript in later centuries. The study first focuses on the place and importance of anthologies in classical Turkish literature, followed by general information about the work under examination. In the second section, a transcribed text of the work has been prepared, and in the third section, the anthology has been systematically classified according to MESTAP criteria. The anthology contains poems by a large number of poets, with a total of 54 different poets identified. Among these poets, Camiʿî (52 poems), Necâtî (32 poems), and Mesîhî (19 poems) are the most frequently represented in the anthology. One of the most striking aspects of the anthology under examination is that it includes both poems not found in the Dîvâns of well-known poets and verses by poets whose identities cannot be definitively determined. This demonstrates that the work is not merely a compilation that repeats the existing literary corpus; it is also an important source containing texts from classical Turkish literature that have not yet been brought to light. This study aims to introduce the aforementioned anthology to the academic community and to contribute to the aesthetic and cultural heritage of classical Turkish literature through the texts it contains.
Benzer Tezler
- Yapı kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Y-619 numarada kayıtlı mecmuadaki Türkçe şiirler
Turkish poems in the journal registered under number Y-619 at yapi kredi Sermet Çifter Research Library
SEMA ERDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BAŞPINAR
- Mecmûʿa-i eşʿâr (Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Y-410) (İnceleme, metin ve MESTAP'a göre tasnifi)
Mecmûʿa-i eşʿâr (Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library Y-410) (Review, text and classification according to MESTAP)
SEBİHA KÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıHitit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİCLAL DEMİR
- Mecmû'a-i Eş'âr Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Nadir ve Yazma Eserler Bölümü y-395 (vr.29b-54a)(inceleme-tenkitli metin)
Mecmû'a-i Eş'ârYapı Kredi Sermet Çifter Research LibraryRare and Manuscript Works Section y-395 (fols. 29b–54a)(study and critical edition)
AYŞENUR AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ESAT HARMANCI
- Yapı Kredi Sermet Çifter Kütüphanesi“Y-593”numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesine (MESTAP) göre tasnifi
The Transcription Text and Classification of the Poem Journals Numbered as“Y-593”in The Library of Yapi Kredi Sermet Çifter according to Project of Systematic Classification of Poem Journals (MESTAP)
MERVE ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıOsmaniye Korkut Ata ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUNUS KAPLAN
- Hamzavî'nin Hamza-nâmesi (24. Cilt), İnceleme-metin-sözlük
Hamzavi's Hamza-name (Vol. 24), Analysis-text-dictionary
SHAHEEN ABBAS MUSTAFA CHALABEE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET YELTEN