İşitme kayıplı çocukların günlük rutinlerinin yürütücü işlevler bağlamında incelenmesi
An exami̇nati̇on of the dai̇ly routi̇nes of chi̇ldren wi̇th heari̇ng loss i̇n the context of executi̇ve functi̇ons
- Tez No: 1013551
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: İşitme kaybı, Hearing loss
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, ebeveyn bildirimine dayalı olarak 3-6 yaş arasındaki işitme kayıplı çocukların günlük yaşamlarındaki rutin olarak gerçekleştirdikleri etkinlik ve etkileşimlerin yürütücü işlev temelli olarak derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 3- 6 yaş işitme kayıplı çocuğu olan 8 ebeveyn dahil edilmiştir. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmş görüşmeler ve araştırmacı günlükleri aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilerek, işitme kayıplı çocukların günlük rutinlerinin çalışma belleği, bilişsel esneklik ve ketleyici kontrol becerilerine yansımaları değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, çalışma belleği bileşenlerinin rutin ev işleri, özbakım ve senaryolu oyunlarda dinamik ve birbirini telafi edici şekilde işlediği görülmüştür. Çocukların görsel uzamsal hedeflere yönelik eylem planlamasında başarılı olduğu, ancak yalnızca işitsel- sözel ardışık yönergelerde bilişsel performanslarının düştüğü tespit edilmiştir. Bilişsel esneklik bağlamında, çocukların yapılandırılmış sembolik oyunlarda esnek rol değişimleri yapabildikleri, fakat ani kural değişimleri ve serbest oyun geçişlerinde zorluk yaşadıkları saptanmıştır. Çocukların en çok zorlandıkları alan olarak öne çıkan ketleyici kontrolün ise ev içi tutarlı rutinlerde daha başarılı olduğu, ancak beklenmedik uyaranların veya yapılandırılmamış dış mekânlarda çocukların dürtüsel tepkilerini artırdığı ve bu becerinin büyük ölçüde dışsal desteğe bağlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, işitme kayıplı çocuklarda yürütücü işlev gelişiminin yalnızca çocuğun içsel kapasitesine bağlı izole bir süreç olmadığı, ebeveyn etkileşiminin kalitesi ve günlük rutinlerin tutarlılığı ile doğrudan ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çok basamaklı yapılandırılmış ev içi rutinler, zenginleştirilmş sembolik oyunlar ve ebeveyn rehberliğinin, işitsel girdi sınırlılıklarının yarattığı bilişsel dezavantajları ortadan kaldıran güçlü bir telafi mekanizması olduğu doğrulanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to conduct an in-depth examination, based on parental reports, of the activities and interactions routinely carried out by children aged 3–6 with hearing loss in their daily lives, with a focus on executive function. The research was conducted using the case study design, one of the qualitative research methods. Eight parents of children aged 3–6 with hearing loss were included in the study. Data for the study were collected through semi- structured interviews and researcher diaries. The data were analysed descriptively to assess how the daily routines of children with hearing loss reflect their working memory, cognitive flexibility and inhibitory control skills. According to the findings, the components of working memory were observed to function dynamically and in a compensatory manner during routine household tasks, self-care and scripted play. It was found that the children were successful in planning actions towards visual-spatial goals, but their cognitive performance declined only when faced with auditory-verbal sequential instructions. In the context of cognitive flexibility, it was found that children were able to make flexible role changes in structured symbolic play, but experienced difficulties with sudden rule changes and transitions to free play. Inhibitory control, which emerged as the area where children struggled most, was found to be more successful within consistent home routines; however, unexpected stimuli or unstructured outdoor environments increased children's impulsive responses, and this skill was determined to be largely dependent on external support. Consequently, it was concluded that the development of executive function in children with hearing loss is not an isolated process dependent solely on the child's internal capacity, but is directly related to the quality of parental interaction and the consistency of daily routines. It has been confirmed that multi-step structured home routines, enriched symbolic play and parental guidance act as a powerful compensatory mechanism that eliminates the cognitive disadvantages caused by limited auditory input.
Benzer Tezler
- İşitme kayıplı çocukların dikkat, işitsel algı ve ifade edici dil becerilerinin incelenmesi
Examination of attention, auditory perception and expressive language skills in children with hearing loss
İREM KAYA
- İşitme kaybı olan ve işitme cihazı kullanan okul çağı çocuklarında ebeveynlerin çocukların işitsel/sözel performansını değerlendirme (EÇİPED) ölçeği ile günlük yaşam işitsel davranış (GYİD) ölçeği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the parents evaluation of aural/oral performance of children (PEACH) and the auditory behavior in everyday life (ABEL) scale rating scale in SCHOOL-AGE children with hearing LOSS and hearing AİD
ŞEHRİBAN SUZAN USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kulak Burun ve BoğazBaşkent ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SEYRA ERBEK
- İşitme kayıplı çocuklar rehabilitasyon merkezleri tasarım kriterleri
Design criteria for rehabilitation centers for children with hearing loss
İPEK YEMENİCİLER ULUHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkKto Karatay ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KAŞ
- Anadolu gelişimsel zihin kuramı ölçeğinin geliştirilmesi: tipik gelişen ve işitme kayıplı çocuklarda psikometrik özelliklerinin belirlenmesi
Developing the anatolian developmental theory of mind scale: determining pyscometric features in typically developing children and children with hearing loss
EMRAH AKKAYA
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT DOĞAN
- Koklear implantlı işitme kayıplı çocuklara sağlanan dil yaşantıları hakkında annelerin görüşlerinin incelenmesi
Investigation of mothers' opinions on language experiences provided to children with cochlear implants and hearing loss
EMRAH MARUL
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Öğretim Ana Blim Dalı
PROF. DR. YILDIZ UZUNER