Adolesanlarda e-sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik okul temelli bir müdahale programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of a school-based intervention program to improve e-health literacy in adolescents
- Tez No: 1013586
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: e-sağlık okuryazarlığı, adolesan, okul temelli eğitim programı, Bilgi-Motivasyon-Davranış (BMD) Modeli, E-sağlık, e-health literacy, adolescent, school-based education program, Information-Motivation-Behavior (BMD) Model, E-health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KOZANOĞLU, Atiye, Adolesanlarda e-Sağlık Okuryazarlığını Geliştirmeye Yönelik Okul Temelli Bir Müdahale Programının Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çankırı, 2026. Bu araştırma, Bilgi- Motivasyon-Davranış (BMD) Modeli temel alınarak geliştirilen okul temelli e-sağlık okuryazarlığı eğitim programının adolesanların e-sağlık okuryazarlığı düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, ön test- son test tek gruplu yarı deneysel bir desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Türkiye'de bir il merkezinde bulunan bir ortaöğretim kurumunda öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 53 adolesan oluşturmuştur. Araştırmada veriler, e- Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Eğitim programı BMD Modelinin bilgi, motivasyon ve davranışsal beceriler bileşenleri doğrultusunda yapılandırılmış olup üç hafta süresince haftada bir kez olacak şekilde uygulanmıştır. Program kapsamında katılımcıların dijital ortamda sağlık bilgisine erişim ve güvenilir bilgi kaynaklarının tanınması, dijital sağlık bilgisini kullanmaya yönelik motivasyon geliştirme ve edinilen bilgi ile motivasyonu günlük yaşama yansıtma becerilerinin desteklenmesi hedeflenmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile eşleştirilmiş t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, eğitim programı sonrasında adolesanların e-sağlık okuryazarlığı son test puanlarının ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığını göstermiştir (p<0,05). Anne eğitim düzeyinin e-sağlık okuryazarlığı ön test puanları üzerinde etkili olduğu; internetteki sağlık kaynaklarına erişimi çok önemli olarak değerlendiren katılımcıların son test puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş ve internet kullanım süresi ile e-sağlık okuryazarlığı düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, BMD Modeli temelinde geliştirilen okul temelli e-sağlık okuryazarlığı eğitim programının, adolesanların e-sağlık okuryazarlığı düzeylerini artırmada istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkili olduğu gösterilmiştir. Bu bulgular adolesanlara yönelik e-sağlık okuryazarlığı eğitimlerinin okul ortamında kurumsal temele dayalı programlar aracılığıyla yürütülmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
KOZANOĞLU, Atiye, Evaluation of the Effectiveness of a School-Based Intervention Program to Improve E-Health Literacy in Adolescents, Master's Thesis, Çankırı, 2026. This study was conducted to evaluate the effect of a school-based e-health literacy education program developed based on the Information-Motivation-Behavior (BMD) Model on adolescents' e-health literacy levels. The study was carried out using a single group quasi-experimental pretest-posttest design. The sample consisted of 53 adolescents who were studying at a secondary education institution located in a provincial center in Türkiye who voluntarily participated in the study. The data were collected using the e-Health Literacy Scale. The education program was structured in line with the information, motivation and behavioral skills components of the BMD Model and was implemented once a week for three weeks. The program aimed to support participants' skills in accessing health information, developing motivation to use digital health environments, recognizing reliable sources of health information, recognizing reliable online health information sources, developing motivation to use digital health information, and transferring acquired knowledge and motivation into daily life. In the analysis of the data, descriptive statistics, paired-samples t test, one way analysis of variance, and Pearson correlation analysis were used. The findings showed that adolescents'posttest e-health literacy scores significantly increased compared to their pretest scores after the education program (p <0.05). It was determined that maternal education level had an effect on pretest e-health literacy scores, and that participants who considered access to online health resources as very important had higher posttest scores. No significant relationship was found between age or internet use duration and e- health literacy levels. In conclusion, the school-based e-health literacy education program developed based on the BMD Model was found to be statistically significantly effective in increasing adolescents' e-health literacy levels. These findings highlight the importance of delivering e-health literacy education for adolescents through institutionally grounded programs implemented within the school setting.
Benzer Tezler
- Adölesanlarda sağlık okuryazarlığı temelli motivasyonel görüşmenin ve sağlık eğitiminin beslenme ile fiziksel aktivite davranışlarına etkisi
The effect of health literacy based motivastional interviewing and health education on nutrition and physical activity behaviors in adolescents
AYŞEGÜL AKCA
- Adölesan dönemde sağlık okuryazarlığı temelli web destekli eğitimin beslenme ve egzersiz davranışlarına etkisi
The effect of health literacy based web-based education on nutrition and exercise behaviors in adolescent period
HANİFİ DÜLGER
- Erken adölesanlarda sağlık okuryazarlığının sağlığı geliştirme davranışları ile ilişkisi
The relationship between health literacy and health promotion behaviors in EARLY adolescents
SELİN YURDAKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE KOÇ
- Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinde sosyal medya uygulamalarının sağlık okuryazarlığı üzerine etkisi – müdahale araştırması
The effect of social media applications on health literacy in Başkent University Vocational School of Health Services students - an intervention study
SERAP SALİMOĞLU
- Adölesanların Human Papillomavirus (HPV) aşısı farkındalığını artırmaya yönelik chatbot uygulamasının geliştirilmesi ve kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
Development and usability evaluation of a chatbot application to increase awareness of the Human Papillomavirus (HPV) vaccine among adolescents
NUR ÜREDİ