Ahmedî'nin İskendernâme'si (inceleme metin-bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Ahmedî's book of Alexander (review text - contextual index and functional dictionary)
- Tez No: 1013117
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ahmedî tarafından kaleme alınan İskender-nâme, Türk edebiyatında yazılmış ilk manzum İskender hikâyesidir. Bu çalışma mesnevȋnin kapsamlı bir sözvarlığı incelemesine dayanmaktadır. Robert Dankoff tarafından hazırlanan Ahmedî - İskendernâme (İnceleme – Tenkitli Metin I-II) adlı çalışma esas alınmıştır. Mesnevînin zengin içerik ve kelime hazinesi TEBDİZ sistemi kullanılarak Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü oluşturulmuştur. Bu sözlük, sözcüklerin anlamlarının metin içinde tanıkları ile birlikte kavranmasını mümkün kılmıştır. Çalışmada arkaik kelimeler, atasözleri ve deyimler, kalıp sözler, ayet ve hadisler, edatlar, bağlaçlar ve ünlemler ile yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller başlıkları altında eserin söz varlığına ilişkin unsurlar hem yapısal hem de işlevsel açıdan ele alınmış, bu edebî ve dilsel öğelerin metnin anlatı yapısındaki yeri ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Metnin yapısal özellikleri ile eserin üslubunun verildiği inceleme ve sözlük bölümlerinden oluşan bu çalışma hem dönemsel dil özelliklerinin hem de Ahmedȋ'nin söz varlığına özgü kullanımlarını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Iskendernâme, written by Ahmedî, is the first rhymed Alexander story written in Turkish literature. This study is based on a comprehensive lexical analysis of the mesnevi. The work Ahmedî - İskendernâme (Study – Critical Text I-II) by Robert Dankoff has been used as a basis. The rich content and vocabulary of the Mesnevi have been used to create a Contextual Index and Functional Dictionary using the TEBDIZ system. This dictionary makes it possible to understand the meanings of words in context, along with examples from texts. In this study, elements related to the lexicon of the work, such as archaic words, proverbs and idioms, set phrases, verses and hadiths, prepositions, conjunctions, exclamations, and compound verbs formed with auxiliary verbs, are examined from both structural and functional perspectives. The place of these literary and linguistic elements in the narrative structure of the text is shown in detail. This study, consisting of an analysis and a glossary section that presents the structural features of the text and the style of the work, reveals both the linguistic characteristics of the period and the unique usage of Ahmedī's vocabulary.
Benzer Tezler
- Menâkıb-ı Sultan Bayezid Han b. Muhammed Han (Giriş-inceleme-metin-dizin)
Menakıb Sultan Bayezid Han Muhammad Han (Introduction-review-text-index)
MERVE YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Tarihİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜNEŞ
- Ahmedî'nin İskender-nâme ve Alî Şîr Nevâyî'nin Sedd-i İskenderî adlı mesnevîlerinde anlatma problemi üzerine bir inceleme
A study on the problem of narration in Ahmedî's Iskender-nâme and Alî Şîr Nevâyî's Sedd-i Iskenderî mesnevi
NILUFAR TINCHLIKOVA
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERVİN ÇAPAN
- Behiştî Ahmed Sinan'ın (Ö. 917/1511-12?) İskender-nâme'si: İnceleme-metin
İskender-nâme of Behi̇ştî (D. 917/1511-12?): Text and analysis
BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT ÖZTOPRAK
- Bezmiâlem Vâlide Sultan Koleksiyonu'nda yer alan bir 16. yüzyıl Nizâmî Hamsesi: Beyazıt 5710 numaralı nüsha
16th century Khamsa of Nizâmî from the Bezmiâlem Vâlide Sultan Collection: The Beyazit b5710 manuscript
SEHEL FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN ERKMEN BİRKANDAN
- Nazmi-Zāde Murtaza'nın Kitāb-ı Terceme-i Kābūs-Nāme'si (İnceleme-metin-dizin)
Nazmî-zâde Murtazâ's the translation book of Kâbus-Nâme (Examination-text- dictionary)
HİLAL CIRCIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıManisa Celal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM CEYHAN