Türkiye'de bireylerin sağlık algısının sağlık hizmeti kullanımına etkisi üzerine bir araştırma
A study on the effect of individuals' health perception on health service use in Turkey
- Tez No: 1013788
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYSUN YEŞİLTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Sağlık algısı, Sağlık hizmetleri, Sağlık yönetimi, Türkiye, Health perception, Health services, Health management, Türkiye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişkisel tipte hazırlanan bu çalışmada bireylerin sağlık algısı düzeylerinin sağlık hizmeti kullanımı üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Örneklemi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden katılan 18 yaş ve üzeri 400 birey oluşturmaktadır. Veriler, Temmuz-Eylül 2025 tarihleri arasında“Kişisel Bilgi Formu”,“Sağlık Algısı Ölçeği”ve“Sağlık Hizmeti Kullanımı Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Normal dağılım gösteren verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon ve Çoklu Doğrusal Regresyon kullanılmıştır. Katılımcıların %60,3'ü erkek, %59,5'i evli, %31,0'ı lisans mezunu, %41,5'i kamu çalışanı olup %52,5'inin geliri giderine eşittir. %54,5'i il merkezinde ikamet eden katılımcıların %79,0'ında kronik hastalık bulunmamakta ve %51,5'i genel sağlık durumunu orta/kötü olarak değerlendirmektedir. Bireylerin %25,0'ı son altı ayda sağlık hizmetine 2 kez başvurmuş, %43,3'ü herhangi bir rahatsızlıkta ilk tercih olarak devlet hastanesine başvurduğunu ifade etmiştir. Sağlık algısında en yüksek ortalama“Sağlığın Önemi”, en düşük“Kesinlik”; sağlık hizmeti kullanımında ise en yüksek“Zaman”, en düşük“Geleneksel Tedavi Tercihi”boyutundadır. Araştırma sonuçlarına göre; kadınların kontrol merkezi, erkeklerin ise kesinlik algısı daha yüksektir. Medeni durum açısından bekar katılımcıların sağlığın önemi ve kesinlik algısı, evli katılımcıların ise öz farkındalık düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Öğrenim durumuna göre lisans mezunlarının kontrol merkezi ve kesinlik puanları daha yüksekken, öz farkındalık boyutunda ön lisans ve lisansüstü mezunlarının daha olumlu puanlar aldığı görülmüştür. Kronik hastalığı olmayan bireylerin öz farkındalık düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Sağlığını iyi algılayan bireylerin ise sağlık algısı ve sağlık hizmeti kullanım puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; sağlık algısının kontrol merkezi, sağlığın önemi ve öz farkındalık alt boyutlarının sağlık hizmeti kullanımını pozitif, kesinlik algısının ise negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bireylerin sağlık algısı ve öz farkındalığının artırılması için eğitim müfredatına önleyici sağlık davranışları modülleri eklenmelidir. Sağlık hizmeti kullanımında en çok önemsenen“zaman”faktörünün iyileştirilmesi için randevu sistemleri yapay zekâ destekli algoritmalarla optimize edilerek bekleme süreleri azaltılmalıdır. Coğrafi eşitsizlikleri gidermek adına tele-tıp uygulamaları yaygınlaştırılmalı, kronik hasta yönetiminde hastayı kendi bakımına katan güçlendirme modelleri benimsenmeli ve literatürde konuyla ilgili boylamsal çalışmalar yapılmalıdır.
Özet (Çeviri)
This descriptive, cross-sectional, and correlational study aimed to determine the effect of individuals' health perception levels on their utilization of healthcare services. The sample consisted of 400 individuals aged 18 and over from the seven geographical regions of Turkey. Data were collected between July and September 2025 using a“Personal Information Form”, the“Health Perception Scale”, and the“Healthcare Utilization Scale”. Independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Correlation, and Multiple Linear Regression were used in the analysis of the normally distributed data. Of the participants, 60.3% were male, 59.5% were married, 31.0% held a bachelor's degree, and 41.5% were public employees, with 52.5% reporting an income equal to their expenses. More than half of the participants (54.5%) resided in city centers, and 79.0% had no chronic diseases; however, 51.5% rated their general health status as moderate/poor. Regarding healthcare utilization, 25.0% of the individuals had applied to healthcare services twice in the last six months, and 43.3% stated that state hospitals were their first choice for any ailment. In terms of health perception, the highest mean score was observed in the“Importance of Health”dimension, while the lowest was in“Certainty.”For healthcare utilization dimensions, the highest mean was in“Time,”and the lowest was in“Traditional Treatment Preference.”According to the research results, women have a higher locus of control, while men have a higher perception of certainty. In terms of marital status, single participants have a higher perception of the importance of health and certainty, whereas married participants have higher levels of self-awareness. Regarding educational status, bachelor's degree graduates scored higher in locus of control and certainty, while associate degree and postgraduate graduates received more favorable scores in the self-awareness dimension. Individuals without chronic diseases were found to have higher levels of self-awareness. Furthermore, individuals with good self-rated health had higher health perception and healthcare utilization scores. As a result of the analyses, it was determined that the locus of control, importance of health, and self-awareness sub-dimensions of health perception positively affect healthcare utilization, whereas the perception of certainty affects it negatively. To increase individuals' health perception and self-awareness, preventive health behavior modules should be added to the educational curriculum. To improve the“time”factor—which is the most prioritized aspect of healthcare utilization—appointment systems should be optimized with artificial intelligence-supported algorithms to reduce waiting times. To eliminate geographical inequalities, telemedicine applications should be expanded. Furthermore, empowerment models that involve patients in their own care should be adopted in chronic disease management, and longitudinal studies on the subject should be conducted in the literature.
Benzer Tezler
- Türkiye imalat sanayiinde çalışan esnaf ve sanatkarların sosyo ekonomik yapıdaki yeri ve başlıca sorunları ve Bursa'da tatbiki bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET TAŞTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Uludağ ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN