Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerde travmatik yaşantıların incelenmesi
Investigation of traumatic experiences in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder and anxiety disorders
- Tez No: 1013770
- Danışmanlar: PROF. DR. IŞIK GÖRKER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: anksiyete bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, ergen, travma, travma sonrası stres belirtileri, trauma, attention-deficit/hyperactivity disorder, anxiety disorders, adolescents, post-traumatic stress symptoms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamızda, psikiyatrik eş tanısı bulunmayan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenler ile daha önce tanıya yönelik medikal tedavi almamış anksiyete bozukluğu tanılı ergenler; travmatik yaşantıların sıklığı ve özellikleri, travma sonrası stres belirtileri, kaygı düzeyleri, duygusal ve davranışsal sorunlar ile işlevsellik düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 11–18 yaş aralığında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı 40 ergen ile anksiyete bozukluğu tanılı 40 ergen dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmacı tarafından yapılan görüşme sırasında sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. Travmatik yaşantıların değerlendirilmesi amacıyla Çocuk ve Ergenlerde Travma Tarama Ölçeği, duygusal ve davranışsal sorunların değerlendirilmesi amacıyla Güçler ve Güçlükler Anketi, kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla Çocuklar için Durumluk-Sürekli-Kaygı Envanteri uygulanmıştır. Bulgular incelendiğinde her iki tanı grubunda da travmatik yaşantı bildirme oranının yüksek olduğu, ancak travma öyküsüne sahip olma açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadığı görülmüştür. Travma sonrası stres belirtileri değerlendirildiğinde; anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerde yeniden yaşantılama belirtileri ve biliş ve duygudurumda olumsuz değişiklikler alt boyutu puanlarının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca Çocuk ve Ergenlerde Travma Tarama Ölçeği toplam puanlarının da anksiyete bozukluğu grubunda daha yüksek olduğu bulunmuştur. Güçler ve Güçlükler Anketi sonuçlarına göre anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerde duygusal sorunların daha belirgin olduğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu grubunda ise hiperaktivite ve dikkat sorunlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Kaygı değerlendirmelerinde anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerin hem durumluk hem de sürekli kaygı puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Travma sonrası stres belirtileri ile işlevsellik arasındaki ilişkiler incelendiğinde özellikle biliş ve duygudurumda olumsuz değişiklikler ve aşırı uyarılma belirtilerinin işlevsellik kaybı ile anlamlı biçimde ilişkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, travmatik yaşantıların hem dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hem de anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerde yaygın olarak görüldüğü ve travma sonrası stres belirtilerinin klinik belirtiler ile işlevsellik üzerinde önemli etkiler oluşturabileceği görülmektedir. Bulgular travma belirtilerinin klinik görünümlerinin tanı gruplarına göre farklı örüntüler gösterebileceğini ve çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmelerinde travma öyküsünün ayrıntılı biçimde ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
In our study, adolescents diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder without comorbid psychiatric disorders and adolescents diagnosed with anxiety disorders who had not previously received medical treatment for their condition were compared in terms of the frequency and characteristics of traumatic experiences, post-traumatic stress symptoms, anxiety levels, emotional and behavioral problems, and functional impairment. The study included 40 adolescents diagnosed with attention-deficit/hyperactivity disorder and 40 adolescents diagnosed with anxiety disorders between the ages of 11 and 18 who presented to the Child and Adolescent Mental Health and Diseases Outpatient Clinic of Trakya University Faculty of Medicine Hospital. A sociodemographic data form was completed during the clinical interview conducted by the researcher. The Child and Adolescent Trauma Screen was used to assess traumatic experiences and post-traumatic stress symptoms, the Strengths and Difficulties Questionnaire was used to evaluate emotional and behavioral problems, and the State–Trait Anxiety Inventory for Children was used to assess anxiety levels. The findings indicated that the rate of reporting at least one traumatic experience was high in both diagnostic groups; however, no significant difference was found between the groups in terms of the presence of trauma history. When post-traumatic stress symptoms were examined, adolescents with anxiety disorders had significantly higher scores on the re-experiencing symptoms and negative alterations in cognition and mood subscales compared with the attention-deficit/hyperactivity disorder group. In addition, the total scores of the Child and Adolescent Trauma Screen were higher in the anxiety disorder group. According to the results of the Strengths and Difficulties Questionnaire, emotional problems were more prominent in adolescents with anxiety disorders, whereas hyperactivity and attention problems were higher in the attention-deficit/hyperactivity disorder group. Anxiety assessments showed that adolescents with anxiety disorders had higher levels of both state and trait anxiety. Furthermore, analyses examining the relationship between post-traumatic stress symptoms and functional impairment indicated that negative alterations in cognition and mood and hyperarousal symptoms were significantly associated with functional impairment. In conclusion, traumatic experiences appear to be common among adolescents with both attention-deficit/hyperactivity disorder and anxiety disorders, and post-traumatic stress symptoms may have important effects on clinical symptoms and functional impairment. These findings suggest that trauma-related symptoms may present with different clinical patterns depending on the diagnostic group and highlight the importance of thoroughly assessing trauma history in child and adolescent psychiatric evaluations.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde sosyal anksiyete ve aleksitimi
Social anxiety and alexithymia in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
GİZEM BİÇEN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerin yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde anne-ergen tutarlılığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examining mother–adolescent agreement and related factors in quality of life reports of adolescents with ADHD and anxiety disorders
BETÜL KIRLANGIÇ REİCHPİETSCH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) komorbiditesinin problematik internet kullanımına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of cognitive disengagement syndrome (sluggish cognitive tempo) comorbidity on problematic internet use in adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
ÖZLEM NİDA ERBAŞI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS KAYA
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde periferik sitokin düzeyleri
Peripheral cytokine levels in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
BETÜL AKBAŞ İLERİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN BİLGİÇ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde uyku ile DHA, EPA, fosfatidilserin düzeylerinin ilişkisinin incelenmesi
The relationship between sleep and DHA, EPA, phosphatidylserine levels in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
MERVE YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZNUR BİLAÇ