Endüstri miras alanlarının çağdaş müze olarak yeniden işlevlendirilmesinde anlam aktarımı
Meani̇ng transfer i̇n the reuse of industri̇al heri̇tage si̇tes as contemporary museums
- Tez No: 1013576
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜJGAN KARATOSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanayi Devrimi ile ölçek ve biçimi dönüşen endüstri yapıları, zamanla işlevsizleşmelerine rağmen estetik ve konumsal nitelikleri nedeniyle yeniden kullanılmaya başlanmış; özellikle 1950 sonrası“endüstriyel estetik”tartışmaları, bu yapıların tüketim nesnesine dönüşme riskini ve koruma–kullanım dengesini gündeme getirmiştir. 1970'lerden itibaren uluslararası kuruluşların etkisiyle endüstri yapıları ve peyzajları, yalnızca fiziksel ve teknolojik değerleriyle değil, toplumsal hafıza, bireysel aidiyet ve gelecek kuşaklara aktarım boyutlarıyla da korunması gereken miras alanları olarak tanımlanmıştır. Bu süreçte yeniden işlevlendirme, özellikle de müze kullanımı, temel yöntem hâline gelmiş; çağdaş müzecilik anlayışı, gelişen sergileme teknikleri ve toplumsal sorumluluk vurgusuyla endüstri mirasının somut ve soyut anlam katmanlarını güçlü biçimde aktarabilme potansiyeli taşımıştır. Ancak turizm odaklı çoklu kullanımlar ve teknik zorluklar, kimi zaman özgün anlamın zayıflamasına ve koruma ilkeleriyle uygulamalar arasında gerilimlere yol açmaktadır. Çalışmada odaklanılan“anlam”ve“anlamın aktarımı”kavramları, neyin, neden ve nasıl korunacağına ilişkin temel soruları çerçevelemekte; mekânın fiziksel, fiziksel olmayan ve bellek bileşenlerinin ayrı birer anlam katmanı olarak ele alınması ve çağdaş müzecilik işlevinin bu katmanlar arasında aracılık eden bir ara yüz olarak konumlanması, endüstri mirası alanlarında koruma ve yeniden işlevlendirmeye ilişkin hassasiyetlerin belirlenmesinde kritik bir kuramsal zemin sunmaktadır.Bu bağlamda çalışma, farklı koruma ve anlam duyarlılıklarına sahip iki ülke olan Türkiye ve Almanya'daki örnekleri—SEKA Kâğıt Fabrikası, Müze Gazhane, Zeche Zollverein ve Völklingen Demir Tesisi—incelemiş; karşılaştırmalı analizler üzerinden endüstri mirasının anlam boyutunu, koruma ve çağdaş müzecilik parametreleri doğrultusunda değerlendirmiştir.
Özet (Çeviri)
The transformation of industrial buildings in scale and form during the Industrial Revolution led to their eventual obsolescence; however, their aesthetic qualities and strategic locations encouraged their reuse. Especially after the 1950s, debates on“industrial aesthetics”brought forward the risk of these structures becoming mere consumer objects and highlighted the tension between preservation and reuse. From the 1970s onward, under the influence of international organizations, industrial buildings and landscapes came to be recognized as heritage assets that must be preserved not only for their physical and technological values but also for their associations with social memory, individual attachment, and transmission to future generations. During this period, adaptive reuse—particularly museum functions—became a central strategy. Contemporary museology, supported by evolving exhibition methods and a growing emphasis on social responsibility, has shown strong potential to convey both the tangible and intangible layers of meaning embedded in industrial heritage. Yet tourism-oriented multi-use approaches and technical challenges can at times weaken original meanings and create tensions between conservation principles and practical implementation. In this study, the concepts of“meaning”and“meaning transmission”serve as a framework for addressing the fundamental questions of what should be preserved, why it should be preserved, and how this preservation should occur. Treating the physical, non-physical, and memory-based components of place as distinct layers of meaning, and positioning contemporary museology as an interface that mediates between these layers, provides a critical theoretical basis for understanding the sensitivities involved in the preservation and adaptive reuse of industrial heritage sites.Within this context, the study examines four examples from two countries—Turkey and Germany—with differing sensitivities toward preservation and meaning: SEKA Paper Factory, Müze Gazhane, Zeche Zollverein, and the Völklingen Ironworks. Through comparative analyses, it evaluates the meaning dimension of industrial heritage in relation to conservation and contemporary museology parameters.
Benzer Tezler
- Kültürel mirasın korunmasında yeniden işlevlendirmenin önemi ve Müze Gazhane örneğinde değerlendirmesi
The importance of renovation in conservation of cultural heritage and evaluation in the example of the Museum Gazhane
AYŞEGÜL YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Arel ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLFERAH ÇORAPÇIOĞLU
- Endüstri mirasının evrensel tasarım ilkeleri kapsamında incelenmesi: İzmit Seka Kağıt Müzesi örneği
Examination of industrial heritage within the scope of universal design principles: Izmit Seka Paper Museum
ZEYNEP CANAN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İç Mimari ve DekorasyonFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUALLA YILDIZ
- Mimari koruma ve yeniden işlevlendirme kavramı, Konak Pier örneği
Architectural protection and refunctioning concept,Konak Pier example
GİZEM BÜKE DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İç Mimari ve DekorasyonBaşkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAN MEHMET HERSEK
- Adaptive reuse of industrial heritage complexes as a catalyst for thriving public spaces: The case of Hasanpaşa Gasworks
Aktif kamusal alanlar için endüstriyel mirasın uyarlanabilir yeniden kullanımı: Hasanpaşa Gazhanesi örneği
SEREN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER
- Impact of intermediate and informal adaptations on the reuse of post-industrial sites: From Hasanpaşa Gasworks to Müze Gazhane
Post-endüstriyel alanların yeniden kullanımında ara ve enformel adaptasyonların etkisi: Hasanpaşa Gazhanesi'nden Müze Gazhane'ye
ELİF LEBLEBİCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mimarlıkİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GIORGIO GASCO
DR. SEGAH SAK